‘Klimaatnieuws moet perspectief bieden’

N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.

Interview

Sander van der Linden, gedragswetenschapper Als mensen het idee hebben dat ze collectief iets kunnen bereiken, gaan ze eerder over tot actie, zegt onderzoeker Van der Linden.

Bij het herhaaldelijk luiden van de noodklok, zoals vorige week door VN-klimaatbureau IPCC, rijst de vraag: in hoeverre leidt zulk nieuws tot klimaatvriendelijker gedrag?

Gedragswetenschapper en sociaal psycholoog Sander van der Linden is sinds 2016 professor aan Cambridge University en leidt er de onderzoeksgroep van het social decision making lab. Hij onderzoekt de „psychologische bouwstukken” die maken of iemand iets wel of niet gelooft, en of iemand wel of niet overgaat tot actie.

Zo krijgen deelnemers aan onderzoek in het lab klimaatrampen voorgespiegeld via virtualrealitysimulaties waarna wordt gekeken of ze eerder een klimaatverzekering afsluiten. Ook wordt gekeken naar het effect van (des)informatie op gedrag.

Wat doet een onheilstijding zoals het laatste IPCC-rapport met gedrag?

„Mensen raken bezorgd over klimaatverandering en dat is op zich goed, maar om iemand tot actie aan te zetten, gaat het erom dat diegene het juiste niveau van bezorgdheid krijgt. Je kunt vanuit gedragswetenschappelijk perspectief ook té bezorgd zijn. Mensen die zich angstig voelen distantiëren zich namelijk vaak psychologisch van het klimaatprobleem, omdat ze denken: ‘We gaan er toch allemaal aan’.

Slecht nieuws over het klimaat moet dus ook altijd een boodschap bevatten over wat er nog aan gedaan zou kunnen worden. Zoals dat ook gebeurt als mensen te horen krijgen dat ze kanker hebben. Bij klimaat mis je dat perspectief vaak omdat er niet zoveel stappen zijn die individuen kunnen nemen om risico’s te vermijden of te verkleinen. Door mensen toch te laten voelen dat ze collectief iets kunnen bereiken, groeit de bereidheid om actie te ondernemen. Daarvoor is het onder meer ook belangrijk om het idee te hebben dat de overheid meewerkt.”

Secretaris-generaal van de VN António Guterres noemde het IPCC-rapport bij de presentatie een „handleiding om de bom onschadelijk te maken”. Wat vond u van die communicatie?

„Metaforen zijn nuttig. Mensen weten hoe bommen werken en dat maakt concreet dat er nog wat aan gedaan kan worden, maar dat de tijd tikt. Het mentale model van mensen over klimaatverandering is namelijk vaak abstract. Als je mensen bijvoorbeeld vraagt of ze zich zorgen maken over het klimaat, dan zeggen de meesten ‘ja’. Maar als je doorvraagt, blijkt dat men bezorgd is over andere mensen, over de toekomst, over de ijsberen, maar niet over zichzelf. En dat terwijl bezorgdheid om de eigen persoon of de directe omgeving juist tot gedragsverandering aanzet.”

Wat voor gedragsverandering bedoelt u?

„Mensen denken vaak alleen maar aan recyclen en dat soort dingen, terwijl gedragsverandering met meer impact, zoals minder vlees eten of minder vliegen, of bijvoorbeeld stemgedrag, wordt onderschat. Dat is trouwens logisch, want het is erg lastig om die impact ‘uit te rekenen’. Wel is duidelijk dat de impact van gedragsverandering in huishoudens aanzienlijk kan zijn.”

Zijn bosbranden of overstromingen zoals die van afgelopen zomer voor mensen een reden om hun klimaatgedrag te veranderen?

„Hoe mensen over klimaatveranderingen denken, wordt maar weinig beïnvloed door objectieve factoren. Mensen associëren bosbranden en overstromingen vaak niet met klimaatverandering.

Belangrijker is wat iemands politieke voorkeur is, of wat iemand denkt over de sociale normen rondom klimaatverandering. Dus in hoeverre mensen denken dat anderen in hun directe omgeving klimaatverandering als een risico zien.

Er is onderzoek gedaan naar hoe men in Florida over klimaatverandering denkt, een van de hevigst getroffen gebieden van Amerika, onder meer door zeespiegelstijging en orkanen. Zelfs in de regio’s met de meeste overstromingen ontkent men dat die iets met klimaatverandering te maken hebben. Oftewel, de rampen an sich zijn niet genoeg.

De gedachte ‘klimaatverandering leidt vanzelf tot ander gedrag’ klopt niet, zo blijkt

Veel wetenschappers dachten dat als het klimaat eenmaal zou gaan veranderen, mensen vanzelf hun gedrag zouden aanpassen. Maar uit onderzoek blijkt dus dat dit niet zo is.”

Dan zijn mensen dus de spreekwoordelijke kikkers in de steeds heter wordende pan?

„In die zin wel, maar aan belangrijke factoren zoals sociale normen valt wel iets te doen. Hoe je denkt dat anderen over klimaatverandering denken, is een vorm van perceptie, en die valt te beïnvloeden door bepaalde objectieve informatie te verstrekken. Zo reageren mensen goed op berichten over wat voor acties mensen in hun wijk of postcodegebied ondernemen.

Ook is het van belang dat berichtgeving rond klimaatverandering door onder andere overheden wordt afgesteld op verschillende denkbeelden. Overheden kunnen die boodschap meer toesnijden op het publiek dat ze voor zich hebben: het ene deel wat meer sceptisch, het andere deel juist gemotiveerd.

Oudere mensen die denken dat klimaatverandering op hen geen impact zal hebben, komen bijvoorbeeld eerder in actie als hen duidelijk wordt gemaakt wat het effect op hun kleinkinderen zal zijn.”


Football news:

Newcastle werd gekocht voor de Saoedi ' s door dezelfde dame die de sjeiks naar Man City bracht en de Britse prins verliet voor onafhankelijkheid
De Premier League is van mening dat Saoedi-Arabië de club niet heeft gekocht, Shearer en de fans zijn blij, er is een zware reflectie in de media: de wereld na de verrijking van Newcastle
Tutberidze ' s zoektocht in het paarschaatsen: Tarasova en Morozov veranderde het programma-en Gleichengauz is verdrietig dat zijn ideeën niet paste daar
Russische voetballer-meme-top 2 in uithoudingsvermogen in FIFA 22. Vermoeidheid is een illusie
Een unieke passage door de bouw van de snelste stedelijke Baan F-1: Het wordt voorbereid voor de Grand Prix voor $ 660 miljoen, de start is in 2 maanden
Rangnik zwijgt over Loco, maar spreekt met de Europese media. We analyseren Nikolic ' s ontslag door een monoloog over Red Bull
Fiorentina vraagt 90 miljoen euro voor Vlahovich. Man City, Juventus, Tottenham en Inter bieden voor de Servische Europese topclubs zijn geïnteresseerd in Fiorentina spits Dusan Vlahovic

3:06 Merendeel veehouderijen die stilgelegd waren vanwege muizengif mogen weer open
3:00 Hoe chipbedrijf ASML in een geopolitieke strijd belandde
2:44 Man schiet zeker 22 mensen dood in Amerikaanse staat Maine
1:53 Leiden Film Festival trapt af met nieuwe film van Nicolas Cage
1:52 Zeker zestien doden en tientallen gewonden bij schietpartij in Amerikaanse plaats Lewiston
1:52 Zeker 22 doden en tientallen gewonden bij schietpartijen in Amerikaanse plaats Lewiston
1:49 Huisdokters binden strijd aan om hogere tarieven
1:44 Schutter dringt bowlingbaan binnen in VS, Amerikaanse media: zeker tien doden
1:44 Schutter dringt bowlingbaan binnen in VS, Amerikaanse media: meer dan tien doden
1:44 Schutter dringt bowlingbaan binnen in VS, Amerikaanse media: zeker zestien doden
23:04 Donald Trump krijgt opnieuw boete in New York voor overtreden spreekverbod
22:55 Nederlandse voertuigen rijden meer, stekkerauto bezig met opmars
22:53 CBS: ruim 10 miljoen mensen hebben keuze gemaakt in Donorregister
22:21 Duizenden huishoudens in Culemborg hebben weer gas
22:08 Lisa Wiersma’s reconstructie van een nachtmerrie
21:39 Trump krijgt 10.000 dollar boete voor overtreden spreekverbod
21:38 Wrakingsverzoek in opruiingszaak Willem Engel afgewezen 
21:36 OGC Nice-speler zeven duels geschorst na bericht over conflict Israël-Hamas
21:29 Shell-topman schrapt tweehonderd banen in duurzame energie
21:27 Slot met Feyenoord koploper in CL-groep: 'Dit gebruiken om iets speciaals te doen'
21:26 Shell-topman schrapt 200 banen in duurzame energie
21:04 Xavi Simons schittert met prachtgoal en assist voor Leipzig, PSG doet Milan pijn
20:55 Apple gooit prijs voor streamingdienst Apple TV+ flink omhoog
20:43 Ook blauwtong in Zeeland, waardoor virus nu in alle provincies heerst
20:35 Ook blauwtong in Zeeland, daarmee heerst het virus nu in alle provincies
20:30 Meta verrast met zeer goede cijfers
20:18 Twee mannen opgepakt na kilometerslange achtervolging over A50
20:06 Giménez en Zerrouki beleven droomavond: 'We kunnen geschiedenis schrijven'
20:00 Annus Horribilis 2023 - De laatste stuiptrekking van de schrijvende aap Don Arturo (42)
19:52 Ontslagen bij duurzame energiedivisie van Shell
19:37 Ook oorlogsrecht is een wapen geworden
19:28 OnlyFans verdient miljarden, maar seksuele uitbuiting neemt toe
19:23 ‘Oorlogsmisdaden door Hamas zijn geen vrijbrief voor Israël om die ook te plegen’
19:22 Het positieve nieuws van de afgelopen periode: Slimme badmuts en minder afval
19:21 Ajax-trainer Maduro onder de indruk van Brighton: 'Ik ga andere accenten leggen'
19:21 Vier spelers van Telstar willen niet in shirt met regenboogmotief spelen
19:16 Giménez kan voor Feyenoord ook scoren in de Champions League
19:15 In de Kamer wil hij ‘het systeem bevragen’
19:11 Op de bres voor de maakindustrie in Nederland: ‘We lopen achter’
19:09 Pusic bij debuut als Shakhtar-trainer onderuit tegen Barcelona in CL
19:03 De Australische kangoeroe: icoon of plaag?
19:03 Ajax-coach Maduro onder de indruk van Brighton: 'Ik ga andere accenten leggen'
19:02 Republikein Mike Johnson verkozen tot voorzitter Huis van Afgevaardigden
19:00 Stop de genocide, BDS nu!
18:47 Republikein Mike Johnson verkozen tot voorzitter van Huis van Afgevaardigen
18:44 Overzicht | Israël zou op verzoek van VS willen wachten met start van grondoffensief
18:43 Giménez gidst sterk Feyenoord naar belangrijke zege op Lazio in CL
18:43 AZ-trainer Jansen kijkt uit naar duel met Emery: 'Hij is een prachtig voorbeeld'
18:43 Abel maakt 24 jaar na hit 'Onderweg' comeback met nieuwe muziek
18:35 Vier Telstar-spelers weigeren in regenboogshirt te spelen bij KKD-wedstrijd
18:25 Voetafdrukken dinosaurus ontdekt op strand in Zuid-Engeland
18:17 Onbekende aartsconservatief Mike Johnson nieuwe voorzitter Huis van Afgevaardigden
18:10 Maar waar protesteren deze studenten tegen?
18:08 Na weken van gesteggel is Mike Johnson nieuwe Republikeinse voorzitter Huis
18:05 Apple verhoogt prijs voor streamingdienst Apple TV+ flink
18:01 Dertien Kamerpartijen zeggen nu: 'Koning betaal belasting, net als iedereen'
18:00 Mike Johnson verkozen tot voorzitter Huis van Afgevaardigden
17:56 Maduro erkent dat Steijn moeite had met betoog clubpsycholoog Almere over Ajax
17:49 NRC-redacteur Niki Korteweg is Europees wetenschapsjournalist van het jaar
17:42 Kamer en kabinet erkennen dat jeugdbescherming niet op orde is
17:41 Wielerploeg Jumbo-Visma vindt nieuwe sponsor: kunnen jaren vooruit
17:41 Maduro erkent dat Steijn moeite had met tirade clubpsycholoog Almere City
17:20 Khadija Arib eist dat onderzoek naar gedrag Khadija Arib (voorlopig) geheim blijft
17:20 Leerlingenvervoer in Breda 'ietsjes beter', maar ouders merken er niets van
17:18 Gerommel in de Partij voor de Dieren gaat door in de rechtbank
17:11 Verffabrikant AkzoNobel wil komende jaren écht efficiënt worden
17:11 Rapport: mensen van Afrikaanse afkomst ervaren nog veel racisme in EU
17:11 Rapport: mensen van Afrikaanse afkomst in EU ervaren meer racisme dan eerder
16:57 Kandidaten parlementsvoorzitter VS door Republikeinse draaideur
16:56 Op 50ste verjaardag van kerncentrale Borssele is politieke weerstand verdwenen
16:52 OM eist 22 jaar cel tegen zevende verdachte vergismoord Beuningen
16:50 Advocaat Paul Acda voor half jaar geschorst om rol in Sanderink-saga
16:38 Bijlezen: dit gebeurde vandaag in de oorlog tussen Hamas en Israël
16:35 'Iran wil eenheid uitstralen met Hamas, Hezbollah en Islamitische Jihad'
16:32 In 100 woorden | Waarom is de maan rond (en is dat überhaupt zo)?
16:30 LIVE VOETBAL! Feyenoord - Lazzzioooooooo
16:25 Rotterdamse verbrandingsoven nog zeker jaar buiten werking na brand
16:23 Man valt drie verdiepingen naar beneden in winkelcentrum Eindhoven
16:18 Veltman ziet situatie Ajax met lede ogen aan: 'De gifbeker moet echt leeg'
16:14 Officieel Zweeds woordenboek na 140 jaar eindelijk voltooid
16:08 Taxi in Amsterdam rijdt kinderwagen met baby aan en rijdt door
15:49 Man opgepakt die mogelijk betrokken was bij aanslag op Zweden in Brussel
15:40 Feyenoord begint met Zerrouki en Giménez aan belangrijk CL-duel met Lazio
15:39 Taxi rijdt kinderwagen met baby aan in Amsterdam, verdachte rijdt door
15:37 Corona-ophef achtervolgt BBB: groeipijnen of slechte screening?
15:36 Tweede Kamer veroordeelt leus ‘from the river to the sea’
15:35 Iemand z'n geld kwijt?
15:32 OM eist 22 jaar cel tegen verdachte vergismoord Beuningen
15:31 Judoka De Wit grijpt naast goud op Grand Slam van Abu Dhabi
15:28 Grindpaden en veel bergetappes in Tour de France, wielrensters vier dagen in Nederland
15:28 Grindpaden en veel bergetappes in volgende Tour de France, wielrensters vier dagen in Nederland
15:26 Nederlandse cricketers kansloos onderuit tegen topland Australië op WK
15:14 Nederlandse cricketers kansloos onderuit tegen Australië op WK
15:10 OVV-voorzitter: 'Kabinet had meer twijfel moeten tonen tijdens coronacrisis'
15:09 Cody Gakpo staat voor rentree bij Liverpool na bijna een maand blessureleed
15:05 Ineens gaat het migratiedebat niet alleen over asiel
14:54 Duizenden woningen in Culemborg zitten zonder gas vanwege gaslek
14:52 Twee tips over doodgestoken trucker Hazeldonk, identiteit is nog niet zeker
14:50 'From the river to the sea'-leus is geweldsoproep, vindt Kamermeerderheid
14:50 Tweede Kamer overwegend positief over maatschappelijke diensttijd