Netherlands

VS en EU: partners, maar eigen belangen komen eerst

Vier twistpunten tussen VS en EU De VS en de EU praten dinsdag over diverse thema’s, maar ze willen vooral hun „partnerschap vernieuwen”. Ze staan echter op gespannen voet op tal van zaken, van klimaat tot heffingen.

Je hoorde het de afgelopen dagen om de haverklap: de Verenigde Staten zijn ‘terug’. Maar wat betekent dat? „Ze zijn weer precies de arrogante, pedante en sluwe onderhandelaars die we gewend waren”, zegt een EU-diplomaat. Een EU-ambtenaar constateert: „De toon is sinds Trump veranderd, de belangen nauwelijks.”

Deze dinsdag ontmoet de Amerikaanse president Joe Biden in Brussel de voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, en die van de Europese Raad, Charles Michel, voor het eerste formele topoverleg in jaren. Ze spreken over handel, klimaat, de pandemie, mensenrechten, maar ze willen vooral hun „partnerschap vernieuwen”.

In alles wil Biden met zijn bezoek aan Europa duidelijk maken dat de trans-Atlantische band sterk is en dat men samen optrekt tegenover de groeiende macht van China. Dat zorgt al voor enige wrijving, want de EU voelt weinig voor louter vijandigheid richting Beijing. Ze tekende onlangs, tot ergernis van de Amerikanen, nog een investeringsakkoord met China – hoewel dat inmiddels wel in de ijskast ligt.

Ook los van de China-strategie spelen op de achtergrond botsende belangen en twistpunten die laten zien dat de Atlantische kloof ook onder Biden niet is gedicht.

Ze werden destijds ook wel de ‘Trump-heffingen’ genoemd: de importtarieven op staal en aluminium die de toenmalige Amerikaanse president in 2018 invoerde. Maar bijna een half jaar na het aantreden van Biden zijn ze nog steeds van kracht. Net als een pakket importheffingen gekoppeld aan een langlopende ruzie over staatssteun aan de vliegtuigmakers Airbus en Boeing, dat beantwoord werd met tegenmaatregelen van de EU.

Dinsdag zullen beide partijen de intentie uitspreken om aan al die heffingen een einde te maken. Achter de schermen verlopen de technische onderhandelingen over zo’n overeenkomst helemaal niet soepel. Vooral die over de staalheffingen, die door Trump werden ingevoerd om de binnenlandse industrie te beschermen en zo een belangrijke groep kiezers voor zich te winnen. Amerikaanse vakbonden in die staalsector zijn nog altijd ferm voorstander van de heffingen. Biden voelt er weinig voor hen tegen zich in het harnas te jagen.

Lees ook dit artikel: Aan romantische gestes naar Europa ontbreekt het Biden niet

Gretigheid om het conflict snel op te lossen, is er vooral bij de EU: vorige maand schortte ze een geplande verhoging van importheffingen al op, als gebaar van goede wil. Niet iedereen in Brussel is ervan overtuigd dat dat verstandig was. „Dit was een grote gok, terwijl vooralsnog uit niets blijkt dat de Amerikanen ons ook tegemoet willen komen”, zegt een EU-ambtenaar. Is die vrees terecht? Waar EU-diplomaten in de gezamenlijke verklaring een deadline voor een akkoord (1 december) wilden opnemen, is dat onder druk van de Amerikanen gesneuveld. En als de heffingen nog veel langer blijven gelden, staat Europa dan in haar hemd? Of moet ze dan toch haar eigen maatregelen weer aanscherpen en een escalatie riskeren?

Wie moet een belastingmijdend bedrijf eigenlijk het meest vrezen: Europa of de VS? Lange tijd kon Europa zich als felste pleitbezorger van strengere internationale belastingafspraken presenteren, terwijl landen als Luxemburg en Ierland zich tegelijk stiekem konden verschuilen achter Amerikaanse tegenstand. Maar in maart haalde Biden de EU opeens links in met een ambitieus plan voor internationale belastingheffing.

Inmiddels is een verwaterde variant van dat plan omarmd door de G7-landen, hoewel over een eventueel eindakkoord in OESO-verband nog veel onzeker is. En het betekent in elk geval niet dat de Europese weerstand al weg is. Hongarije en Ierland lieten al weten niets voor bemoeienis te voelen, wat de hele deal op losse schroeven kan zetten.

Pikanter nog is een aanstaande botsing over de zogeheten ‘digitax’. In het G7-akkoord staat weliswaar dat landen niet meer eenzijdig zo’n belasting voor grote technologiebedrijven zullen opleggen, maar Brussel voelt zich daardoor niet gehinderd volgende maand toch met een nieuwe Europese digitale heffing te komen. Terwijl uitwerking van de belastingafspraken nog jaren kan duren, wil de EU dat zo’n heffing al snel voor nieuwe eigen inkomsten gaat zorgen. Dit tot ergernis van de Amerikanen, die tevergeefs probeerden de EU ervan af te laten zien. „We werken hier al jaren aan”, kaatst een EU-diplomaat terug. „Moeten we dan nu opeens alles stil gaan leggen omdat er ooit misschien een deal met de Amerikanen komt?”

Tijdens de Trump-jaren nam Europa fanatiek de rol op zich van mondiaal klimaatvoortrekker. Het aantreden van Biden betekent dat ook de VS zich weer volop in de klimaatdiplomatie mengen. Officieel benadrukken beide partijen dat ze in die strijd zij aan zij opereren en „gezamenlijk leiderschap” nastreven. Dinsdag lanceren ze daartoe dan ook een ‘High-level Klimaat Actiegroep’ om bijvoorbeeld afspraken over ‘groene technologie’ te kunnen maken.

Een gezamenlijk einddoel betekent nog niet dat er geen onenigheid is over de route. Een botsing dreigt vooral over de vergevorderde Europese plannen voor een ‘koolstofgrensheffing’. Volgende maand zal Eurocommissaris Frans Timmermans (Klimaat) zijn voorstel voor zo’n heffing, die de emissieuitstoot ook buiten de EU-grenzen gaat belasten en de Europese industrie daarmee beschermt tegen oneerlijke concurrentie, bekendmaken.

Washington liet al meermaals weten weinig enthousiast te zijn over zo’n heffing, die zeker ook Amerikaans staal en cement zou gaan raken. Die tegenstrijdige belangen zouden tot een nieuwe escalatiecirkel van strafheffingen kunnen leiden.

Er liggen meer klimaattwists op de loer. Bijvoorbeeld bij de vergroeningsplannen van de Europese landbouw, die de VS vorig jaar al ‘protectionistisch’ noemden. De aanstaande Europese regels voor ‘groene investeringen’ kunnen voor Amerikaanse bedrijven gaan wringen, net als vergroening in het mededingingsrecht. Aan de basis liggen verschillende uitgangspunten: waar Europa met strengere regels en heffingen de klimaatcrisis te lijf gaat, gokken de VS vooral op innovatie, technologie en private investeerders.

Een nieuw trigger point is het allerminst, een hardnekkig pijnpunt wel: de doorgifte van persoonsgegevens van de EU aan de VS. Afgelopen jaren zette het Europees Hof van Justitie al twee keer een streep door een verdrag dat de bescherming van persoonsgegevens van EU-burgers regelt die in de VS worden verwerkt. Het betekent dat sinds vorig jaar zomer, toen het zogeheten ‘Privacy Shield’ onwettig bleek, veel meer administratie en kosten nodig zijn voor gegevensuitwisseling tussen de twee landen, iets waarmee vooral kleine bedrijven moeite hebben.

De VS dringen sterk aan op een nieuw verdrag waarmee data weer makkelijker de oceaan over gestuurd kunnen worden en willen deze dinsdag een duidelijke politieke intentie daartoe uitspreken. Over de precieze formulering werd de afgelopen dagen nog flink onderhandeld. In Brussel zijn nog steeds zorgen over de databescherming in de VS, en dus dringt men erop aan dat de Biden-regering daarin eerst stappen zet. Voor een derde keer worden teruggefloten door de Europese rechter zou een afgang betekenen.

Het is niet de enige tech-twist. In Brussel worden de messen geslepen voor een nieuw wetgevingspakket dat de macht van ‘Big Tech’ flink moet beknotten. Ook in de VS groeit de roep om strenger te worden tegen bedrijven als Facebook en Amazon. Dat de toekomstige Europese wetgeving zich echter vrijwel uitsluitend richt op Amerikaanse bedrijven zorgt nu al voor spanning: vorige week riepen Amerikaanse afgevaardigden van beide partijen Biden al op om zijn zorgen over de wetten tegenover de EU uit te spreken. „EU-maatregelen die Amerikaanse techbedrijven disproportioneel raken, zouden grote gevolgen hebben voor de negentien miljoen Amerikanen die daar werken”, aldus Bidens partijgenote Suzan DelBene.

Football news:

Bayern en Kimmich zijn dicht bij een contract tot 2026. Alleen Lewandowski krijgt meer Jozua
Medaille stand van de Olympische Spelen-2020: de Britten nog steeds verslaan Rusland, en China vertraagd met goud
PSG zijn de laatste mensen die de Champions League winnaar willen zien. Het hoofd van de Raad van Commissarissen van Eintracht Frankfurt, Philip Holzer, sprak over de situatie op de transfermarkt
Ronaldo zal spelen tegen Barcelona in de Joan Gamper Cup
Calvin Phillips over knielen: een herinnering dat racisme heeft geen plaats in de samenleving
Monaco heeft AZ ' s topscorer Miron Boadu ondertekend
Bayern is geïnteresseerd in Danilo. Juventus heeft gevraagd 30 miljoen euro