Netherlands

Hamstringblessures zijn gemakkelijk te voorkomen, maar topclubs doen het niet

Voetbal Tien jaar geleden stelde FIFA een trainingsprogramma in dat blessures aan de hamstring sterk kan verminderen. Clubs moeten spelers één simpele oefening laten doen, maar negeren de methode. „Zo conservatief is dit wereldje.”

‘Zijn hamstring, ja. Verrassing. Gefeliciteerd.” Liverpool-trainer Jürgen Klopp kon zijn woede niet verbergen, toen een tv-verslaggever hem afgelopen weekend vroeg naar de blessure van middenvelder James Milner. Die was met een hamstringblessure uitgevallen in een competitieduel van Liverpool, kampioen van Engeland. Klopp vindt dat zijn spelers veel te vaak geblesseerd raken en geeft het overvolle schema – en in dit geval het televisiestation die de aanvangstijd van wedstrijden mede bepaalt – de schuld.

Milner is bepaald niet de enige speler die dit seizoen een hamstringblessure heeft opgelopen. Ajax-aanvaller Antony en ploeggenoot Daley Blind hadden er last van, Zlatan Ibrahimovic van AC Milan herstelt ervan, Nathan Aké greep naar zijn hamstring toen hij onlangs bij het Nederlands elftal geblesseerd van het veld moest. Manchester United-rechtsback Luke Shaw, Real Madrid-verdediger Sergio Ramos, de Franse sterspeler Kylian Mbappé van Paris Saint-Germain en zijn ploeggenoot Neymar – bij allen schoot het dit jaar in de hamstring.

Volgens een UEFA-onderzoek waarbij 23.000 blessuregevallen werden geanalyseerd bij (voornamelijk) Champions League-clubs is de hamstringblessure veruit de meest voorkomende voetbalblessure – 14 procent van alle gevallen. Het is bovendien een blessure waarbij het vrij lang duurt om ervan te herstellen – gemiddeld drie weken.

In een wetenschappelijke studie waarbij werd gekeken welke blessures de grootste invloed hebben op het voetbal kwam de hamstringblessure er daarom het slechtste uit. In een voetbalselectie krijgen per seizoen gemiddeld zes spelers de blessure. In een hoog-commerciële wereld zoals het voetbal, waarin spelers het kapitaal vormen, is een hamstringblessure een belangrijke vorm van kapitaalverlies. Dat geldt ook voor sporten zoals American football en (Europees) rugby.

De volle speelschema’s waar Liverpool-coach Klopp op wees, onder meer doordat het voetbal lange tijd stillag vanwege de coronapandemie, speelt volgens sportartsen vrijwel zeker een rol bij het ontstaan van al die spierblessures.

Lees ook: de gevolgen van een overvolle voetbalkalender

Toch is er met de hamstring iets bijzonders aan de hand. Het is namelijk een blessure waarvan heel duidelijk is hoe die voorkomen kan worden. Eén simpele oefening verkleint het risico op een hamstringblessure enorm. De FIFA heeft er jaren geleden al een speciaal trainingsprogramma voor ontwikkeld. Toch gebruiken veel clubs – ook topclubs – de oefening niet.

Nick van der Horst, sportfysiotherapeut bij de KNVB, deed onderzoek naar hamstringblessures en schreef er zijn proefschrift (2017) over. De oefening waardoor hamstringblessures voorkomen kunnen worden heet de Nordic Hamstring Curl. „Een heel eenvoudige oefening”, zegt Van der Horst. „De speler zit op zijn knieën en laat zich een aantal keer langzaam voorover vallen. Er komt dan spanning op de hamstring te staan, die daardoor sterker wordt. Met een goede opbouw is de spierpijn te minimaliseren, zodat een speler er in wedstrijden geen hinder van ondervindt.”

Zlatan Ibrahimovic is geblesseerd geraakt aan zijn hamstring. Foto Andreas Solaro/AFP

Uit onderzoek, onder anderen door Van der Horst, bleek dat het risico op een hamstringblessure tot zestig procent kan worden verlaagd als spelers de Nordic Hamstring Curl doen. De kans dat een speler voor de tweede keer de kwetsuur oploopt kan tot wel tachtig procent worden verminderd. Van der Horst: „De Nordic-oefening is niet de enige manier om hamstrings sterker te maken, maar het is wel een ongekend goede methode. Oefeningen die alle blessures voorkomen bestaan niet, maar deze scoort wel heel hoog op effectiviteit.”

Dat de oefening zo effectief is, wist wereldvoetbalbond FIFA al in 2001. De oefening werd toen opgenomen in een trainingsprogramma waarmee FIFA clubs wil helpen om blessures te voorkomen. De verwachting was dat het aantal hamstringblessures zou dalen. Maar het tegenovergestelde gebeurde: het aantal hamstringblessures nam sinds dat moment wereldwijd ieder jaar toe met vier procent.

Tien jaar na invoering van het trainingsprogramma bleek ook waarom: (top)clubs passen de oefening nauwelijks toe. Uit onderzoek dat in 2015 werd gedaan bij vijftig profclubs (32 die in de Champions League speelden, 18 uit de hoogste Noorse divisie) werd duidelijk dat meer dan tachtig procent van de clubs helemaal niets deden met de oefening. Terwijl ze allemaal wisten dat die effectief is.

Bij amateurclubs in Nederland gebeurt precies hetzelfde. Sportfysiotherapeut Nick van der Horst liet een groot aantal amateurclubs met de Nordic Hamstring Curl trainen. Zolang zijn onderzoeksgroep daar toezicht op hield, deden de clubs de oefening trouw. „We belden trainers en fysiotherapeuten heel vaak op, herinnerden ze eraan dat ze de oefening moesten blijven doen”, zegt Van der Horst. Toen de KNVB het strakke toezicht losliet, verwaterde het meteen. Binnen twee jaar stopte zeventig procent van de clubs weer met het oefenprogramma, toonde Van der Horst aan in een vervolgstudie.

Clubs geven geen inzage in hun (medische) trainingsmethoden of oefeningen voor preventie van blessures. Het is daarom moeilijk om te achterhalen waaróm de oefening nog niet breed wordt omarmd. Frank Backx, hoogleraar klinische sportgeneeskunde in het UMC Utrecht, denkt dat de cultuur van de voetbalwereld een rol speelt. „De voetbalwereld is erg conservatief. Trainers hebben een grote invloed op het medische beleid. Het is duidelijk dat hamstringblessures veel beter voorkomen zouden kunnen worden, maar preventie van blessures staat niet bij elke club hoog op de agenda”, zegt hij.

KNVB-fysiotherapeut Nick van der Horst vindt de voetbalwereld niet per se conservatief, zegt hij. Bij sommige clubs ziet hij dat erg vooruitstrevend wordt gewerkt. Wel ziet hij grote verschillen tussen clubs en, vooral, trainers. „Zeker in het topvoetbal zou je verwachten dat ze er alles aan doen om trainingen te optimaliseren. Het kost, simpel gezegd, gewoon te veel geld en punten als een speler lang niet ingezet kan worden. Het verbaast me dat deze eenvoudige oefening soms nog steeds wordt genegeerd”, zegt hij.

Van der Horst ervaarde zelf ook dat bij voetbalclubs relatief snel een trainer wordt vervangen, door ontslag of een overstap naar een andere club. Iedere coach heeft eigen ideeën over trainingsprogramma’s en de preventie van blessures. De één geeft de medische staf meer beslissingsbevoegdheid en ondersteuning dan de ander.

Als het om preventie van blessures gaat, vindt Van der Horst, zou meer continuïteit helpen. Van der Horst: „Clubs zouden er goed aan doen bewezen effectieve maatregelen zwaar te laten wegen in hun visie en beslissingen. Helaas gebeurt dat niet altijd. De hamstringblessure is daar, helaas, het perfecte voorbeeld van.”

Football news:

Mourinho over het ontslag van Lampard: voetbal is wreed, vooral de moderne
Dzeko ontkende West Ham. Striker wil Roma verlaten in de winter
Milan wil in de zomer Porto-middenvelder Otavio gratis tekenen. Milaan wil Porto-middenvelder Otavio tekenen, die aan het eind van het seizoen een gratis agent kan worden. De Rossoneri zijn in gesprek met de agent van de 25-jarige Braziliaan
Manchester United mag Lingard lenen aan West Ham
Mourinho op de dubbele Ntombela: hij is erg creatief. Een van degenen die weet hoe het spel te scherpen
Atalanta en Sevilla zijn het eens geworden over de overdracht van Gomez. De middenvelder vliegt naar Spanje op dinsdag
Laporta op Messi bij PSG: ik las dat ze verliezen hebben. We moeten bespreken welke deals ze kunnen betalen