Netherlands

De oppositie in Wit-Rusland staat voor belangrijke test

Protestmars en staking Kan de oppositie tegen president Loekasjenko nog een vuist maken, of boet zij in aan elan? Zondag loopt een ultimatum af, maandag staat een staking gepland.

„De spoorwegen vormen de slagader van het organisme dat Wit-Rusland heet. Dankzij u kunnen mensen uit het hele land elkaar ontmoeten. Als u geen sponsor van dit regime wilt zijn, ga dan staken.” De Wit-Russische oppositieleider Svetlana Tichanovskaja sprak afgelopen week per videoboodschap vleiend-dreigende woorden tot de spoormedewerkers in haar land. Een week eerder had ze fabrieksarbeiders, studenten en docenten een digitale pluim uitgedeeld. Een dag later waren de mijnwerkers aan de beurt: „U bent helden, ik wil u bedanken.”

De frontvrouw van de Wit-Russische oppositie heeft de steun van de Wit-Russische werknemer keihard nodig. Zondag loopt het ultimatum af dat zij op 13 oktober vanuit haar Litouwse ballingsoord aan president Loekasjenko stelde. Indien hij geen gehoor geeft aan de drie eisen van de oppositie – aftreden, beëindiging van politiegeweld, en vrijlating van alle politieke gevangenen – gaat het land massaal in staking, dreigde Tichanovskaja.

„Iedereen die de stap nog niet heeft genomen om over te schakelen naar de kant van het volk, is medeplichtig aan terreur”, voegde ze eraan toe. Het was haar krachtigste boodschap tot nog toe, maar ook een met een licht wanhopige ondertoon.

Weet de Wit-Russische oppositie haar elan te behouden, of dreigt de protestbeweging in een impasse te geraken? Analisten houden steeds meer rekening met dat laatste scenario. Na twee maanden onafgebroken demonstraties, stakingen en harde confrontaties, liggen teleurstelling en vermoeidheid op de loer.

De Poolse politicoloog Kamil Klysinski wijt die omslag aan verslechterende weersomstandigheden, maar „vooral van de weigering van de regering om concessies te doen”, zo schreef hij afgelopen week in een analyse. Hij zag de demonstraties korter worden en de opkomst lager. Zo kwamen vorige week nog slechts vijftigduizend mensen opdagen bij een grote mars, en slonken ook studenten- en vrouwendemonstraties aanzienlijk in omvang. In dat klimaat noemde hij Tichanovskaja’s radicale ultimatum een „riskante zet”.

Ook de Wit-Russische onderzoeker Aleksiander Herasimenka ziet het enthousiasme slinken. „Om succes te houden in de toekomst is het belangrijk dat de oppositie haar capaciteiten verder uitbouwt. Ze lijkt zich nu niet erg te ontwikkelen en de onzekerheid neemt toe”, aldus Herasimenka telefonisch vanuit Oxford, waar hij protestbewegingen binnen dictaturen en op sociale media bestudeert.

„Dat de oppositie een goed verhaal heeft, is belangrijk maar niet voldoende. Het moet een krachtig signaal zenden dat de heersende macht ontwricht”, zegt hij.

Herasimenka denkt dat de massale staking waartoe de oppositie maandag oproept, de sleutel kan zijn tot succes. „De staat controleert een enorm deel van de Wit-Russische economie, via grote staatsbedrijven waar ontzettend veel mensen werken. Als die allemaal het werk neerleggen, kan dat het systeem tot op het bot ontwrichten. Dat raakt natuurlijk de economie, maar ook aan de grondvesten van de autoritaire macht in Wit-Rusland, waarvan die staatsbedrijven de hoeksteen vormen.”

Vraag is of de radicalere tactieken van de Wit-Russische oppositie voldoende impact zullen hebben. „Tichanovskaja roept weliswaar op tot stakingen, maar voor een massale mobilisatie van arbeiders is grondig voorbereidend werk nodig en dat heb ik, losse acties daargelaten, niet gezien”, zegt Herasimenka. „Daarbij zijn onafhankelijke vakbonden grotendeels vermorzeld en vakbondsleiders opgepakt of gevlucht”. Hij denkt niet dat demonstranten zich laten weerhouden door kouder weer. „Kijk naar Oekraïne, in onze regio vinden revoluties juist vaker in de winter plaats.”

Loekasjenko zelf lijkt ondertussen niet bereid tot enige concessie, al werd een grote, voor zondag gepland staande tegendemonstratie van zijn supporters vrijdag plotseling geannuleerd.

Opmerkelijk genoeg greep hij het coronavirus nu als reden aan voor de annulering. „Denk toch eens aan alle oudjes, die allemaal besmet kunnen raken”, zei hij vrijdag tegen een groep dichtbijeenstaande journalisten. „Zo hebben we straks meer van dat Covid dan alle landen om ons heen!” Daarmee lijkt de president, die het bestaan van Covid-19 maandenlang hardnekkig ontkende, het virus nu tot bondgenoot te willen maken.

Football news:

Cherevchenko is de beste RPL coach in November. Hij stond voor op Semak en Tedesco
Ronaldo op 750 carrièredoelen: dankzij trouwe tegenstanders. U liet me elke dag harder werken
Neymar over hereniging met Messi: volgend jaar moeten we het doen
Scott Micromini: ik hoop dat Manchester United Leipzig zal winnen en de middenvelder Manchester United Scott Micromini de kansen van Manchester United inschat om in aanmerking te komen voor de knock-outfasen van de Champions League
Lampard over de vraag of Giroud in de Premier League zal beginnen: we zullen zien. Forward scoorde 4 doelpunten voor Sevilla
Lucescu na 0:3 met Juve: Dynamo is aan het leren, het krijgen van ervaring en moet gaan naar de Eurovesna
Je kunt niet half zwanger zijn en de Play-offs half halen. Tuchel op PSG ' s kansen in de Champions League