Netherlands

Trumps ‘inmenging’ maakt in Nederland weinig kans

Forum voor Democratie Als de Nederlandse kiezer al weinig invloed heeft op macht en machtsvorming, dan zal dat buitenlandse mogendheden ook niet lukken, schrijven en .

Sommigen bespeurden een kwalijke geur van buitenlandse inmenging en beïnvloeding toen deze week bleek dat Forum voor Democratie op de Amerikaanse ambassade in Wassenaar een partijbijeenkomst heeft gehad met ambassadeur Pete Hoekstra.

Het vermoeden van buitenlandse inmenging in binnenlandse politieke en electorale aangelegenheden, en de angst ervoor, is begrijpelijk. Bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2016 en het Brexit-referendum in hetzelfde jaar was er een gerechtvaardigd vermoeden van invloed, of althans pogingen daartoe, van buitenaf. Waarom zou Nederland daarvan verschoond blijven, bijvoorbeeld in de aanloop van de aanstaande Kamerverkiezingen? Nederland is een klein(er) land, maar daarmee niet betekenisloos – als zodanig en als nadrukkelijk aanwezig EU-lid.

Dat vanuit het buitenland geprobeerd zal worden de campagne en verkiezingen van volgend jaar te beïnvloeden, is een breed gedeelde verwachting. Uit een peiling van EenVandaag van eind augustus bleek dat ongeveer de helft van de ondervraagden meende dat van dergelijke beïnvloeding sprake zou zijn: volgens 13 procent is dat zeker, 36 procent acht het waarschijnlijk. Vooral van Rusland werd actie verwacht, maar China en Turkije werden op dat punt evenmin vertrouwd. Ook het land van ambassadeur Hoekstra stond trouwens relatief hoog op het lijstje van verdachte inmengers, aanzienlijk hoger dan andere bevriende landen als Duitsland, Frankrijk of het Verenigd Koninkrijk.

Een misschien opmerkelijker uitkomst van het EenVandaag-onderzoek was, dat van de mensen die externe invloedspogingen verwachten, een niet gering deel meende dat die pogingen effectief zouden zijn. Ongeveer een kwart van hen dacht dat buitenlandse inmenging een groot of heel groot effect zal hebben op de uitslag bij de verkiezingen. Eveneens ongeveer een kwart ziet dergelijke (heel) grote effecten op de samenstelling van de nieuwe regeringscoalitie.

Een dergelijk niveau van angstige verwachtingen kan het politieke en electorale klimaat ernstig verzieken. Ook al is er bij nadere beschouwing eigenlijk vooral veel reden om de kans op effectieve buitenlandse inmenging gering te achten.

Ter onderbouwing van deze relativering (of geruststelling?) kan ten eerste op het kiesstelsel worden gewezen. Nederland heeft een stelsel van evenredige vertegenwoordiging, waarbij het aandeel behaalde stemmen zich min of meer rechtstreeks vertaalt in het aantal Kamerzetels. Mede daardoor weten vele verschillende partijen zetels te behalen en is er geen enkele partij die de meerderheid krijgt of daarbij in de buurt komt. Een externe actor die tracht een bepaalde partij te helpen, of juist dwars te zitten, mag dan ook op hooguit marginaal succes rekenen. De geholpen partij krijgt één of twee zetels extra, de inmenging kost de gedwarsboomde partij een zeteltje. Maar de partijpolitieke krachtsverhoudingen ondergaan er geen wezenlijke wijziging door. Dat is heel anders bij een presidentsverkiezing, waar het eindresultaat hangt op een paar procent van de kiezers, of bij een referendum waarbij een klein deel van de stemmers het verschil tussen voor of tegen kan betekenen.

Een tweede voorname factor die buitenlandse invloed op voorhand futiel maakt, is gelegen in het proces van machtsvorming. Dat proces vindt niet plaats op de verkiezingsdag, maar daarna pas, bij de coalitie-onderhandelingen en kabinetsformatie. Wie invloed zou willen uitoefenen, doet dat ongetwijfeld veel liever op de totstandkoming van de nieuwe regering dan op de samenstelling van de Tweede Kamer.

Lees ook: Trumps ‘nuttige idioten’ missen geopolitieke draai

Gezien de uiterst losse, nauwelijks voorspelbare relatie tussen verkiezingen enerzijds en kabinetsformatie anderzijds, heeft het dan ook nauwelijks zin het electorale proces te beïnvloeden. Als partijen zelf nog niet weten of zij kans maken van de nieuwe coalitie deel uit te maken, en met welke andere partijen, en in welk regeerakkoord dat zal resulteren, wat heeft dan inmenging van buitenaf voor effect en zin? Het helpen van de ene partij met geld of (nep)informatie in de campagne en het hinderen van de andere partij is vooral als spelen in een politieke loterij met kleine prijsjes. Daar zal welk buitenland dan ook niet te veel middelen aan wensen te spenderen. Weggegooid geld, verspilde energie.

Het debat over buitenlandse electorale inmenging, ook in Nederland, loopt al langer. Regering en parlement hebben zich er herhaaldelijk over gebogen, overigens op basis van een flinterdunne feitelijke grondslag van het vermoeden van externe beïnvloeding. En aan de publieke opinie en het electoraat gaat de verwachting van inmenging door andere landen kennelijk bepaald niet voorbij.

Het is daarom tijd voor nuchterheid. De kans op effectieve beïnvloeding van buitenaf van het verkiezingsproces is uiterst gering. Want ja, als de uitspraak van het Nederlandse electoraat al weinig effect heeft op macht en machtsvorming in Nederland, zoals staatscommissie na staatscommissie diagnosticeert, zal het dan de Russen, Chinezen of Turken, desnoods de Amerikanen, wel lukken om invloed uit te oefenen via of in het stemlokaal?

Football news:

Lampard noemde Xavi en Iniesta de beste spelers die hij tegen Chelsea manager Frank Lampard speelde
Toenemende egoïsme en hebzucht is het laatste wat de wereld nu nodig heeft. De vice-voorzitter van de UEFA van de Europese Superliga, Fernando Gomes, sprak zich uit over het idee van een Europese Superliga. Dit is in strijd met alle beginselen van sportieve waardigheid. De League zou een zelfbenoemde club worden voor de bevoorrechten. Ik ben er tegen, omdat de wereld nu geconfronteerd wordt met het grootste probleem van tenminste de vorige eeuw. Het laatste wat de wereld nu nodig heeft is een toename van egoïsme en hebzucht. Naar mijn mening moeten alle bestuursorganen dit idee zeer duidelijk afwijzen, aldus de functionaris. Liverpool, Manchester United, Real Madrid bereiden de Europese Premier League voor. Het lijkt erop dat alles nu serieus is: ze worden gesteund door de FIFA
Juve reageerde op Barca Pro 🐐 : we zullen u een echte brengen in het kamp Nou
Lampard denkt dat Messi beter is dan Ronaldo: Ik kies Lionel vanwege puur, natuurlijk talent
Hij wilde echt football spelen, maar hij wist dat hij geen professional zou worden. Toen schreef hij een boek over zijn favoriete spel
Qua structuur lijken Juve en Barcelona erg op elkaar. Koeman won de zaak en Pirlo legde de tactieken na de match
Alex telles heeft het coronavirus opgelopen