Netherlands

Wie met wie? In de formatie hoor je vooral: met wie níet

Kabinetsformatie Politieke leiders kregen huiswerk mee om dichter bij elkaar te komen. Zonder succes: de formatie lijkt terug bij af.

Na zes weken praten over ‘inhoud’, onder leiding van informateur Mariëtte Hamer, is er nauwelijks nog twijfel bij de leiders van VVD, D66, CDA, PvdA, GroenLinks en de ChristenUnie: het probleem tussen hen gaat niet over klimaat, huizenbouw, plannen voor Nederland-na-corona. De ‘blokkades’ die ze voor elkaar hebben – CDA en VVD willen niet met twéé linkse partijen, D66 heeft geen zin in nog een keer regeren met de ChristenUnie – zijn politiek-strategisch. En steeds vaker ook persoonlijk.

VVD-leider Mark Rutte, politiek beschadigd door zijn onwaarheid over een gesprek met de allereerste verkenners Kajsa Ollongren en Annemarie Jorritsma, moest van de anderen eerst nog ver op de achtergrond blijven in de formatie. Op maandagochtend, na wéér een gesprek met Hamer, zei PvdA-fractievoorzitter Lilianne Ploumen dat die crisis over de geloofwaardigheid van Rutte „nu alweer een hele tijd achter ons ligt”. Ze vindt dat hij nu maar „de leiding” moet nemen.

Ook tussen GroenLinks-leider Jesse Klaver en CDA’er Wopke Hoekstra groeit de irritatie. In een gesprek op vrijdagmiddag had Hoekstra opnieuw gezegd dat hij niet met GroenLinks en de PvdA allebei wilde onderhandelen, en Klaver had fel gereageerd: dus Hoekstra zette hen op één lijn met PVV en FVD? Met die partijen wil het CDA ook niet praten.

Mariëtte Hamer had de leiders van VVD, CDA, D66, PvdA, GroenLinks en ChristenUnie die vrijdagmiddag huiswerk gegeven. Ze moesten, zei ze, in het weekend met elkaar bellen en dan kiezen: of verder praten met zijn zessen, of Rutte – misschien samen met D66-leider Sigrid Kaag – een ‘proeve van een regeerakkoord’ laten schrijven. En als ze nog andere ideeën hadden waar een meerderheid voor was te vinden, mochten ze dat ook zeggen.

Ze belden met elkaar, maar kwamen er niet uit. En moest híj nu dus de ‘regie’ nemen? Rutte zei maandag dat het prachtig klonk, maar het was een „fopspeenwoord”: „Je zuigt erop en er komt geen smaak uit.” Volgens hem hadden ze allemaal de leiding. En hij zei, alsof het ook een keuze was geweest die Hamer aan de leiders had voorgelegd: „Het is vooral belangrijk dat we proberen om zo snel mogelijk met vier partijen tot een meerderheid te komen.”

Vier? Dat betekent: of de coalitie van Rutte III nog een keer, of toch met één linkse partij erbij.

En dan is alles weer terug bij af. Want GroenLinks en PvdA laten elkaar niet los, en Kaag noemde opnieuw samenwerken met de VVD, CDA én ChristenUnie vorige week nog net zoiets als rijden in een „roestige auto”.

Het was een uitspraak die Rutte volgens ingewijden heel vervelend had gevonden. Zo praat je niet over elkaar, vindt hij. Het valt de andere ex-coalitiepartijen ook op dat hij steeds vaker benadrukt hoe goed de samenwerking in Rutte III is geweest. Dus: vier? Ruttes voorkeur is al maandenlang onveranderd. En ook zijn afkeer van PvdA en GroenLinks als een links blok aan tafel.

Ploumen zei op het Binnenhof dat VVD en CDA zich moeten „bezinnen”. „GroenLinks en wij hebben een stap gezet. Wij willen… wij zijn bereid om met twee rechtse partijen te gaan praten. Maar zij geven geen inhoudelijke reden voor hun blokkade tegen ons.”

Het toonde de hopeloosheid aan van Hamers pogingen: bij de voordeur van haar kamer leek het maandag vooral nog te gaan om het beeld. Jesse Klaver schetste dat in bijna dezelfde woorden als Ploumen: twee rechtse, onredelijke partijen staan tegenover twee linkse, goedwillende.

Klaver noemde dat „heel zorgelijk”. Híj wilde nog steeds het liefst met vijf partijen aan tafel gaan zitten om te onderhandelen: VVD, CDA, D66, PvdA en zijn eigen GroenLinks. „Of met zes”, zei hij net op het moment dat ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers achter hem langsliep.

Ook bij de ChristenUnie lijkt er weinig veranderd. Die partij wil alleen meedoen met onderhandelingen als de gesprekken tussen andere partijen zijn mislukt en er weinig anders op zit.

Er is ook nog steeds de mogelijkheid van een minderheidskabinet van VVD, D66 en CDA. Al is de vraag: kan dat nog als je eerst alle andere partijen, waarvan je in de Tweede Kamer steun nodig zal hebben, van tafel hebt geduwd?

De uitkomst op maandag was dat Mariëtte Hamer weer gaat nadenken. Haar idee dat Rutte en Kaag samen een voorstel doen voor een regeerakkoord, leek door de anderen niet te zijn afgewezen. Al noemde Klaver het „politieke armoede”, en had Ploumen het over een „zwaktebod”.

Segers haalde er zijn schouders over op. Híj zou het niet tegenhouden. „Ze kunnen het doen.”

Lees ook dit artikel: Hamer stuurt partijleiders met huiswerk het weekend in

Football news:

Kane wil naar Man City verhuizen met Grealish. Hij zal binnenkort bespreken vertrekken met Tottenham
Real Madrid meldde dat Odriosola het coronavirus heeft opgelopen
Gasperini over Ilicic: hij wil een team vinden waar hij iets belangrijkers zal bereiken
Mbappe zal niet spelen in de wedstrijd voor de Franse Super Cup. De wedstrijd zal worden gehouden in Israël
Benfica introduceerde Yaremchuk. De voorhoede van het nationale team van Oekraïne verhuisde Van Gent
17-jarige Gurna-Duat kan verhuizen naar Atalanta van Saint-Etienne voor 10 miljoen euro
Bayern won geen enkele vriendschappelijke wedstrijd onder Nagelsmann - 3 nederlagen en een gelijkspel