Netherlands

Henk Grol neemt afscheid met ippon: ‘Ik wilde het goed doen voor het team’

Henk Grol (36) zit als versteend naast de tatami, in afwachting van de allerlaatste judowedstrijd in zijn imposante carrière. Hij staart met een holle blik voor zich uit, verdwaasd, lijkt er niet bij met zijn hoofd. Alsof ze hem naar de slachtbank gaan leiden en hij zich al met zijn noodlot heeft verzoend.

En toch zal hij moeten strijden om brons in de landenwedstrijd tegen Duitsland. Zes judoka’s nemen het daarin om beurten tegen elkaar op. Voor Nederland kan het een draaglijk einde van een mislukt olympisch toernooi betekenen. Alleen Sanne van Dijke slaagde erin een medaille te pakken. Zij behaalde donderdag brons. De totaalscore was net zo mager als vijf jaar geleden in Rio, toen het alleen Anicka van Emden lukte die medaille mee naar huis te nemen.

Van Dijke heeft ook nu haar partij gewonnen, maar even later verliest Noël van ’t End na een lange golden score, de verlenging waarin elk punt meteen fataal is. Die wedstrijd ging er zo hard aan toe dat een official halverwege het bloed van de mat moest komen vegen. „Fuck”, schalt er door de budokan als het oordeel wordt geveld. Van ‘t End verliest op straffen. Daarna zijgt hij ineen, naast de mat. Hij ligt hijgend op zijn rug, slaat zijn onderarmen over zijn ogen. De man die in deze historische judohal twee jaar geleden wereldkampioen werd, had zich zo veel meer van dit toernooi voorgesteld. Hij kwam naar Tokio om in de voetsporen te treden van zijn idool Anton Geesink, van wie hij judoles kreeg in Slagharen en die hier 57 jaar geleden olympisch kampioen werd. Van ’t End voelde zich gesterkt door Geesink. Vlak voor zijn finale vroeg hij hem in gedachten om hulp. En hij pakte goud. Aldus was Van ‘t End nu favoriet. De teleurstelling was des te groter toen bleek dat hij die rol niet kon waarmaken.

Dat gold ook voor Henk Grol, die een dag na Van ’t End in de open gewichtsklasse al na 25 seconden klaar was. De Oezbeek Bekmurod Oltiboev smeet hem zomaar op zijn rug. Het was een gruwel voor Grol, en het werd alleen maar pijnlijker toen hij zag dat dat de Franse titelfavoriet Teddy Riner ook verrassend voor de bijl ging. Dit was misschien wel een ultieme kans op olympisch goud geweest. En die ging nu voorgoed aan hem voorbij. Het AD interviewde hem net toen het gebeurde. Het afgrijzen droop in de video van zijn gezicht. Hij wreef een paar keer over zijn kale schedel, maakte een wegwerpgebaar en liep uit beeld zoals alleen Henk Grol dat kan. „Maak er alsjeblieft geen jankverhaal van”, zei hij. „Dit was het. Einde verhaal.”

Dat had hij wel vaker geroepen na een grote teleurstelling, het was het defaitisme dat bij zijn imago was gaan horen en dat hem ook geliefd maakte bij het Nederlandse publiek. Henk Grol was een rauwe sportman, goudeerlijk over wat hij van binnen voelde en ook spijkerhard voor zichzelf. Zelfs bij successen – twee keer olympisch brons, drie keer zilver op WK’s – kon het altijd beter.

Na Rio kondigde hij, met lege handen, zelfs het einde van zijn eigen tijdperk aan, om in de jaren die volgden toch weer ergens de veerkracht vandaan te halen om zich vol overgave in een olympische cyclus te storen. Maar niet meer in de klasse onder 100 kilo – het afvallen en uithongeren was hij spuugzat. Zonder beperkingen daaromtrent vrat hij ijzer alsof het brood was. Zijn spieren groeiden, hij werd almaar indrukwekkender, maar bleef in de open klasse een kleintje, tegenover reuzen als Riner. Zijn lichaam begon ook zeer te doen, op zijn gewrichten zat de sleet. Hij snakte naar het einde van zijn loopbaan als judoka. Maar hij moest en zou een keer de beste van de wereld zijn. Tokio was daartoe zijn laatste kans. In Japan zou hij zijn carrière per direct beëindigen.

Henk Grol (wit) na zijn nederlaag in het individuele toernooi tegen de Oezbeek Bekmurod Oltiboev. Foto Ritchie B. Tongo/EPA

Na de afgang tegen de Oezbeek, volgde een dag later al de landenwedstrijd. En verdomd als het niet waar was, de loting koppelde hem opnieuw aan de man die hij in de emotie van zijn nederlaag van weinig technisch vernuft betichtte. Ja, één techniek beheerste hij. En die was hem nou net fataal geworden.

Grol kon die avond de slaap niet vatten, hij deed geen oog dicht, had de hele nacht op zijn balkon gezeten. Het was een horrordag voor hem geweest. En het werd alleen maar erger. Oltiboev gunde hem een dag later slechts negentien seconden. De afgang was compleet. Maar zijn teamgenoten dwongen een verlenging af en in een beslissende wedstrijd moest Grol voor de derde keer tegen de Oezbeek. Dit keer won hij wél, na verlenging, en Nederland ging door. Het was misschien wel de prestatie van het judotoernooi. En het icoon Henk Grol ten voeten uit.

Nederland won nadien van Brazilië en verloor kansloos van Frankrijk. Wat restte was de strijd om brons tegen Duitsland. Bij een 2-1 achterstand – naast Van ’ End verloor Guusje Steenhuis haar partij – was het opnieuw aan Grol om Nederland in de wedstrijd te houden. Hij moest zich nog één keer zien op te richten. Niet voor zichzelf dit keer, maar voor het Nederlands team. En dat deed hij maar wat graag.

Grol staat op en checkt of zijn pak goed dicht zit. Een official weerhoudt hem ervan de tatami al te betreden. Met zijn hand strijkt hij door zijn gezicht. Hij kijkt opzij, naar zijn tegenstander, Karl-Richard Frey, een oude bekende uit de klasse tot 100 kilo. Grol groet, buigend, zoals het hoort in het judo. Dan loopt hij vastberaden naar de Duitser toe. Hij pakt hem bij zijn revers, trekt, sleurt, en knalt hem na 1 minuut 48 seconden op z’n rug. Een van de grootste judoka’s die Nederland ooit gekend heeft, beëindigt zijn loopbaan clean, zakelijk, onderkoeld bijna. Maar dat verandert als hij het verdere verloop van de strijd om brons niet meer in eigen hand heeft. Als hij moet toezien hoe anderen bepalen hoe hij uit de sport zal stappen.

Het mondkapje dat hij van een official krijgt aangereikt, neemt hij chagrijnig aan, als een kleine jongen die zijn zin niet heeft gekregen. Maar ineens springt hij op met dat grote lijf van hem, of hij door een wesp is gestoken. Sanne Verhage lijkt ippon te maken en dat zou betekenen dat Nederland met 3-2 voorkomt. „Ippon, ippon”, schreeuwt Grol, zijn armen in de lucht, de vingers gestrekt. Hij draait zich om, vraagt steun aan de mensen in het oranje die achter hem op de tribune zitten, collega-judoka’s, mensen van de technische staf, chef de mission Pieter van den Hoogenband. Maar de scheidsrechters zijn uiteraard onvermurwbaar. Dit was waza-ari, de Duitse draaide op tijd op haar zij. Grol wordt gek. „Kom op San”, buldert hij. Zijn zware stem vult met gemak de hele budokan. Steeds als hij schreeuwt, trekt hij aan zijn mondkapje, zodat zijn woorden doel treffen. Grol springt, zwaait. Zo uitbundig was hij nooit.

Als Nederland 3-2 achterkomt en lichtgewicht Tornike Tsjakadoea de tatami betreedt om de stand gelijk te trekken zodat er een zevende partij nodig is om een winnaar aan te wijzen, durft Grol niet te kijken. Zijn vingers omklemmen de blauwe boarding voor hem. „Opzoeken, opzoeken”, roept Grol zijn landgenoot toe. De seconden tikken langzaam weg en Grol zakt steeds verder op zijn stoel weg. Er volgt opnieuw een golden score. Na twee strafjes voor beide judoka’s is de volgende schijn van passiviteit dodelijk. De partij duurt bijna negen minuten, en Grol kan slechts toekijken hoe Tsjakadoea leegloopt. Hij is het die de laatste straf krijgt. Grol is ineens judoka af. Hij buigt het hoofd, zowat te zwaar om nog te dragen. Het team groet af. De Spelen zijn voorbij. Het eindigt met een teleurstelling. Niet met een derde plak.

In oranje slippers zitten zijn blauwe teennagels. Dezelfde kleur hangt in diepe wallen onder zijn ogen. Henk Grol verschijnt als een gebroken mens in de ruimte waar pers hem kan bevragen. En toch, hoe teleurgesteld hij ook is, hij zal daar altijd verschijnen en aan zijn gevoelens woorden geven. Grol verzaakte zelden in zijn rijke carrière, al beende hij weg als het hem te veel werd. En ook nu het besef begint in te dalen dat hij zijn laatste wedstrijd heeft gejudood, staat hij er toch maar, geflankeerd door persman Pascal Bakker, van wie hij best al had mogen doorlopen.

„Ik had deze zo graag willen winnen”, zegt Grol, een dag nadat hij foeterde dat de landenwedstrijd hem gestolen kon worden. Zelfs teamgoud zou hem niet bekoren, zo diep zat zijn verdriet om het eigen falen. „Maar je wordt toch een beetje enthousiast als je voor brons mag. Ik wilde het goed doen voor het team, voor de judoka’s die nu een kans kregen op een medaille die ze zelf misschien wel nooit zullen winnen. En ik ben normaal niet zo’n teamplayer. Hoe mooi had dit voor het judo kunnen zijn. Het is me niet gelukt. Ik heb er alles aan gedaan, maar mijn lichaam kan niet meer. Geen dag langer. Ik ben ook wel opgelucht. Het is goed zo.”

Football news:

Heb je He Jude gehoord bij de Brentford wedstrijden? 50 jaar geleden, de omroeper draaide op een lied voor zijn geliefde-de fans veranderde het in een volkslied
Inzaghi rond 2:2 met Atalanta: er was een bittere smaak. Inter verdiende om te winnen
Klopp op 3-3 met Brentford: een gekke wedstrijd. Ze gaven Liverpool een gevecht en verdiende een punt, ik respecteer
Sulscher klaagt dat Manchester United minder kans om boetes te verdienen. Hij geeft Klopp de schuld voor niets
Liverpool leidt de Premier League, voor City, Chelsea, Manchester United en Everton met 1 punt. Brighton hebben een spel in reserve
Simeone op 0:1 met Alaves: Atletico was niet snel genoeg. De tegenstander verdiende om te winnen
Gibraltar speelt al in de Conference League, maar de RPL clubs niet. Hoe is dit gebeurd?