Tabaksfabrikant Philip Morris zei eerder deze week in Engeland dat roken wat hen betreft binnen tien jaar verboden zou kunnen worden. Een opmerkelijke oproep van een bedrijf dat grotendeels afhankelijk is van de opbrengst van sigaretten en shag. Waarom zegt Philip Morris dat? En als het bedrijf van het roken af wil, waarom stopt het dan niet gewoon met produceren?

Wat heeft Philip Morris precies gezegd?

De tabaksfabrikant, die onder meer het merk Marlboro op de markt brengt en wereldwijd marktleider is, heeft gezegd dat het in het Verenigd Koninkrijk in tien jaar tijd kan stoppen met het verkopen van sigaretten. Voorwaarde is wel dat de politiek met een landelijk verbod komt en dat er een uitzondering komt voor alternatieve producten, zoals de e-sigaret. Een woordvoerder van het bedrijf meldt dat het in Nederland ook zo snel mogelijk toe wil naar een samenleving zonder rokers.

Waarom zegt het bedrijf dit? Het lijkt nogal tegenstrijdig?

Philip Morris onderkent dat roken slecht is voor de gezondheid. Het weet dat reguliere sigaretten hun langste tijd hebben gehad. Het heeft daarom diverse alternatieven ontwikkeld, bijvoorbeeld e-sigaretten en producten waarbij de tabak wel wordt verhit, maar niet verbrand. Daardoor komen bij het gebruik minder schadelijke stoffen vrij.

Wie toch wil blijven roken, zou wat Philip Morris betreft beter kunnen overstappen op deze producten. Die zijn nu al wereldwijd verantwoordelijk voor een kwart van de omzet van het bedrijf en dat moet over vier jaar de helft zijn.

De uitspraken kwamen het bedrijf op kritiek te staan van veel anti-ookorganisaties. Ook Marc Willemsen, expert Tabaksontmoediging bij het Trimbos-instituut, vindt de uitspraken van Philip Morris nogal "gratuit".

"Het is makkelijk om zoiets te zeggen, want het verbod komt er toch niet. Er is geen enkel land dat zo'n verbod heeft ingevoerd. In Engeland zijn sowieso relatief weinig rokers, minder dan bijvoorbeeld in Nederland, en ze kopen er meer alternatieve producten." Daarom is het volgens hem ook geen toeval dat Philip Morris de uitspraken in Engeland heeft gedaan. Hij beschouwt de uitspraken vooral als een middel om het imago te verbeteren.

"In veel landen zijn die alternatieven helemaal niet populair, vooral in de armere landen niet. Daar roken de meeste mensen nog normale sigaretten. De meeste omzet komt dan ook nog steeds van traditionele tabak. Bovendien, als Philip Morris wil stoppen met sigaretten verkopen, kunnen ze toch ook gewoon stoppen met ze te maken?"

Waarom doet Philip Morris dat niet?

Het bedrijf denkt, net als de Nederlandse vereniging voor tabakswinkeliers NSO Retail, dat als Philip Morris geen sigaretten meer op de markt brengt, de klant simpelweg overstapt naar een ander merk. Daarom pleit de tabaksfabrikant voor een landelijk verbod, zodat alle producenten gedwongen worden te stoppen. Daarbij moet dus een uitzondering worden gemaakt voor alternatieve producten, zoals e-sigaretten. En verkopers moeten de ruimte krijgen om rokers over die producten te informeren.

Zijn die alternatieven inderdaad gezonder?

Van 'gezonder' kun je in dit geval niet echt spreken. 'Minder ongezond' is wellicht een betere omschrijving. Maar er zijn inderdaad onderzoeken waaruit blijkt dat elektrische sigaretten of producten waarbij de tabak verhit wordt, minder schadelijk zijn.

Het gebruik ervan is de laatste jaren toegenomen. Zo schat NSO-voorzitter Jos Zuijdwijk in dat in Nederland 10 procent van de omzet van rookwaren afkomstig is van alternatieve producten.

Willemsen vindt dat e-sigaretten en soortgelijke producten geen onderdeel van de oplossing zijn. "Die producten zijn nog steeds schadelijk voor de mens en er zit nog steeds nicotine in. Daardoor blijf je verslaafd. Je gaat van de regen in de drup."