Netherlands

Veel Turken zweten al bij de gedachte aan de grote klap

De Dogan Flat in de Turkse kuststad Izmir is deels ingestort na de aardbeving van eind oktober. De hoek van de zes verdiepingen tellende flat heeft het begeven, alsof de steunpilaren door hun hoeven zijn gezakt. Het pas geopende café op de begane grond is bedolven onder het beton. De zijmuur van het gebouw is ingestort en er steekt betonijzer uit het geraamte. Bij sommige woningen kun je naar binnen kijken, alsof het grote, gehavende poppenhuizen zijn.

Op de eerste verdieping had Mustafa Sami Yildirim (70) een meubelzaak, al 23 jaar. „Ik weet niet wat ervan over is, het is te gevaarlijk om naar binnen te gaan. Het enige wat ik nog heb, zijn deze kleren”, zegt Yildirim, een man met borstelige wenkbrauwen en een lange, grijze baard. Hij zit weggedoken in een oubollige leunstoel met bloemmotief die in het parkje voor het gebouw staat. Vanwege de straffe zeewind heeft hij een deken om zich heen geslagen.

Yildirims winkel zat in blok A van het gebouw, zijn appartement in blok B. Dat staat nog overeind, maar is sterk uit het lood geslagen en zal worden gesloopt. Het parkje voor het gebouw is afgezet met linten wegens instortingsgevaar. Toch bivakkeren daar een week na de aardbeving tientallen bewoners, die zich warm houden rond tonnen waarin vuren branden. Ze zijn bang dat dieven er met hun spullen vandoor gaan.

De bewoners waren gewaarschuwd dat de Dogan Flat zwakke plekken vertoonde. Officieel was de flat gebouwd volgens de richtlijnen van 1975. In 2018 deed de gemeente onderzoek naar de kwaliteit van het bouwmateriaal, waaruit bleek dat het was verzwakt. De bewoners kregen het advies om een gedetailleerder onderzoek te laten doen naar de veiligheid van het gebouw.

„Maar daar trokken de meeste mensen zich niets van aan”, zegt Cevdet Unal, de eigenaar van een elektronicazaak in het gebouw, die een paar straten verderop woont. „Er waren soms wel aardbevingen, maar kleine dus niemand maakte zich al te veel zorgen. De manager van het gebouw probeerde ons over te halen een onderzoeksbureau in te huren. Maar ze kreeg niet iedereen op één lijn en legde uit frustratie haar functie neer.”

De bewoners vreesden dat het onderzoek zou uitwijzen dat de flat kon instorten in het geval van een aardbeving. Een renovatie of herbouw zouden ze zelf moeten bekostigen. En er woonden veel ouderen in de flat, die leven van een karig pensioen. „Driekwart van de bewoners maakte bezwaar”, zegt Yidirim. „Zelfs degenen met geld beweerden dat ze geen ander huis hadden waar ze tijdelijk terechtkonden.”

Na de aardbeving zijn negen aannemers opgepakt voor hun betrokkenheid bij de bouw van zes ingestorte flats. Ze worden beschuldigd van dood door nalatigheid, bijvoorbeeld door zeezand te gebruiken in hun cement. „Als ik ze had zien lopen, dan had ik ze eigenhandig vermoord”, zegt Yidirim. „Zij zijn verantwoordelijk voor deze tragedie. Want ze hebben hun zakken gevuld door goedkoop materiaal te gebruiken.”

In Izmir zijn in totaal twintig gebouwen ingestort, 116 doden gevallen en honderden gebouwen zo ernstig beschadigd dat 5.700 mensen nog steeds in tenten leven. De omvang van de schade en het relatief hoge dodental laten zien dat Turkije slecht is voorbereid op aardbevingen, terwijl het op drie actieve breuklijnen ligt. De snelle urbanisatie sinds de jaren zestig, toen miljoenen arbeidsmigranten naar de stad trokken, heeft geleid tot veel illegale en haastig gebouwde huizen.

Het probleem is het grootst in Istanbul, waar seismologen de komende decennia een zware aardbeving verwachten. Van de 1,6 miljoen gebouwen in Istanbul is ongeveer de helft illegaal gebouwd – niemand die het precies weet. De Kamer van Ingenieurs en Architecten waarschuwt voor kolossale schade als de stad met vijftien miljoen inwoners wordt getroffen. De organisatie schat dat er tussen de 140.000 en 600.000 doden kunnen vallen en dat een miljoen gezinnen dakloos kunnen worden.

„Het grootste probleem zijn gebouwen die voor 2000 zijn gebouwd”, zegt Alper Ilki, een seismologisch ingenieur die is verbonden aan de Technische Universiteit in Istanbul. Hij is net terug uit Izmir, waar hij een risicoanalyse maakte van enkele grote hotels en overheidsgebouwen. „Want die hebben veel tekortkomingen, meer nog dan in Izmir omdat ze ouder zijn. Vroeger was het materiaal van slechtere kwaliteit. Bovendien zijn veel gebouwen door bewoners aangepast, bijvoorbeeld door verdiepingen toe te voegen.”

Toch is er veel verbeterd sinds de aardbeving in 1999 bij de industriestad Izmit, net buiten Istanbul, die ruim 18.000 levens kostte. De schade liep toen volgens schattingen in de tientallen miljarden dollars. De eerste dagen na de ramp leek de regering verlamd. De hulpverlening liet lang op zich wachten, buitenlandse steun werd geweigerd, en het leger bekommerde zich alleen om zijn eigen mensen in het getroffen gebied. Dat leidde tot een storm van kritiek.

De aardbeving in Izmit was een keerpunt. De ramp leidde tot een aanscherping van de bouwvoorschriften, de oprichting van de nationale hulpdienst AFAD, een speciale aardbevingsbelasting, en tal van stadsvernieuwingsprojecten. Ook kwam er een beter inspectieregime. „Er zijn nu onafhankelijke bedrijven die gebouwen inspecteren”, zegt Ilki „Is dat systeem waterdicht? Nee. Maar het is beter dan voorheen.”

De grootste winst is volgens Ilki dat mensen bewuster zijn geworden van de gevaren. Dat is belangrijk, want bewoners moeten zelf uitzoeken of hun gebouw aardbevingsbestendig is. Ilki wordt geregeld door mensen benaderd met het verzoek of hij een risicoanalyse kan maken. Twee weken geleden liep hij nog met een bouwplan in zijn handen door een pand in het centrum van Istanbul.

De noodhulp is sinds 1999 ook verbeterd, zo bleek in Izmir. Reddingswerkers waren razendsnel ter plaatse en wisten na negentig uur zelfs nog een driejarig meisje levend onder het puin vandaan te halen. Heel het land leefde mee en zag de aanwezige tv-verslaggever in tranen uitbarsten. Er werden snel tenten opgezet in de parken rond de getroffen wijken. Sommigen worden gerund door de gemeente, waar de seculiere oppositiepartij CHP de dienst uitmaakt, andere door de hulpdienst AFAD.

Zoals na elke aardbeving hebben Turkse bedrijven en organisaties massaal hulpgoederen en vrijwilligers naar Izmir gestuurd. Officieel heeft AFAD de leiding, maar er is sprake van rivaliteit met de gemeente en hulpverleners klagen over een gebrek aan coördinatie. „Veel ngo’s werken langs elkaar heen”, zegt Ilkay Sualp, een kinderpsycholoog van de gemeente die helpt met traumaverwerking. „Er zijn te veel vrijwilligers, en sommigen stelen hulp doordat er te weinig toezicht is.”

Dit voorspelt weinig goeds voor de noodhulp na een aardbeving in Istanbul, die waarschijnlijk veel zwaarder zal zijn dan die in Izmir. „De hulpverlening in Izmir verloopt nog redelijk efficiënt”, zegt Ilki. „Maar is dat ook zo na een zware aardbeving bij Istanbul, wanneer veel straten geblokkeerd zullen zijn en delen van de stad moeilijk te bereiken?”

Om beter voorbereid te zijn op de verwachte grote aardbeving, heeft de Turkse regering een observatorium opgezet om de breuklijn onder de Zee van Marmara in de gaten te houden, in samenwerking met het Duitse Onderzoekscentrum voor Geowetenschappen. „We delen onze gegevens in real time met AFAD”, zegt seismoloog Marco Bohnhoff, hoofdonderzoeker van het observatorium.

De gegevens moeten bijdragen aan een mogelijk waarschuwingssysteem voor Istanbul. Dat bevindt zich op dit moment nog in de testfase. „Zo’n systeem is erg ingewikkeld”, zegt Bohnhoff. „In de hele wereld zijn er maar een paar die echt werken. Het probleem in Istanbul is dat de waarschuwingstijd niet langer is dan een paar seconden. Dus zelfs als het systeem perfect werkt, is het de vraag of het wel zin heeft.”

Het besef dat een ramp onvermijdelijk is, maakt veel inwoners van Istanbul al jaren nerveus. Zeker na de aardbeving die de stad vorig jaar trof met een kracht van 5,7. Mensen renden in paniek de straat op. Sommige mobiele netwerken vielen uit. Dit wakkerde de angst aan voor de verwachte grote klap. Mensen haalden fluitjes in huis, zodat ze hulp kunnen inroepen als ze vast komen te zitten onder het puin.

Dervish Aloush, een handelaar in plezierjachten die in het centrum van Istanbul woont, vulde zelfs uit voorzorg zijn auto met proviand. Ook wilde hij een analyse laten maken van zijn gebouw. „Maar dat is geen makkelijke opgave. Vind maar eens een geschikt bedrijf. De meesten vragen overal geld voor, want ze weten dat je ze nodig hebt. Dankzij mijn eigen netwerk kwam ik uiteindelijk terecht bij Ilki. Hij was de enige die ons pand eerst wilde bekijken voordat hij een offerte maakte.”

Ilki vraagt 40.000 lira (4.175 euro) voor het onderzoek, wat neerkomt op 3.750 lira (zo’n 400 euro) per woning, bijna twee keer het minimumloon. „Dat kunnen sommige bewoners wellicht niet betalen”, zegt Aloush. „Ik ben desnoods bereid om een deel van hun kosten voor mijn rekening te nemen. Want wat is een paar duizend lira als het om je leven gaat?”

Football news:

Wolverhampton loan Willian Jose van Sociedad met een uitkoopoptie. Real Sociedad forward Jose Willian is dicht bij een verhuizing naar Wolverhampton. De Engelse club heeft ermee ingestemd de 29-jarige Braziliaan tot het einde van het seizoen te leasen met het recht om uit te kopen. Willian zal pas volgende week in Wolverhampton aankomen, omdat hij nog geen werkvergunning in Engeland heeft gekregen vanwege de nieuwe Brexit-voorschriften. Wolven zien de spits als vervanging voor de gewonde Raul Jimenez. Eerder berichtte men belangstelling voor Willian uit Letico. In 13 wedstrijden van het seizoen scoorde de speler 3 goals en maakte 1 assist. Meer informatie over de statistieken vindt u hier
AC Milan is dicht bij het lenen van Tomori aan Chelsea met een 20+ miljoen euro buy-out optie
Spartak over fans veroordeeld voor het vechten op Euro 2016: Fedun persoonlijk hielp hen financieel
Lewandowski verbeterde het Bundesliga record door 22 goals te scoren in de eerste ronde
Flick on Bayern: ons doel is om op de top te blijven
Doelman Alcoyano heeft 10 redes in de wedstrijd tegen Real Madrid. Het meest in het seizoen onder de rivalen van Madrid
De Bruyne heeft waarschijnlijk spierletsel. Hij werd vervangen in de wedstrijd tegen Villa