Netherlands

De sjamaan die zich verkleedde als indiaan

Zelden zie je op zitting een verdachte die een zaal kan betoveren. Maar dit muizige mannetje met zijn spitse neus – Bernd heet hij – is er één. Een ingenieurszoon van 48 jaar, hij was stadsdichter van Arnhem en is nu ‘sjamaan’, hij zegt zelf „een kunstenaar die de grenzen van het bewustzijn verkent”. De rechters hangen aan zijn lippen als hij in klaterende volzinnen vertelt hoe hij uit de bocht vloog toen hij in de zomer experimenteerde met hallucinogenen.

Tweemaal liep het trippen mis. Eind juli op een politiebureau: „Ik had vijftig keer een normale dosis lsd op, dan leef je in een tekenfilm.” De sjamaan zou stennis hebben geschopt en een bel en een computer hebben meegenomen. De tweede keer op het gemeentehuis van Renkum, één dag voor de herdenking van Operatie Market Garden. De sjamaan dook op als indiaan.

Voorzien van verentooi en zwart geschminkt gezicht maakte Bernd de baliemedewerkster aan het schrikken. Helemaal toen de indiaan dreigde de burgemeester te gijzelen als hij haar niet te spreken zou krijgen. Op last van de burgemeester was hij eerder gedwongen opgenomen omdat hij een gevaar was voor zichzelf. Drie weken zat hij opgesloten in een isoleercel.

Die inbewaringstelling wilde Bernd de burgemeester betaald zetten. „Als je mij vrijheid ontneemt, dan ontneem ik jou vrijheid”, had hij in een Facebookfilmpje gedreigd. „Ik ga de aanval inzetten, maar wel in alle openbaarheid, live on Facebook.[…] Jullie gaan mij niet nog een keer levend gevangennemen.” Om eraan toe te voegen: „Ik maak maar een geintje, joh. Dat was kunst. Ik maak kunst. De kunst is kijken waar de grenzen zijn.”

Hij wilde in gesprek met de burgemeester over de vrijheid om zijn eigen leven te leiden, bekent Berndde rechtbank. En ja, hij heeft aan de balie de bedreiging geuit. Maar hij had „geen opzet” de burgemeester bang te maken of haar echt te gijzelen. „Dat was theater, satire. Zoals al mijn filmpjes satire zijn. Bij de woningcorporatie ging ik verpakt als ruimtewezen mijn huissleutel ophalen .”

De baliemevrouw vond de dreigementen „best eng”, werpt de rechtbankvoorzitter tegen. En ook de burgemeester was bang geworden. „Thuis heeft ze alle ramen en deuren gecontroleerd.”

Ik heb de burgemeester excuses gemaakt, vertelt Bernd „en een uur met haar koffie gedronken”. De officier knikt, hij hoorde dat. Inmiddels heeft de sjamaan drugs afgezworen en is hij volgens deskundigen niet verslaafd. Hij leeft een stabiel bestaan bij zijn vriendin. En na de uitspraak gaat hij de zaak met de burgemeester evalueren. „Vier keer per dag kwam er politie aan huis, de bemoeizorg belde me plat. Terwijl ik dacht: ze weten toch dat ze mij niet serieus moeten nemen?”

Desondanks eist de aanklager tachtig uur werkstraf plus een maand cel, waarvan dertien dagen voorwaardelijk. Behalve van bedreiging en diefstal beschuldigt hij de verdachte van mishandeling en vernieling. De sjamaan zou op het politiebureau een computerscherm hebben vernield en de baliemedewerkster „een voorwerp” in het oog hebben gegooid. „Als veiligheidsklep” vindt de aanklager reclasseringscontact noodzakelijk: „De samenleving moet weten of meneer binnen de lijntjes blijft kleuren.”

De mishandeling en vernieling ontkent Bernddie volhoudt dat hij „volledig toerekeningsvatbaar” was. „Uit woede heb ik een bel plus computer meegenomen en m’n shag en aansteker tegen de muur gegooid.” Maar de medewerkster is nooit geraakt, beweert hij, daar ontbreken beelden van. „Ik sla geen vrouwen.” En van reclasseringscontact wil hij niks weten: ik heb via mijn huisarts zelf hulp geregeld, ik leid m’n eigen leven.” Om te besluiten met een gedicht uit zijn bundel Overvloed blaakt. „[…] als er niet veel meer te verliezen is/ en zo’n beetje alles dus te redden valt/ dan heet dat een goed begin.”

Nog dezelfde middag wordt Bernd veroordeeld voor diefstal en bedreiging in het raadhuis. Dat verdachte het niet eens is met een beslissing van de burgemeester en daar boos over is, schrijven de rechters, geeft hem geen recht op het gemeentehuis bedreigingen te uiten. „Dat die bedreigingen misschien nooit bedoeld zijn om mensen daadwerkelijk bang te maken, doet daar niks aan af.” De rechters volstaan met zestien dagen celstraf – de tijd van het voorarrest – omdat de sjamaan de burgemeester excuses heeft aangeboden, zelfstandig hulp vond en niet langer drugs gebruikt. En nu kunt u gaan, besluit de voorzitter, „en ik hoop dat we u hier nooit meer terugzien”.