De anonieme rol van de Nederlanders op het ABN AMRO-toernooi bevestigde deze week nog maar eens dat het mannenenkelspel naar nieuwe aanwas snakt. Het liefst zo snel mogelijk, maar de potentiële tophonderdspelers zijn op een paar vingers te tellen. "De jeugd weet niet wat er écht bij komt kijken om proftennisser te worden."

"Het lijkt erop dat we moeten gaan leren hoe je de naam van deze jongen uitspreekt, want hij blijft maar winnen", twitterde Patrick Mouratoglou in februari. De coach van Serena Williams was onder de indruk geraakt van niemand minder dan Botic van de Zandschulp, die in Melbourne uit het niets in de schijnwerpers stond nadat hij op zijn eerste ATP-toernooi ooit de kwartfinales bereikte.

De vrij plotse opkomst van de Veenendaler is een lichtpunt in een moeizame tijd voor het Nederlandse mannentennis in het enkelspel. Robin Haase (33) heeft zijn sporen verdiend, maar viel in augustus 2019 uit de top honderd van de wereldranglijst; sindsdien schittert Nederland daar door afwezigheid. Met Van de Zandschulp (25) en Tallon Griekspoor (24) zijn er twee potentiële opvolgers, maar daarachter is het stil.

"Door de moordende concurrentie in het internationale tennis komt het bij tennissers vooral aan op innerlijke drive. Wat doe je ervoor en wat laat je ervoor? Daar schort het nog weleens aan bij ons, in vergelijking met andere landen", constateert oud-tennisser en Davis Cup-captain Paul Haarhuis in gesprek met NU.nl.

"Bijna niemand in onze jeugd weet wat er écht bij komt kijken om proftennisser te worden. Er is meer voor nodig dan alleen tegen een bal slaan. Voor mijn gevoel worden talenten nu ook vaak getraind om Nederlands kampioen te worden, zodat een tennisschool kan zeggen: wij hebben een Nederlands kampioen opgeleid, kom bij ons trainen. De lange termijn wordt vergeten. Daarom komt de KNTLB ook met een centralisatieprogramma voor de toptalenten."

Nederlanders in top 700 ATP-ranking

'Je moet bereid zijn er energie in te steken'

Dat centralisatieprogramma gaat in september van start en houdt in dat de beste jeugdspelers in Nederland (van ongeveer veertien tot achttien jaar oud) samen in het Utrechtse Doorn gaan trainen, wonen en naar school gaan. Op die manier hoopt de KNTLB een klimaat te creëren waarin de talenten het uiterste uit zichzelf kunnen halen.

"In de jeugd tot veertien à zestien jaar doen we internationaal leuk mee, maar daarna verandert dat", merkt Haarhuis. "Hoe dat komt, is lastig te zeggen. In succesverhalen van tennissers uit de Balkan hoor je altijd dat ze uit een zware situatie wilden ontsnappen en daardoor zo goed zijn, maar dat gaat bij ons niet op. Aan de andere kant: waarom heeft Zwitserland na Roger Federer en Stan Wawrinka geen topper meer? Je moet het denk ik per individu bekijken: wat wil je geven en laten voor een profcarrière?"

Richard Krajicek ziet mentaliteit eveneens als een cruciale factor om succesvol te kunnen zijn. De Wimbledon-winnaar van 1996 en voormalige nummer vier van de wereld vindt dat Nederlanders een voorbeeld kunnen nemen aan tennissers als Rafael Nadal, die bekendstaat als trainingsbeest.

"Niks komt vanzelf en je moet bereid zijn om er energie in te steken. De Spanjaarden hebben daar een mooi motto voor: als je elke dag keihard werkt, zijn er twee dingen mogelijk: of je wordt goed, of je wordt heel erg goed", aldus Krajicek. "Daarnaast moeten de Nederlandse jongens elkaar motiveren. Zo ging het bij ons vroeger ook. Wij werden beter van elkaar."

Botic van de Zandschulp beleeft dit jaar zijn definitieve doorbraak.

Botic van de Zandschulp beleeft dit jaar zijn definitieve doorbraak.
Botic van de Zandschulp beleeft dit jaar zijn definitieve doorbraak.

Botic van de Zandschulp beleeft dit jaar zijn definitieve doorbraak.

Foto: Pro Shots

'Van de Zandschulp en Griekspoor zijn bezig aan een reis'

Haase liet deze week in Rotterdam Ahoy - ondanks zijn nipte nederlaag tegen Andy Murray - zien nog altijd mee te kunnen, maar de hoop voor de toekomst is nu vooral gericht op Van de Zandschulp en Griekspoor. Van de Zandschulp beleefde dit jaar zijn definitieve doorbraak, maar is wel een laatbloeier.

"Botic heb ik altijd wel een goede speler gevonden, maar misschien had hij zijn vizier niet altijd op scherp", zegt Krajicek. "Voor hem is het nu zaak om veel wedstrijden op niveau te gaan spelen en ervaring op te doen. Tallon heeft ook al goede dingen laten zien. Ze zijn nu de enige spelers die ik in de top honderd zie komen. Hopelijk lukt ze dat en kunnen ze een voorbeeld zijn voor de jeugd."

Haarhuis werkt als captain van het Davis Cup-team samen met de twee grootste Nederlandse talenten in het enkelspel. Hij merkt dat zowel Van de Zandschulp als Griekspoor vlieguren moet maken. "Ze zijn nu bezig aan een reis waarin ze nieuwe dingen tegenkomen en drempels moeten slechten. Pas dan komen ze in hun comfortzone", aldus de zesvoudig Grand Slam-winnaar in het dubbelspel.

"Je merkt dat het gebrek aan ervaring ze soms nog opbreekt en dat zenuwen de bovenhand krijgen. Botic was sterk bezig in Melbourne, maar daarna stond hij voor het eerst op een Grand Slam-toernooi, en dat was weer een nieuwe ervaring waar hij aan moest wennen. Ze zetten stappen, maar dat kan nu eenmaal niet met zevenmijlslaarzen. Ik ben er wel van overtuigd dat ze die top honderd gaan halen."

Tallon Griekspoor hoopt dit jaar een stap richting de top honderd te zetten.

Tallon Griekspoor hoopt dit jaar een stap richting de top honderd te zetten.
Tallon Griekspoor hoopt dit jaar een stap richting de top honderd te zetten.

Tallon Griekspoor hoopt dit jaar een stap richting de top honderd te zetten.

Foto: Pro Shots