Netherlands

Hans de Boer: aimabele werkgeversvoorman die recht voor zijn raap was

Zijn overlijden kwam voor iedereen als een schok. Oud-werkgeversvoorman Hans de Boer was nog maar vier maanden geleden afgezwaaid als voorzitter van VNO-NCW toen hij eind vorige week een hersenbloeding kreeg. In de nacht van zondag op maandag overleed hij aan de gevolgen ervan. Hij was die zondag 66 jaar geworden.

Bij VNO-NCW en zusterorganisatie MKB-Nederland is het verdriet groot. „Een man zo energiek, vol humor, bruisend van ideeën en nog zoveel plannen is er opeens niet meer”, zei voorzitter Jacco Vonhof, van MKB-Nederland. „Hans was een geliefde voorzitter, een uniek mens, ontwapenend, oprecht én uitgesproken”, schreef Cees Oudshoorn, algemeen directeur van VNO-NCW in een reactie. Ook politici als premier Mark Rutte en eurocommissaris Frans Timmermans reageerden geschokt.

De vakbonden FNV en CNV prijzen de goede samenwerking met De Boer. „Hoe erg we op sommige onderwerpen ook van mening verschilden”, zegt FNV-voorzitter Han Busker, “als we tot een akkoord kwamen, stond Hans voor zijn woord en de afspraken die gemaakt werden.”

Hans de Boer was tot afgelopen Prinsjesdag zes jaar lang voorzitter van VNO-NCW, dé lobbyorganisatie voor het bedrijfsleven. Hij werd opgevolgd door Ingrid Thijssen. Eerder was De Boer ondernemer en voorzitter van MKB-Nederland.

Hij was recht voor zijn raap, bevlogen en aimabel, zeggen mensen die hem kenden. Hij hield van grappen maken, maar kon met zijn directheid ook mensen tegen de haren instrijken. Dat deed hij al direct bij zijn aantreden in 2014. In interviews uitte hij kritiek op het kabinet en op het sociaal akkoord dat zijn voorganger Bernard Wientjes met Rutte II had gesloten. Een jaar later zei hij in een interview in de Volkskrant dat „al die labbekakken die hier in een uitkering zitten” aan het werk moeten.

„Friesland levert weinig diplomaten”, zei hij daar altijd over als geboren Fries. Al keek hij bij zijn afscheid met enige spijt terug op dat begin. „Ik ben er sterker en verstandiger van geworden”, zei hij in september in een interview op de website van VNO-NCW.

Hans de Boer mopperde graag op de traagheid van het polderoverleg: de gesprekken met de vakbeweging die tot akkoorden moesten leiden, onder meer in de Sociaal-Economische Raad (SER). „Hij zei vaak dat de SER komma’s verplaatste, dat het allemaal altijd veel te lang duurde”, zegt Mariëtte Hamer, voorzitter van de SER en oud-PvdA-Kamerlid.

Toch was het mede aan De Boer te danken dat er sinds 2019 veel akkoorden zijn gesloten tussen vakbonden en bedrijven. „Uiteindelijk was Hans een veel grotere polderaar dan hij zelf wilde laten merken”, zegt Hamer. „Ik heb hem meegemaakt als iemand die voortdurend probeerde samen op te trekken met de vakbeweging. En er de pest over in had als het niet lukte. Hij is voor mij persoonlijk een bijzondere steun geweest om de polder nieuw leven in te blazen.” Het polderoverleg lag jaren stil omdat werkgevers en vakbonden het niet eens konden worden over heikele thema’s als flexwerk en pensioenen.

Maar in juni 2019 lukte het de sociale partners, na negen jaar onderhandelen, alsnog een akkoord te sluiten met elkaar en het kabinet over een nieuw pensioenstelsel, dat in 2026 in zou moeten gaan. Daarna volgden akkoorden over een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp’ers en een vrouwenquotum voor de raad van commissarissen van beursgenoteerde bedrijven.

De Boer en Busker ontwikkelden een sterke vertrouwensband met elkaar in de drie jaar die ze samenwerkten als voorzitter van de grootste bedrijvenorganisatie en de grootste vakbond. „Ik heb nog nooit meegemaakt dat Hans zich niet aan een afspraak hield”, zei Busker in mei in NRC in een zeldzaam gezamenlijk interview. De Boer zei daarop: „Als er oorlog zou uitbreken durf ik Han te bellen.”

In de coronacrisis trokken ze samen op. Nog voordat het kabinet zei ondernemers en werknemers op grote schaal te willen steunen, belde De Boer vorig jaar op zaterdag 14 maart met voorzitter Han Busker van vakbond FNV: we moeten samen naar het kabinet om steun te regelen. Nog altijd overleggen de sociale partners elke week met het kabinet over de noodsteun.

De Boer en Busker spraken af zich niet tegen elkaar uit te laten spelen. Ook als ze het oneens waren, zoals bij het schrappen van de ontslagboete voor bedrijven die loonsubsidie ontvangen. Door dat verbond hadden de vakbonden en de belangenbehartigers van bedrijven veel invloed op de steunpakketten.

De Boer werd in 1955 geboren in Friesland. Hij groeide op in Witmarsum. Drie huizen verder woonde Doekle Terpstra, nu voorzitter van brancheorganisatie Techniek NL en lid van het dagelijks bestuur van VNO-NCW. „We waren kameraden”, zegt Terpstra. „Ook al waren we heel verschillend. Hij had altijd grappen en grollen. Ik was daar veel te serieus voor als gereformeerde jongen.”

Na zijn studie economie aan de Vrije Universiteit Amsterdam ging de Boer werken voor een economisch onderzoeksbureau. Na een paar jaar verhuisde hij met zijn vrouw naar Curaçao. Daar kreeg hij een speciale opdracht van minister Jan de Koning (Nederlands-Antilliaanse Zaken, CDA) om oliebedrijf Shell ervan te overtuigen om zijn raffinaderij op Curaçao, de grootste werkgever van het eiland, open te houden. Niet met dikke rapporten, maar met economische argumenten die het bedrijf konden overtuigen.

„Die twee woorden van Jan de Koning, economische argumentatie, bleven enorm in mijn geest haken”, zei De Boer in 2014 op de VNO-website. „Dáár zitten mensen om te springen, dacht ik.” Terug in Nederland richtte hij daarom in 1986 het Bureau Economische Argumentatie op, samen met zijn studievriend Hans Kamps. Later verkochten zij het aan accounts- en adviesbureau KPMG.

Rond de millenniumwisseling was De Boer zes jaar lang voorzitter van MKB-Nederland. Vrijwel gelijktijdig was Doekle Terpstra voorzitter van vakbond CNV. Beiden hadden ze een „zelfbewuste, ondiplomatieke houding”, zegt Terpstra. „Wij waren de kleine broertjes van FNV en VNO-NCW en wisten elkaar daarom goed te vinden. Het was een voorrecht om met hem als twee kwajongens door de polder heen te stappen.”

Tijdens zijn voorzitterschap van VNO-NCW veranderde de stemming over grote bedrijven. Zelfs ondernemerspartij VVD had kritiek: waarom bleef de loongroei achter bij de economische groei? Hans de Boer kon er gepassioneerd zijn hoofd over schudden. Hij vond het sentiment over grote bedrijven schadelijk. „De beste manier om een samenleving bij elkaar te houden is door te zorgen voor groei en banen”, zei hij bij zijn afscheid.

Het plan om de dividendbelasting te schrappen, een wens van VNO-NCW, werd na felle kritiek door het kabinet verlaten. En een CO2-heffing voor de industrie kwam er wél, ondanks de protesten van VNO-NCW. De Boer waarschuwde voor een vertrek van industriebedrijven uit Nederland. Toch boekte VNO-NCW ook successen. VNO lobbyde al jaren voor grootschalig investeren in de Nederlandse economie voordat het kabinet in 2020 het Wopke-Wiebesfonds aankondigde.

De Boer zette zich verder in voor een wettelijk vrouwenquotum, en het heropenen van sociale werkplaatsen. Hamer: „Hij was in zijn inborst veel maatschappelijker betrokken dan in zijn rol van VNO-voorzitter zichtbaar was. Hij zei: je wieg mag niet bepalen wat je wordt.”

Na zijn afscheid bij VNO-NCW hoopte De Boer nog mooie reizen te maken met zijn vrouw Klaske en veel tijd te besteden met zijn kinderen en kleinkinderen.

En hoe mensen op hem terugkijken? „Ach ja”, zei hij in september op de VNO-website. „Ik heb mijn hele leven al fans en lui die de pest aan me hebben. Dat zal nu ook zo wel zijn. Wat ik wel hoop is dat ze zeggen: hij was oprecht.”

Football news:

Tuchel-Werner: Timo, jij speelt rechts. Je speelt al een kwartier links. Begrijp je het niet? Chelsea manager Thomas Tuchelapl vestigde de aandacht op de verkeerde positie van zijn landgenoot Timo Werner. Timo, hoe lang blijf je links Spelen? Je speelt rechts
Liverpool heeft 7 punten achter de Champions League zone, 8 punten achter de verloren degenen
Neymar kan spelen tegen Barcelona voor ongeveer 30 minuten
Benfica biedt Diego Costa een 2-jarig contract met een salaris van 3 miljoen euro per jaar
Pep is geobsedeerd door tactiek. Hij ziet en wil zoveel dingen veranderen dat het een probleem kan zijn
Cavani is dicht bij een overeenkomst met Boca Juniors. Hij wil Manchester United verlaten in de zomer
Er zijn slechts 6 coaches in de wereld met een positieve balans tegen Pep. De leider van de rating-Sulscher