Netherlands

Hard werken en laag loon, maar wel baanzekerheid: pabo en verpleegkunde zijn dit jaar populair

Personeelstekorten Studies voor basisonderwijs en verpleging groeien in populariteit. Baanzekerheid geeft in deze crisis de doorslag, zeggen arbeidseconomen. Onderwijs is altijd nodig, zorg voor ouderen neemt alleen maar toe.

Een tijd lang twijfelde ze. Wordt het een studie maatschappelijk werk of toch verpleegkunde? „Ik wil graag een beroep waarin ik mensen kan helpen”, zegt Dinja Kerkdijk (18). „Dat wist ik als kind al.” Ze ging vroeger wel eens mee met haar moeder, naar haar werk in de zorg.

Door de coronacrisis wist ze het zeker: het wordt verpleegkunde. „Ik was me eerder ook wel bewust van personeelstekorten in de zorg. Maar corona heeft nog meer laten zien hoe hard ziekenhuismedewerkers in Nederland nodig zijn”, vertelt Kerkdijk. „En dat is uiteindelijk wat ik wil: ergens nodig zijn.”

Nu is Kerkdijk eerstejaars student verpleegkunde aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen.

De studie verpleegkunde is dit jaar erg populair. Uit cijfers van de Vereniging van Hogescholen blijkt dat de Nederlandse opleidingen verpleegkunde dit jaar met samen 6.878 aanmeldingen 16,7 procent meer studenten trokken dan vorig jaar. Ook de lerarenopleiding voor het basisonderwijs is in trek. De pabo trok in heel Nederland ruim een derde meer studenten dan vorig jaar, aldus de Vereniging van Hogescholen. Zeker 7.000 studenten schreven zich dit jaar in, in vergelijking met 5.243 vorig jaar.

Die opleving is voor de betrokken branches plezierig, want in zorg en onderwijs bestaan al langere tijd personele tekorten. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) stelde in februari dit jaar vast dat het basisonderwijs in 2027 zeker 11.000 leerkrachten tekort zal komen als daar niets tegen wordt gedaan. Anderhalf jaar geleden concludeerde het ministerie van Volksgezondheid op basis van CBS-cijfers te verwachten in 2022 zeker 55.000 zorgmedewerkers tekort te komen. In een pessimistischer scenario gaat het zelfs uit van 80.000 medewerkers die ontbreken.

Een belangrijke oorzaak van die tekorten is het negatieve beeld dat van deze beroepen bestaat. De werkdruk is volgens velen te hoog, de beloning voor het werk te laag. Door de coronapandemie zijn de tekorten enkel nijpender geworden. In het ziekenhuis zijn meer werknemers nodig om meer patiënten op te vangen, in het onderwijs valt personeel uit vanwege ziekte of quarantaine.

Lees ook dit verhaal: Zij verlieten de zorg, maar corona bracht ze terug. ‘Is het wel verstandig, Henk?

Hoe kan het dan dat de populariteit van de opleidingen ervoor nu toch zo sterk groeit?

Deels komt dat ook weer door de coronacrisis, stelt de Vereniging van Hogescholen. Meer scholieren dan gebruikelijk kozen ervoor direct na het eindexamen een studie te beginnen, omdat een tussenjaar nu niet makkelijk op te vullen is. Een bijbaantje vinden is moeilijker, reizen kan evenmin. Nederlandse hogescholen kregen dit jaar 105.196 inschrijvingen, bijna 10 procent meer dan in 2019.

Mogelijk speelt de pandemie ook mee in het maatschappelijk bewustzijn van scholieren, zegt Didier Fouarge, hoogleraar arbeidseconomie aan de Universiteit Maastricht. „Het beroep is meer in het nieuws. De maatschappelijke bijdrage van zo’n opleiding is voor scholieren evident.” Voor zorgmedewerkers was er eerder dit jaar een publiek applaus. Ook de lerarenstakingen kunnen hebben bijgedragen aan het beeld dat het vak van maatschappelijk belang is, zegt Fouarge.

De verhoogde animo voor studies zorg en onderwijs is ook terug te voeren op de aandacht voor de tekorten in die sectoren. Fouarge deed onderzoek naar de studiekeuze van vmbo-scholieren bij tachtig scholen. Een deel van hen kreeg bij de studiekeuzebegeleiding op school ook informatie over baanzekerheid en inkomen per beroep. Anderen kregen die extra informatie niet.

Fouarge zag dat scholieren die op de hoogte zijn van baankansen en inkomen, eerder kiezen voor beroepen waarin meer werk is of de beloning hoger ligt. Bleek uit een vragenlijst dat iemand geïnteresseerd was in zowel grafische vormgeving als een – meer gevraagd – beroep in de IT-sector? Dan koos deze scholier eerder voor de IT-opleiding als hij ook op de hoogte was van de baankansen in beide sectoren.

Lees ook: Plan vooral (g)een tussenjaar tijdens een pandemie

De economische crisis door de pandemie speelt een duidelijke rol, zegt Joop Schippers, hoogleraar arbeidseconomie aan de Universiteit Utrecht. „In tijden van crisis zie je een toename in het aantal aanmeldingen voor opleidingen die ‘vastigheid’ bieden. Dat zijn beproefde studies, waarvan je vrij concreet weet wat je er ná de studie mee kan doen.” Zoals rechten, de lerarenopleiding en studies in de zorg. Daartegenover staan sectoren die nu juist afvallen, zoals de evenementenbranche en de offline detailhandel.

„Werkzekerheid weegt voor veel mensen op tegen de negatieve kanten van zorg en onderwijs, zoals werkdruk en salaris”, aldus Schippers. Die zekerheid is bij de pabo en verpleegkunde ook voor de komende jaren duidelijk, zegt hij. „Kinderen om te onderwijzen zullen er altijd zijn, van ouderen die zorg nodig hebben krijgen we er alleen maar meer.”

Lars Wortelboer (20) kwam op het idee de pabo te volgen tijdens zijn vorige studie, een mbo-opleiding sport en bewegen. „Ik moest daar soms gymlessen geven. Toen realiseerde ik me dat ik lesgeven leuk vond.”

Met vrienden die in het onderwijs werken, spreekt hij wel eens over het tekort aan leerkrachten. Ook volgde hij de stakingen in de media. „Ik ging nadenken over wat ik na mijn mbo-opleiding wilde doen”, zegt Wortelboer. „Er is vooral een tekort aan mannen in het onderwijs. En ik dacht ook: in die sector is de kans op een baan groot. Daarom schreef ik me in bij de pabo.”

Het is een lekker gevoel: ik doe iets dat ik leuk vind én hoef me later helemaal geen zorgen te maken of ik wel werk kan vinden

Dinja Kerkdijk student verpleegkunde

Voor verpleegkundestudent Kerkdijk bepaalde baanzekerheid ook mede haar keuze van opleiding. „Het is een lekker gevoel”, zegt ze. „Dat ik iets doe wat ik leuk vind én me later helemaal geen zorgen hoef te maken of ik wel werk kan vinden.”

Zijn de vele aanmeldingen voldoende om de tekorten straks in te lopen? De acute tekorten niet, zegt de Vereniging van Hogescholen. Het duurt nog een paar jaar voor de huidige eerstejaars een diploma hebben.

Hogescholen moeten deze hoge aanmeldcijfers bovendien nog jaren vasthouden om de tekorten van enkele tienduizenden medewerkers op te lossen, zegt hoogleraar Schippers. En dan moet je nog zien of de afgestudeerden inderdaad het werk gaan doen waarvoor ze opgeleid zijn. Schippers: „Er zijn nu zoveel mensen nodig, dat we wel een aantal jaar flinke instroom kunnen gebruiken. Maar in theorie kan er een flinke slag gemaakt worden.”

Football news:

De Valencia speler testte positief op antigenen. Gisteren was een match met Attico
Tottenham was een van de beste clubs in de Premier League. Manchester United, Arsenal, Brighton and Man City-in de top 5, Liverpool-7
Manchester United en Liverpool deden een show in de cup. De sponsor van het entertainment is de stoutmoedige posities van Trent en Rashford (Verenigd hebben dit voordeel beter gerealiseerd)
Roman Abramovich: de status van Lampard in Chelsea blijft onwrikbaar. Hij is een iconisch figuur voor de club
Chelsea Lampard ontsloeg
Sergi Roberto kan herstellen voor de wedstrijd met Athletic op 31 januari. Hij miste meer dan 2 maanden
Giggs op Bruno en Cantona: er zijn overeenkomsten, maar Eric heeft 4 Premier League titels en een beker. Dit is een indicator