Netherlands
This article was added by the user Mila Green. TheWorldNews is not responsible for the content of the platform.

Trouw | Paasvuren, zwijntje tikken: tradities moeten veranderen om te blijven

Paasvuren, het Limburgse 'den-halen' en zwijntje tikken. Tradities liggen onder vuur vanwege schade aan mens, dier en milieu. Hoe moet het verder met ons immaterieel erfgoed? 'Sommigen zullen verdwijnen.'

Dit artikel is afkomstig uit Trouw. Elke dag verschijnt een selectie van de beste artikelen uit de kranten en tijdschriften op NU.nl. Daar lees je hier meer over.

Wie de lijst met ons immaterieel erfgoed goed bekijkt, ziet dat veel tradities in Nederland op een bepaalde manier omstreden zijn. Die conclusie durft lector Cultureel erfgoed Hester Dibbits gerust te trekken. Of het nu gaat om dierenwelzijn, schade aan het milieu of vrouwonvriendelijkheid, "vaak zijn tradities gewoon niet meer van deze tijd."

De kritiek op tradities lijkt de laatste jaren toe te nemen. Afgelopen maanden ontstond een conflict in Zuid-Limburg, waar dorpen geen 'mei-boom' meer mogen kappen van Staatsbosbeheer voor hun eeuwenoude traditie. Volgens de natuurorganisatie is de (kwetsbare) natuur en veiligheid in het geding.

Andere gebruiken liggen ook onder vuur. Tegenstanders van de Paasvuren in Oost-Nederland klagen over schadelijke rook, carbidschieten en de vreugdevuren zuchten onder strengere regels. En dan heb je nog het Overijsselse 'zwientie tikken' (zwijntje tikken) en Kallemooi op Schiermonnikoog, beiden omstreden vanwege het dierenwelzijn. Tijdens Kallemooi zit een haan dagenlang opgesloten in een mand hoog in een mast.

Het paasvuur, zoals hier in Lochuizen in de Achterhoek, ligt ook onder vuur vanwege schadelijke rook.

Het paasvuur, zoals hier in Lochuizen in de Achterhoek, ligt ook onder vuur vanwege schadelijke rook.
Het paasvuur, zoals hier in Lochuizen in de Achterhoek, ligt ook onder vuur vanwege schadelijke rook.

Het paasvuur, zoals hier in Lochuizen in de Achterhoek, ligt ook onder vuur vanwege schadelijke rook.

Foto: Herman Engbers

Bijna alle tradities bedreigd

Op de Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland staan momenteel 198 tradities. "Nagenoeg allemaal kennen ze op een of andere manier bedreigingen", vertelt Marco van Baalen, directeur van Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland. Minder bekend immaterieel erfgoed als de cultuur van het pijproken sterft uit, de maatschappelijke inzichten veranderen. "Maar de kracht is nou juist dat tradities met de tijd mee veranderen en daardoor kunnen overleven."

Bij het Kenniscentrum proberen ze organisatoren te helpen, hoewel verandering altijd van binnenuit moet komen. "Dat gebeurt ook", ziet Van Baalen. "De voormalige 'Queen Election' van het zomercarnaval in Rotterdam is vanaf dit jaar genderneutraal en heeft nu een 'King' en een 'Queen'. En bij de jonkheden in Limburg, typische mannenbolwerken, worden nu soms ook vrouwen betrokken."

De jonkheid in Mheer kapt op de eerste zaterdag van mei een den voor hun traditie. Dit keer in België omdat Staatsbosbeheer het heeft verboden.

De jonkheid in Mheer kapt op de eerste zaterdag van mei een den voor hun traditie. Dit keer in België omdat Staatsbosbeheer het heeft verboden.
De jonkheid in Mheer kapt op de eerste zaterdag van mei een den voor hun traditie. Dit keer in België omdat Staatsbosbeheer het heeft verboden.

De jonkheid in Mheer kapt op de eerste zaterdag van mei een den voor hun traditie. Dit keer in België omdat Staatsbosbeheer het heeft verboden.

Foto: Roger Dohmen

Tradities niet zo oud als gedacht

Lector Dibbits ziet de laatste jaren een kentering. De intrede van internet en sociale media beïnvloeden het debat over tradities. "De voor- en tegenstanders organiseren zich beter dan vroeger." Beoefenaars van een traditie vinden dan al snel dat hen iets wordt afgepakt wat al eeuwenlang bestaat. "Maar veel tradities ontstonden pas in de 19e eeuw", benadrukt Dibbits, "en we moeten niet vergeten dat de tradities die we al lange tijd kennen in de loop der jaren al sterk zijn veranderd."

Beoefenaars die vinden dat hun traditie wordt 'afgepakt', gaan vaak voorbij aan de vraag waarom die traditie onder vuur ligt. "Veranderingen kunnen pijn doen. Het is belangrijk dat daar erkenning voor is, maar er zijn meer emoties en belangen." Om een goed gesprek te voeren over tradities, is het volgens Dibbits belangrijk om elkaars pijn te begrijpen. "Wanneer mensen leren om erfgoed kritisch te benaderen, komt er ruimte voor vernieuwing en aanpassing."

Van Baalen van het Kenniscentrum roept beoefenaars van tradities op om na te denken over de uitdagingen die er zijn. "Denk aan het inclusiever maken, of een paasvuur verder van een natura-2000 gebied organiseren." Het kan gaan schuren, verwacht Van Baalen. "Sommige tradities zullen wellicht verdwijnen. Maar we zijn heel goed in polderen. Laten we kijken hoe tradities kunnen meegaan met de tijd."