Loes Faber over vrouwelijke kunstenaars:

Zes jaar lang werkte illustrator Loes Faber (1987) aan haar debuut Ik ben mijn muze. Ze tekende het levensverhaal van acht vrouwelijke kunstenaars en vond daarin een toevluchtsoord voor als ze het zelf even lastig had. Van die vrouwen viel veel te leren.

Een boek over eigenzinnige vrouwen die de kunstgeschiedenis veranderen. Waarom moest dit boek er komen?

“Tijdens mijn studie aan de kunstacademie zag ik nauwelijks werk van vrouwen. De meeste kunstgeschiedenisboeken waren van mannelijke schrijvers. Zij bepaalden welke kunstenaars er in het boek kwamen. Uit onwetendheid of bewust: ik weet het niet. Het waren in elk geval kunstenaars die op zichzelf leken.

Ik maakte pas kennis met vrouwelijke kunstenaars tijdens mijn scriptie. Ik onderzocht het vrouwelijk zelfportret: hoe kun je maatschappelijke ontwikkelingen hierin terugzien? Een wereld ging voor mij open. Rond 1700 mocht je bijvoorbeeld als vrouw je tanden niet laten zien op een portret. Hoe bijzonder dat er een paar zelfportretten uit die tijd zijn waarop een vrouw dat stiekem tóch doet. Die kleine opstandigheid en verzet van vrouwen in hun zelfportret, dat vond ik spannend. Ik dacht toen al dat daarin wel eens een boek zou kunnen zitten.”

Het eerste verhaal dat je maakte ging over Frida Kahlo. Hoe verliep dit?

“Ja… Ik vond haar altijd een intrigerend mens maar wist eigenlijk weinig van haar werk. Toen ik meer over haar leven leerde, merkte ik dat haar werk voor mij beter werd. Het kreeg meer lagen. Ik vroeg mij af hoe haar verhaal eruit zou zien als ik het tekende. Ik dook verder in haar leven. Bestudeerde analyses over haar werk, las haar dagboek, biografie en brieven. Vanuit al die verschillende invalshoeken kreeg ik een intiem beeld van haar. Ik zat op een gegeven moment zó in haar leven, dat ik de wereld om mij heen met haar bril op ging bekijken. Haar leven tekende ik in eerste instantie op één bladzijde, dat werden twee bladzijden en uiteindelijk 11 spreads vol met illustraties over haar.”

Wat gebeurde er daarna, toen je haar verhaal af had?

“Ik dacht: oké, dit is nu één verhaal van een bijzondere vrouw. Ik ben eigenlijk ook wel benieuwd naar de verhalen van andere vrouwen. Uiteindelijk maakte ik acht verhalen, elk over het leven van een vrouwelijke kunstenaar. Ik wist van tevoren niet dat het er zoveel gingen worden, en ook niet wie. Elke keer kwam ik weer een nieuwe kunstenaar tegen van wie ik het verhaal wilde vertellen. Bij al die verhalen gebeurde hetzelfde als bij Frida: ik dook volledig in het leven van die vrouw en moest elke keer een nieuwe bril opzetten. Natuurlijk schiet ik tekort om een heel leven in één hoofdstuk samen te vatten. Het is onmogelijk om al hun werk te tekenen. De verhalen zie ik dan ook als een persoonlijke selectie: dit is het verhaal dat ik over hun leven wil vertellen. Je zou elk verhaal een subjectieve biografie kunnen noemen.”

Je maakte je boek in de graphic-novel-stijl, afgewisseld met stukken tekst. Waarom koos je hiervoor?

“Als ik zelf een boek lees, ziet een boek er voor mij zo uit. Ik krijg automatisch beelden bij een tekst, ben een echte beelddenker. In eerste instantie maakte ik het verhaal met alleen maar tekeningen. Maar ik merkte dat het verhaal tekst nodig had, voor de juiste nuances en informatie over de kunstwerken. Het boek is een combinatie van typografie, beeld en tekst geworden, dat zal voor lezers best even wennen zijn. Mijn boek komt misschien ook chaotisch over: er gebeurt veel en misschien is het soms wat té. Vergelijk mijn boek met een opera, daar zitten ook meerdere lagen van ervaring in. Er is die boventekst, er gebeurt van alles op het podium, je hebt de muziek én de orkestbak met de dirigent. Die gelaagdheid van kijken vraagt wat: je ziet veel dingen tegelijkertijd. Van mijn boek moet je zelf je eigen leeservaring maken en ontdekken hoe jíj het boek goed kunt lezen.”

Ik merkte dat ik tijdens het lezen steeds vaker de werken van de kunstenaars ging opzoeken, omdat ik wilde weten hoe ze er echt uit zagen.

“Dat hoor ik vaker, dat mensen op ontdekkingstocht gaan tijdens het lezen van mijn boek. Veel mensen kennen de kunstenaars niet. Gelukkig is er nu internet en kun je alles opzoeken als je meer wilt weten.”

Zes jaar lang werkte je aan dit boek, naast je werk als illustrator en docent. Hoe was dat voor jou?

“Het was fijn om iets te hebben waarnaar ik altijd terug kon. In die zes jaar gebeurde er veel in mijn eigen leven. Op lastige momenten was het fijn dat ik altijd in het gezelschap van die vrouwen kon zijn. En kon leren van hen, wat zíj deden op moeilijke momenten. Het boek werd voor mij een houvast. Het was iets waar ik mij echt op kon verheugen als ik ‘s ochtends wakker werd. Dat had ik nooit eerder bij een project.”

Hoe kwam je aan de titel voor het boek?

“Dat is een afgeleide van Frida Kahlo’s uitspraak: ik ben mijn eigen muze. Veel van de vrouwen in mijn boek waren een muze van zichzelf. Soms omdat het niet anders kon, soms uit eigen keuze. Bij het woord muze zie je toch een of ander mannelijk genie voor je die naar een naakte vrouw op een bank kijkt. Een muze zijn, dat was vanuit de man bekeken. Ik vind het mooi om het woord muze een nieuwe betekenis te geven, het woord opnieuw te duiden. Een vrouw kan best haar eigen muze zijn.”

Win met Zin

Over het boek 

Deze graphic novel is een visuele ode aan acht vrouwelijke kunstenaars in de kunstgeschiedenis. Elk verhaal op zich is een kunstwerk: rijkelijk geïllustreerd en vol extra dimensies. Loes geeft háár interpretatie van de kunstwerken en het leven van de kunstenaar. Ze nodigt hiermee jou als lezer als vanzelf uit om meer te weten te willen komen over deze vrouwen.

(Ik ben mijn muze, Nijgh & van Ditmar, € 21,99) 

Foto Lin Woldendorp

Over de maker

Met de pen als haar medium maakt Loes Faber (1987) op geheel eigen wijze illustraties. Voor kranten en uitgeverijen, en voor eigen werk. Feminisme en de LGBTQ-community zijn favoriete thema’s. Daarnaast werkt ze als docent op het Academie Minerva in Groningen in Illustratie en Artistiek onderzoek. Loesfaber.com

Interview: Marjolein Koens. Beeld: Lin Woldendorp


Football news:

Newcastle werd gekocht voor de Saoedi ' s door dezelfde dame die de sjeiks naar Man City bracht en de Britse prins verliet voor onafhankelijkheid
De Premier League is van mening dat Saoedi-Arabië de club niet heeft gekocht, Shearer en de fans zijn blij, er is een zware reflectie in de media: de wereld na de verrijking van Newcastle
Tutberidze ' s zoektocht in het paarschaatsen: Tarasova en Morozov veranderde het programma-en Gleichengauz is verdrietig dat zijn ideeën niet paste daar
Russische voetballer-meme-top 2 in uithoudingsvermogen in FIFA 22. Vermoeidheid is een illusie
Een unieke passage door de bouw van de snelste stedelijke Baan F-1: Het wordt voorbereid voor de Grand Prix voor $ 660 miljoen, de start is in 2 maanden
Rangnik zwijgt over Loco, maar spreekt met de Europese media. We analyseren Nikolic ' s ontslag door een monoloog over Red Bull
Fiorentina vraagt 90 miljoen euro voor Vlahovich. Man City, Juventus, Tottenham en Inter bieden voor de Servische Europese topclubs zijn geïnteresseerd in Fiorentina spits Dusan Vlahovic

3:06 Merendeel veehouderijen die stilgelegd waren vanwege muizengif mogen weer open
3:00 Hoe chipbedrijf ASML in een geopolitieke strijd belandde
2:44 Man schiet zeker 22 mensen dood in Amerikaanse staat Maine
1:53 Leiden Film Festival trapt af met nieuwe film van Nicolas Cage
1:52 Zeker zestien doden en tientallen gewonden bij schietpartij in Amerikaanse plaats Lewiston
1:52 Zeker 22 doden en tientallen gewonden bij schietpartijen in Amerikaanse plaats Lewiston
1:49 Huisdokters binden strijd aan om hogere tarieven
1:44 Schutter dringt bowlingbaan binnen in VS, Amerikaanse media: zeker tien doden
1:44 Schutter dringt bowlingbaan binnen in VS, Amerikaanse media: meer dan tien doden
1:44 Schutter dringt bowlingbaan binnen in VS, Amerikaanse media: zeker zestien doden
23:04 Donald Trump krijgt opnieuw boete in New York voor overtreden spreekverbod
22:55 Nederlandse voertuigen rijden meer, stekkerauto bezig met opmars
22:53 CBS: ruim 10 miljoen mensen hebben keuze gemaakt in Donorregister
22:21 Duizenden huishoudens in Culemborg hebben weer gas
22:08 Lisa Wiersma’s reconstructie van een nachtmerrie
21:39 Trump krijgt 10.000 dollar boete voor overtreden spreekverbod
21:38 Wrakingsverzoek in opruiingszaak Willem Engel afgewezen 
21:36 OGC Nice-speler zeven duels geschorst na bericht over conflict Israël-Hamas
21:29 Shell-topman schrapt tweehonderd banen in duurzame energie
21:27 Slot met Feyenoord koploper in CL-groep: 'Dit gebruiken om iets speciaals te doen'
21:26 Shell-topman schrapt 200 banen in duurzame energie
21:04 Xavi Simons schittert met prachtgoal en assist voor Leipzig, PSG doet Milan pijn
20:55 Apple gooit prijs voor streamingdienst Apple TV+ flink omhoog
20:43 Ook blauwtong in Zeeland, waardoor virus nu in alle provincies heerst
20:35 Ook blauwtong in Zeeland, daarmee heerst het virus nu in alle provincies
20:30 Meta verrast met zeer goede cijfers
20:18 Twee mannen opgepakt na kilometerslange achtervolging over A50
20:06 Giménez en Zerrouki beleven droomavond: 'We kunnen geschiedenis schrijven'
20:00 Annus Horribilis 2023 - De laatste stuiptrekking van de schrijvende aap Don Arturo (42)
19:52 Ontslagen bij duurzame energiedivisie van Shell
19:37 Ook oorlogsrecht is een wapen geworden
19:28 OnlyFans verdient miljarden, maar seksuele uitbuiting neemt toe
19:23 ‘Oorlogsmisdaden door Hamas zijn geen vrijbrief voor Israël om die ook te plegen’
19:22 Het positieve nieuws van de afgelopen periode: Slimme badmuts en minder afval
19:21 Ajax-trainer Maduro onder de indruk van Brighton: 'Ik ga andere accenten leggen'
19:21 Vier spelers van Telstar willen niet in shirt met regenboogmotief spelen
19:16 Giménez kan voor Feyenoord ook scoren in de Champions League
19:15 In de Kamer wil hij ‘het systeem bevragen’
19:11 Op de bres voor de maakindustrie in Nederland: ‘We lopen achter’
19:09 Pusic bij debuut als Shakhtar-trainer onderuit tegen Barcelona in CL
19:03 De Australische kangoeroe: icoon of plaag?
19:03 Ajax-coach Maduro onder de indruk van Brighton: 'Ik ga andere accenten leggen'
19:02 Republikein Mike Johnson verkozen tot voorzitter Huis van Afgevaardigden
19:00 Stop de genocide, BDS nu!
18:47 Republikein Mike Johnson verkozen tot voorzitter van Huis van Afgevaardigen
18:44 Overzicht | Israël zou op verzoek van VS willen wachten met start van grondoffensief
18:43 Giménez gidst sterk Feyenoord naar belangrijke zege op Lazio in CL
18:43 AZ-trainer Jansen kijkt uit naar duel met Emery: 'Hij is een prachtig voorbeeld'
18:43 Abel maakt 24 jaar na hit 'Onderweg' comeback met nieuwe muziek
18:35 Vier Telstar-spelers weigeren in regenboogshirt te spelen bij KKD-wedstrijd
18:25 Voetafdrukken dinosaurus ontdekt op strand in Zuid-Engeland
18:17 Onbekende aartsconservatief Mike Johnson nieuwe voorzitter Huis van Afgevaardigden
18:10 Maar waar protesteren deze studenten tegen?
18:08 Na weken van gesteggel is Mike Johnson nieuwe Republikeinse voorzitter Huis
18:05 Apple verhoogt prijs voor streamingdienst Apple TV+ flink
18:01 Dertien Kamerpartijen zeggen nu: 'Koning betaal belasting, net als iedereen'
18:00 Mike Johnson verkozen tot voorzitter Huis van Afgevaardigden
17:56 Maduro erkent dat Steijn moeite had met betoog clubpsycholoog Almere over Ajax
17:49 NRC-redacteur Niki Korteweg is Europees wetenschapsjournalist van het jaar
17:42 Kamer en kabinet erkennen dat jeugdbescherming niet op orde is
17:41 Wielerploeg Jumbo-Visma vindt nieuwe sponsor: kunnen jaren vooruit
17:41 Maduro erkent dat Steijn moeite had met tirade clubpsycholoog Almere City
17:20 Khadija Arib eist dat onderzoek naar gedrag Khadija Arib (voorlopig) geheim blijft
17:20 Leerlingenvervoer in Breda 'ietsjes beter', maar ouders merken er niets van
17:18 Gerommel in de Partij voor de Dieren gaat door in de rechtbank
17:11 Verffabrikant AkzoNobel wil komende jaren écht efficiënt worden
17:11 Rapport: mensen van Afrikaanse afkomst ervaren nog veel racisme in EU
17:11 Rapport: mensen van Afrikaanse afkomst in EU ervaren meer racisme dan eerder
16:57 Kandidaten parlementsvoorzitter VS door Republikeinse draaideur
16:56 Op 50ste verjaardag van kerncentrale Borssele is politieke weerstand verdwenen
16:52 OM eist 22 jaar cel tegen zevende verdachte vergismoord Beuningen
16:50 Advocaat Paul Acda voor half jaar geschorst om rol in Sanderink-saga
16:38 Bijlezen: dit gebeurde vandaag in de oorlog tussen Hamas en Israël
16:35 'Iran wil eenheid uitstralen met Hamas, Hezbollah en Islamitische Jihad'
16:32 In 100 woorden | Waarom is de maan rond (en is dat überhaupt zo)?
16:30 LIVE VOETBAL! Feyenoord - Lazzzioooooooo
16:25 Rotterdamse verbrandingsoven nog zeker jaar buiten werking na brand
16:23 Man valt drie verdiepingen naar beneden in winkelcentrum Eindhoven
16:18 Veltman ziet situatie Ajax met lede ogen aan: 'De gifbeker moet echt leeg'
16:14 Officieel Zweeds woordenboek na 140 jaar eindelijk voltooid
16:08 Taxi in Amsterdam rijdt kinderwagen met baby aan en rijdt door
15:49 Man opgepakt die mogelijk betrokken was bij aanslag op Zweden in Brussel
15:40 Feyenoord begint met Zerrouki en Giménez aan belangrijk CL-duel met Lazio
15:39 Taxi rijdt kinderwagen met baby aan in Amsterdam, verdachte rijdt door
15:37 Corona-ophef achtervolgt BBB: groeipijnen of slechte screening?
15:36 Tweede Kamer veroordeelt leus ‘from the river to the sea’
15:35 Iemand z'n geld kwijt?
15:32 OM eist 22 jaar cel tegen verdachte vergismoord Beuningen
15:31 Judoka De Wit grijpt naast goud op Grand Slam van Abu Dhabi
15:28 Grindpaden en veel bergetappes in Tour de France, wielrensters vier dagen in Nederland
15:28 Grindpaden en veel bergetappes in volgende Tour de France, wielrensters vier dagen in Nederland
15:26 Nederlandse cricketers kansloos onderuit tegen topland Australië op WK
15:14 Nederlandse cricketers kansloos onderuit tegen Australië op WK
15:10 OVV-voorzitter: 'Kabinet had meer twijfel moeten tonen tijdens coronacrisis'
15:09 Cody Gakpo staat voor rentree bij Liverpool na bijna een maand blessureleed
15:05 Ineens gaat het migratiedebat niet alleen over asiel
14:54 Duizenden woningen in Culemborg zitten zonder gas vanwege gaslek
14:52 Twee tips over doodgestoken trucker Hazeldonk, identiteit is nog niet zeker
14:50 'From the river to the sea'-leus is geweldsoproep, vindt Kamermeerderheid
14:50 Tweede Kamer overwegend positief over maatschappelijke diensttijd