Siemens Mobility heeft het zogeheten eHighway-systeem in ontwikkeling. Dat komt kort gezegd neer op een autosnelweg met bovenleiding, zodat het vrachtverkeer zonder uitlaatgas over de weg kan. Het klinkt even simpel als logisch. Toch is het tot op heden alleen bij wijze van proef toegepast. Waar is het wachten op? Erik Koopman, business development manager bij Siemens Mobility, en hoofd eHighway Hasso Gruenjes leggen uit hoe het zit.

Zowel Koopman als Gruenjes is stellig: een eHighway is inderdaad niets meer of minder dan een snelweg met bovenleiding. "Het borduurt voort op bewezen technologie. Een systeem met bovenleiding en onderstations langs de weg bestaat al ruim een eeuw", zegt Koopman. "Met dit concept combineren we de flexibiliteit van vrachtwagens met de duurzaamheid van de spoorwegen."

Gruenjes: "Het is noodzakelijk om de uitstoot van het vrachtverkeer terug te dringen, want dat zal naar verwachting eerder toenemen dan afnemen. Het vrachtverkeer zelf reduceren is lastig, dus ga je op zoek naar duurzamere alternatieven, waaronder de spoorwegen. Bijna drie kwart van alle vracht gaat echter via de weg. Dat kun je niet allemaal op het spoor kwijt. Daarom moet je tevens het transport over de weg verbeteren en verduurzamen. Met de eHighway proberen wij dat laatste te doen."

Overeenkomsten met trolleybus houden al snel op

Om onder een bovenleiding elektrisch te kunnen rijden, hebben vrachtwagens een stroomafnemer nodig. Dit onderdeel, ook wel een pantograaf genoemd, is zo ontwikkeld dat het in principe geschikt is voor elk type vrachtwagen.

De aanpassing vergt in dit stadium nog flink wat werk, waardoor het achteraf inbouwen vermoedelijk niet vaak zal gebeuren, temeer daar vrachtwagens gemiddeld niet langer dan vier jaar achtereen ingezet worden. Daardoor is het volgens Gruenjes waarschijnlijker dat fabrikanten zullen inzetten op het eHighway-gereedmaken van hun toekomstige producten.

Voor het eHighway-systeem werkt Siemens Mobility met een 'slimme' pantograaf. Deze herkent de aanwezigheid van een bovenleiding en wordt dan automatisch ingezet. Bij een inhaalactie of het nemen van een afrit gaat hij vervolgens weer omlaag. Ook plotselinge bewegingen worden herkend, waardoor de pantograaf ook wordt ingetrokken als de chauffeur onverwacht moet uitwijken.

Deze bewegingsvrijheid is tevens het grote verschil met de trolleybussen, die onder meer in Arnhem nog steeds gebruikt worden. De stroomafnemer van het eHighway-systeem sleept namelijk langs de bovenleiding. De trolleybus werkt met een trolleystang. Deze is aan het uiteinde voorzien van een schoen, waar de rijdraad doorheen loopt. Deze draad is ook minder stabiel dan een bovenleiding, wat er er tevens toe leidt dat dit systeem ongeschikt is voor hogere snelheden.

De truck met pantograaf heeft net zoveel bewegingsvrijheid als een gewone vrachtwagen.

De truck met pantograaf heeft net zoveel bewegingsvrijheid als een gewone vrachtwagen.
De truck met pantograaf heeft net zoveel bewegingsvrijheid als een gewone vrachtwagen.

De truck met pantograaf heeft net zoveel bewegingsvrijheid als een gewone vrachtwagen.

Foto: Siemens Mobility

Laden tijdens het rijden

Doordat vrachtwagens dankzij de bovenleiding elektrisch onderweg zijn, rijst de vraag of het systeem daarmee concurreert met geheel elektrische vrachtwagens en waterstoftrucks. Daar is volgens Koopman en Gruenjes geen sprake van. "Je kan dankzij de bovenleiding juist mooi mixen en matchen met de bestaande technieken", zegt Koopman.

"Zodra je een vorm van elektrische aandrijving hebt, of dat nu hybride, volledig elektrisch of de brandstofcel van een waterstoftruck is, heb je profijt van een pantograaf. Je moet eHighway in dat geval zien als laden tijdens het rijden", legt Gruenjes uit.

Dit heeft een aantal voordelen. Voor de ondernemer is het handig, omdat je op deze manier eenvoudiger aan lange laadsessies gedurende de dag ontkomt. En doordat de trucks ook op eigen kracht kunnen rijden, hoef je de bovenleiding niet aan één stuk aan te leggen. Doemt er bijvoorbeeld een brug of viaduct op, dan sla je dat stuk simpelweg over.

Doordat de truck ook op eigen kracht kan rijden, hoeft de bovenleiding niet uit één stuk te bestaan.

Doordat de truck ook op eigen kracht kan rijden, hoeft de bovenleiding niet uit één stuk te bestaan.
Doordat de truck ook op eigen kracht kan rijden, hoeft de bovenleiding niet uit één stuk te bestaan.

Doordat de truck ook op eigen kracht kan rijden, hoeft de bovenleiding niet uit één stuk te bestaan.

Foto: Siemens Mobility

Slim combineren

Dat je deze eenvoudige en beproefde technologie relatief simpel kan koppelen aan de nieuwe aandrijftechnieken van nu, verklaart tevens waarom de eHighway nu pas in een stroomversnelling lijkt te komen.

"De grote kracht van het systeem is dat we het op een slimme manier kunnen combineren met andere technieken, om zo dezelfde flexibiliteit te realiseren die dieseltrucks hebben", zegt Koopman. Gruenjes wijst er bovendien op dat de noodzaak lange tijd ontbrak. "Diesel was niet zo heel lang geleden nog helemaal oké, maar nu hebben we een oplossing nodig om het transport milieuvriendelijker te maken."

Het is overigens niet de bedoeling om alle snelwegen in Europa van een bovenleiding te voorzien, benadrukken Koopman en Gruenjes. "Daar waar het meeste verkeer is, bouw je het op." Uit haalbaarheidsstudies die zijn gedaan, komen in Nederland trajecten uit de bus vanuit de havens richting het oosten. Dan moet je denken aan de A15 vanuit Rotterdam en de A67, die veel door vrachtverkeer vanuit Antwerpen gebruikt wordt.

"Onze tijd raakt op en we moeten doen wat we kunnen. Een bovenleiding mag een beetje ouderwets lijken of zelfs lelijk zijn, maar het is op dit moment de beste deeloplossing die ik ken", zegt Greunjes.

In de Duitse deelstaten Sleeswijk-Holstein en Hessen liggen inmiddels proeftrajecten van de eHighway, die ook al in Los Angeles en in de Zweedse kou getest is. Volgende week wordt in Baden-Württemberg een derde traject in Duitsland geopend.

Het is misschien niet de fraaiste oplossing, erkent Siemens. Maar wat het bedrijf betreft wel een noodzakelijke.

Het is misschien niet de fraaiste oplossing, erkent Siemens. Maar wat het bedrijf betreft wel een noodzakelijke.
Het is misschien niet de fraaiste oplossing, erkent Siemens. Maar wat het bedrijf betreft wel een noodzakelijke.

Het is misschien niet de fraaiste oplossing, erkent Siemens. Maar wat het bedrijf betreft wel een noodzakelijke.

Foto: Siemens Mobility