Netherlands

Term ‘doe-democratie’ is misleidend

Balans

Dat betoogt Hiska Ubels in een essay in Binnenlands Bestuur van deze week. Aan democratie ligt verkiesbaarheid, representativiteit en verantwoording ten grondslag. ‘Het is daarom tijd voor een zorgvuldige en genuanceerde discussie over waar nu de balans hoort te liggen.’ Gemeenten zijn in beginsel verantwoordelijk voor de lokale democratie, welzijn en leefbaarheid, stelt Ubels. ‘Op grond waarvan mag en kan ze op democratische gronden iets verwachten van (zichzelf opwerpende) vrijwilligers en waar liggen enerzijds de fundamenteel democratische en ethische en anderzijds de praktische grenzen.’ Het is belangrijk om deze discussie te voeren, benadrukt ze, omdat we aan de vooravond staan van ‘niet eerdere vertoonde en omvangrijke collectieve opgaven waarbij inwonerbetrokkenheid van cruciaal belang is, zoals vanuit de nieuwe Omgevingswet en het Klimaatakkoord.’

Koplopers

Ieder burgerinitiatief verschilt, maar is er wel een aantal algemene succesfactoren aan te wijzen, weet Ubels die eerder dit jaar op het onderwerp is gepromoveerd. ‘Hoe hoger de zelfsturingscapaciteit hoe meer kans op succes. Er zijn enthousiaste en competente koplopers nodig die ook na verloop van tijd concrete resultaten blijven halen’, aldus Ubels. Betrokkenheid vanuit het dorp is van groot belang; dat lukt op de langere termijn vooral als er regelmatig zichtbare successen worden geboekt. ‘Anders dan vaak verondersteld, lijkt sociale cohesie eerder een randvoorwaarde voor succes dan een uitkomst.’ Een soepel meewerkende gemeente is uiteraard van belang, evenals duidelijk verwachtingsmanagement vanaf het begin van een traject.  

Beperkingen

Gemeenten moeten zich ook niet rijk rekenen. De inzet van vrijwilligers kent beperkingen. ‘Zelfredzaamheid op vrijwillige basis op dorpsniveau − zeker als het gaat over het overnemen van publieke taken op langere termijn – lijkt niet realistisch. Burgerinitiatieven leiden ook lang niet altijd tot verhoogde samenwerking in dorpen; vaak nemen al actieve vrijwilligers het voortouw. ‘Overheden gaan hier vaak in hun kosten-batenanalyse ten onrechte aan voorbij’, stelt Ubels. Ook is het de vraag hoe burgerinitiatieven voldoende democratisch kunnen worden georganiseerd en hoe de legitimiteit ervan op de lange termijn kan worden gewaarborgd. ‘In de praktijk blijkt het lastig inwoners op dorpsniveau blijvend te betrekken; veel inwoners kunnen of willen domweg niet meedoen. Betrokken vrijwilligers zijn vaak ook slechts in beperkte mate representatief. Tevens ontbreken vaak de competenties en tijd om de vanuit democratisch oogpunt gewenste dialoog met het dorp te organiseren, zeker op langere termijn. Hierdoor krijgt tegenmacht minder kans.’

Lees het hele essay in Binnenlands Bestuur nr. 15 van deze week (gratis inlog)

Football news:

Griezmann sprak met Hamilton en bezocht de Mercedes boxes tijdens de Spaanse Grand Prix
Barcelona vindt dat Neymar het gebruikt heeft. Hij zei dat hij wilde terugkeren, maar verlengde zijn contract met PSG (RAC1)
Aubameyang aan de Arsenal fans: we wilden je iets goeds geven. Het spijt me dat we niet konden
Atletico verloor niet in Camp Nou. Busquets' blessure is het keerpunt van de wedstrijd (en het kampioenschap race?)
Verratti blesseerde zijn kniebanden tijdens PSG training. Deelname aan de Euro is nog steeds in vraag
Neymar ' s contract in één foto. Mbappe wil hetzelfde
Manchester United wil Bellingham in de zomer tekenen, niet Sancho. Borussia niet van plan om te verkopen Jude