Netherlands

Met TikTok en YouTube tegen Poetins corruptie

Methode-Navalny Deze zaterdag wordt overal in Rusland geprotesteerd tegen president Poetin. Oppositieleider Aleksej Navalny en zijn medestanders maken handig gebruik van sociale media en geavanceerde onderzoekstechnieken.

In meer dan vijftig Russische steden worden deze zaterdag demonstraties verwacht tegen president Poetin en voor vrijlating van oppositiepoliticus Aleksej Navalny. Die werd afgelopen zondag aangehouden toen hij terugkeerde uit Duitsland, waar hij herstelde van vergiftiging met novitjsok. Hij is in afwachting van een proces waarin hij tot jaren cel veroordeeld kan worden.

Navalny’s oproep tot protest werd tientallen miljoenen keren bekeken, net als zijn video over de rijkdom en corruptie van Poetin. De Russische autoriteiten proberen het protest te smoren door medestanders van Navalny te arresteren en maatregelen te nemen tegen sociale media, maar dat lijkt tot nu toe tevergeefs. Wat is de methode-Navalny?

Lees ook deze reportage over de terugkeer en arrestatie van Navalny

Op dinsdagmiddag publiceerden zijn medestanders een video over het pronkpaleis van president Poetin op het YouTube-kanaal van Navalny. Vrijdagmiddag was de video 58 miljoen keer bekeken.

En het is geen makkelijke kost. Bijna twee uur lang praat Navalny in rap tempo over Poetin, bevriende oligarchen, dubieuze bedrijven en financieringsconstructies. Documenten en bedragen schieten over het scherm. Maar de boodschap is aantrekkelijk verpakt, met een pakkend muziekje, olijke animaties en een spottende ondertoon. Met zichtbaar genoegen presenteert Navalny een Italiaanse wc-borstel van 700 euro.

Navalny zit in de cel maar is op sociale media zichtbaarder dan ooit. Zijn team zorgt voor een stroom aan berichten op tal van platforms. De meeste zorgen maken de autoriteiten zich de laatste dagen over TikTok, waar jongeren massaal filmpjes plaatsen waarin ze oproepen om deze zaterdag deel te nemen aan het landelijke protest tegen Poetin, tegen corruptie en tegen de arrestatie van Navalny. Media-autoriteit Roskomnadzor vroeg TikTok en Vkontakte, de Russische variant van Facebook, om het delen van de filmpjes tegen te gaan. Jongeren kunnen betrokken raken bij illegale activiteiten, met gevaar voor hun leven en gezondheid, zeggen de autoriteiten. Roskomnadzor meldde vrijdagmiddag dat de platforms veel oproepen hebben verwijderd.

TikTok-video’s met verwijzingen naar Navalny, protestdatum 23 januari, en Poetins paleis werden volop gedeeld en kregen miljoenen ‘likes’. In een van de filmpjes legt een Russisch meisje uit wat je moet doen als je wordt gearresteerd: zeggen dat je een Amerikaanse toerist bent. Ze oefent haar Engels: „I’m American! I left my passport at the hotel. You are violating my human rights!”

Voor Navalny is zijn bereik op sociale media cruciaal: de aan de staat gelieerde radio en tv zijn voor hem niet toegankelijk. Met succes bouwde hij de afgelopen jaren aan zijn eigen platforms op YouTube (5,6 miljoen abonnees), Instagram (3,5 miljoen volgers) en Twitter (2,4 miljoen volgers). Het aantal volgers op Facebook en Vkontakte is relatief bescheiden, rond de 500.000 elk.

Deze week groeide TikTok onverwachts uit tot protestplatform, vooral dankzij de generatie die geen andere leider dan Poetin kent. Maar niet alleen jongeren gebruiken het medium: een kwart van de 25 miljoen gebruikers in Rusland is tussen de 25 en 34 jaar, een vijfde is tussen de 35 en 44. Een marketingdeskundige schatte tegenover de BBC dat de helft van de filmpjes die iedere Russische TikTok-gebruiker zag, over de protesten gaat.

Het team van Navalny maakt optimaal gebruik van de mogelijkheden van elk medium. Op Navalny’s website staat het hele verhaal over Poetins paleis. Bij de protserigste interieurs staat een optie om een selfie te maken. Op TikTok staat een muzikale samenvatting van een halve minuut. Navalny en zijn medestanders vechten tegen een machtige vijand. Maar waar de staat vertrouwt op aloude methodes – gifaanslagen, politiegeweld - hanteert de oppositie het digitale instrumentarium van nu.

@_navalny_

#ДворецПутина

♬ original sound - Навальный

Drie mannen in korte broeken en oranje zwemvesten in een bootje op de Zwarte Zee. Ze zijn op een gevaarlijke missie: het filmen met een drone van ‘Poetins paleis’, een luxe resort ten oosten van de Krim, gefinancierd met hulp van corrupte zakenlieden. De drie zijn medewerkers van Navalny’s anticorruptiefonds FBK. Hun James Bond-achtige stunt leverde de basis voor de video over Poetins paleis die deze week viraal ging op internet. Eén van de mannen in het bootje, Georgi Alboerov, werd woensdagavond gearresteerd.

Het is niet het eerste staaltje onderzoekswerk waarmee oppositiepoliticus Navalny hoge ogen gooit. Keer op keer weet hij met zijn team de hand te leggen op documenten waarmee hij grootschalige corruptie binnen de Russische regering, details over misdaden en activiteiten van de veiligheidsdiensten aantoont. Wat is zijn geheim?

„Iedereen zei dat filmen hier onmogelijk is. Dat dachten wij ook”, zegt Navalny in de film. „We probeerden het en faalden, en probeerden het nog een keer. Na vier keer lukte het dan toch.” Het is de methode-Navalny ten voeten uit: met behulp van drones, slimme software en vooral een ongekende dosis moed het onzichtbare zichtbaar maken. Want als geen ander weet Navalny: beelden zeggen meer dan duizend woorden.

Lees ook over de onthulling over de gifaanslag op Navalny

Vaak zijn andere middelen nodig om aan informatie te komen: geld en contacten. Zoals bij de spectaculaire onthulling in december, toen Navalny de identiteit wist te achterhalen van de daders achter de gifaanslag op zijn leven, in augustus 2020. Het bleken aan de geheime dienst FSB gelieerde agenten en experts in chemische wapens, die hem al jaren achtervolgden.

Als bewijs toverden de onderzoekers vluchtgegevens, paspoortgegevens, telefoonnummers en bonnetjes tevoorschijn. Die kochten ze op het Russische dark web, een welig tierende zwarte markt voor informatie, drugs en wapens. Alles is daar te krijgen: van facturen, passagierslijsten en kentekenregistraties tot de gegevens en achtergrond van mobiele gebruikers. Prijzen variëren van enkele tientallen tot honderden euro’s. „Dat is natuurlijk niet legaal: zulke gegevens zijn per definitie vertrouwelijk en alleen beschikbaar voor wetshandhavers”, zei Asjot Oganesjan, oprichter van de Russische firma DLBI die datalekken onderzoekt, onlangs tegen dagblad Kommersant. Maar de Russische overheidssystemen zijn verre van waterdicht, en een bestelling plaatsen is kinderspel. „Je hoeft alleen maar een paar gespecialiseerde fora te kennen en wat bitcoins te hebben – het favoriete betaalmiddel van de handelaars”, aldus Oganesjan.

Maar net zo goed is informatie vaak gratis te achterhalen. Via kanalen op chatmedium Telegram bijvoorbeeld, waar met de invoer van simpele gegevens als een telefoonnummer al snel allerlei interessante achtergrondinformatie boven tafel komt. En dan is er natuurlijk altijd nog de klassieke weg: het omkopen van corrupte officials, waarvan het wemelt in Rusland. Vorige week werd bekend dat een politieagent uit Samara wordt vervolgd wegens het lekken van persoonsgegevens aan Navalny.

Football news:

Sancho ' s blessure is erger dan verwacht. Hij zal niet spelen met Sevilla in de Champions League, Guerreiro is in twijfel
Gerrard heeft de eerste trofee in zijn coachcarrière. Als speler won hij 11 trofeeën
Keane over Brunu ' s woorden over statistieken: een hoop onzin. Ik begrijp niet waarom spelers de zorg over de woorden van deskundigen
Conte voor Atalanta: ze zijn zich bewust van hun kracht, er zijn sterke spelers-ook op de bank. Het zal moeilijk worden
Gerrard ' s Rangers hebben het Schotse kampioenschap eerder dan gepland gewonnen. Dit is hun eerste titel in 10 jaar
Pep Guardiola: Solskjaer is een geweldige coach, Manchester United wordt steeds moeilijker te verslaan elk jaar
Fowler op Salah: als hij wil vertrekken, moet hij verkopen. Zoals Coutinho. Het geld werd genomen door Van Dijk en Alisson, voormalig Liverpool-spits Robbie Fowler is van mening dat de club Mohamed Salah moet verkopen