Netherlands

Sigrid Kaag: ‘We komen in dit kabinet niet verder’

Sigrid Kaag voelt zich soms als een „soort hamster in een radje”. Sinds haar terugkeer in Nederland, drie jaar geleden, krijgt ze steeds weer dezelfde „voorspelbare en schattige” vraag: of ze Nederland nog kent. „Ik mag nooit uit dat radje, zo lijkt het, ik mág dat certificaat van inburgering nooit halen. Over tien jaar wordt mij volgens mij nog steeds dezelfde vraag gesteld”, zegt Kaag.

Maar ze ként Nederland, vindt ze. Van de eerste dertig jaar van haar leven, van de bezoekjes aan vrienden en familie toen ze de vijfentwintig jaar daarna in het buitenland voor de Verenigde Naties werkte, van de „elektronische kranten” die ze toen las, van Uitzending Gemist en, zegt ze, van haar werk als Nederlandse minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking de afgelopen jaren. Eerder deze maand werd ze gekozen tot lijsttrekker van D66 voor de Tweede Kamerverkiezingen in maart volgend jaar.

Zijn we trots op de Lesbos-deal? Nee, absoluut niet

„Nederland is heel veelzijdig”, zegt Kaag. Dat geldt ook voor de stad waarin ze woont en werkt, Den Haag, de meest gesegregeerde stad van Nederland. „Ik hoor het vooral van mijn kinderen. En ik weet het, omdat ik hier vroeger ook gewoond heb. Als je druk bent, dan ga je vooral naar dezelfde wijken. Daar zijn we vaak blind voor.”

Constateert u dat zelf ook bij uzelf?

„Ja ja ja, absoluut. Het is niet genoeg om te zeggen dat je op zondag in een ander buurtje koffie drinkt. Het gaat om mensen ontmoeten, er zijn. Mijn kinderen hebben een heel sterk gevoel bij Den Haag. Die zeggen ook vaak: ‘mam je hebt geen flauw idee wat voor stad Den Haag is’. Daar hebben ze wel gelijk in. Ik ga eigenlijk alleen naar andere wijken als ik een reden heb.”

Komt u ook wel eens in de Schilderswijk, bijvoorbeeld?

„Jawel, toen ik net minister was, met de secretaris-generaal.”

Die van Buitenlandse Zaken?

Kaag wisselt een blik met haar politiek assistent. Dan, met haar armen in de lucht: „Die van de Verenigde Naties! Think big!”

Bent u na de rellen afgelopen zomer op de fiets gestapt om met mensen in die wijk te praten, om te kijken wat er aan de hand is?

„Nee. Maar dat ga ik nu wel doen. Ik vond het als kandidaat-lijsttrekker niet gepast om daar meteen in het midden van de onrust mijn opwachting te maken. Daar moet je, vind ik, niet als nationaal politicus doorheen wandelen.”

Begin september werd Sigrid Kaag tot lijsttrekker gekozen door 95,7 procent van de D66-leden. Ze moet nu bewijzen dat ze ook landelijke verkiezingen kan winnen. Hoewel de partij in het verleden vooral verloor na regeringsdeelnames, is de hoop nu zó groot te worden dat Kaag premier kan worden. Dit interview vindt plaats in de week voordat het kabinet nieuwe coronamaatregelen aankondigt.

U voerde campagne onder de slogan ‘nieuw leiderschap’. Wat betekent dat eigenlijk?

„Ik heb gezegd dat het gaat om leiderschap om Nederland uit de crisis te helpen, om een inclusieve samenleving op te bouwen.”

Maar wat betekent nieuw leiderschap?

„Het gaat er bijvoorbeeld om hoe je als persoon verantwoordelijkheid durft te nemen, je stijl, hoe je verbinding zoekt, niet alleen in het gesprek, maar ook de manier waarop je verbinding zoekt. De Nederlandse politiek praat mensen te veel naar de mond. Nieuw leiderschap, dat is ook dat je niet wegkijkt.”

Vindt u dat er nu wordt weg gekeken door politici? En waarvan dan?

„Het is niet altijd een kwestie van wie en wat. Ik spreek over de toekomst, over wat ik en wij willen uitdragen. Ja we zitten in een kabinet. Als je nou dezelfde vraag wilt stellen als veel anderen: zijn we trots op de Lesbos-deal? Nee, absoluut niet.”

Kaag bedoelt het compromis dat de coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie sloten over de opvang van vluchtelingen uit het Griekse kamp Moria. Door een brand moesten ruim twaalfduizend migranten geëvacueerd worden. Nederland neemt honderd vluchtelingen op, vijftig kinderen en vijftig kwetsbaren. Dat aantal gaat wel af van een eerder door de coalitie afgesproken aantal vluchtelingen dat in Nederland opgenomen wordt.

Kaag: „Heb ik dat met pijn in mijn hart gedaan? Ja. Willen we dat in de toekomst hopelijk op een andere manier beter kunnen regelen? Volmondig ja. Leiderschap is ook dat ik durf te zeggen: hier ben ik absoluut niet tevreden over.”

U heeft eerder gezegd dat D66 hier in een volgend kabinet niet mee zou instemmen. Waarom wachten, u zit nu toch in het kabinet?

„Omdat we in deze periode niet verder komen. Moet je het er dan op aan laten komen in een coalitie, tegenover CDA en VVD, met het risico dat het kabinet valt? Wie is daarbij gebaat in de grootste crisis sinds de Tweede Wereldoorlog?”

Is dat eerlijk tegenover kiezers?

„De inzet gaat altijd over de inzet. Kijk, wij hebben natuurlijk een inzet in de coalitie op basis van de inzet van het verkiezingsprogramma van de vorige keer. Sommige dingen zijn gelukt, zoals het kinderpardon en het klimaatakkoord. Met het nieuwe verkiezingsprogramma willen we onze optimale inzet beloven, dát is eerlijk. Het zou oneerlijk zijn als we zeggen: dit programma gaan we even regelen. Dat kunnen we niet garanderen.”

Lees ook: In coronatijd geeft D66-programma vooral ‘richting’

Bij de presentatie sprak u over Europa, onderwijs, inclusie, klimaat. Maar niet over medisch-ethische thema’s. Zijn die niet meer belangrijk voor D66?

„Dat was niet om gevoeligheden uit de weg te gaan. Medisch-ethische thema’s houden de meeste Nederlanders volgens mij niet bezig als ze hun baan dreigen kwijt te raken of zzp-er of student zijn en niet rond dreigen te komen. Het is niet top of mind. Ook niet voor mij op dit moment.”

Het onderzoeksrapport dat in opdracht van het kabinet werd geschreven, concludeerde dat de doodswens van mensen die hun leven voltooid vinden ambivalent is.

„Daarom vind ik het belangrijk dat er nog héél veel geïnvesteerd wordt in het bestrijden van eenzaamheid en sociaal isolement. En dat er wordt gekeken naar wat kan helpen om níet tot die keuze voor zelfdoding over te gaan. Het bleek ook dat de groep die geïdentificeerd was niet zo groot is. Dan moet je sowieso kijken, hoe groot is het probleem en wat hebben we daarvoor nodig?”

Speelt het bij u nog mee dat u...

„Katholiek bent?”

Ja.

„Ik sta wel achter het wetsvoorstel van Pia Dijkstra over voltooid leven, het is belangrijk dat de wet behandeld wordt en dat dit thema geagendeerd blijft. Het recht op zelfdoding vind ik, als D66’er, een fundamentele kwestie. Dat wil niet zeggen dat ik het nou zou willen doen, maar het is een recht.”

U sprak over een „ambitieus” programma. D66 wil één miljoen extra huizen bouwen in 2035. Minder dan wat volgens het ministerie nodig is. Is dat dan ‘ambitieus’?

„Eeuhm, nou, ik denk dat leden dat wel gaan amenderen, om zo snel mogelijk naar één miljoen te gaan. Kijk, ik heb de datum van 2035 niet gesteld.” Kaag kijkt naar haar politiek assistent.

Neemt u daar afstand van?

„Nee, het is gewoon een praktische constatering. Het moet zo snel mogelijk, die één miljoen huizen.” Weer een blik op haar politiek assistent.

Dus 2035, dat is niet ambitieus genoeg?

„Nou, nee. Idealiter niet nee.” Lachend: „Het is not done voor een lijsttrekker om een amendement in te dienen op het eigen verkiezingsprogramma. Dit zal misschien het moment zijn waarop de lijsttrekker dat wel doet.”

In het programma hebben jullie het over een commissie die moet uitzoeken hoeveel migratie Nederland aan kan. Wil D66 een quotum?

„Dat zou een logische mogelijkheid zijn. Het is heel verstandig om naar demografische veranderingen te kijken en je af te vragen: wat heeft Nederland nodig in de toekomst? Welke huizen, scholen, wat voor kennis willen we aantrekken? En dan kijk je welke mensen daarbij horen.”

Lees ook: Dit interview met CDA-lijsttrekker Hugo de Jonge: ‘Tachtigduizend migranten per jaar is te veel voor Nederland’

In december zei CDA-lijsttrekker Hugo de Jonge in NRC dat migratie Nederland overkomt. Deelt u die analyse?

„Ik denk dat heel veel mensen dat vinden, dat verklaart misschien ook de angst bij een deel van de mensen. Er is te weinig management. Het is goed om een stapje terug te zetten en weer heel rationeel over migratie te praten. Om ook te kijken naar de veranderingen die het teweeg brengt binnen het land en dan kun je bepalen hoe je het land inricht. Canada doet dat natuurlijk al decennia. Er moet wel onderscheid gemaakt tussen arbeidsmigranten en vluchtelingen. En ik wil niets veranderen aan het vrije verkeer van personen, dat is een recht. Daarover ben ik het niet eens met Hugo de Jonge.”

U neemt het nadrukkelijk op voor grote bedrijven. In uw manifest over de economie schreef u over „de obsessie waarmee multinationals in dit tijdsgewricht bijna als een bedreiging worden afgeschilderd”. Volgens u „schadelijk voor het economisch klimaat”. Waarom?

„Als je andere partijen hoort denk je soms: het is slecht, slechter, slechtst. Wij doen niet aan die bedrijvenbashing. Ze zijn belangrijk voor de economie, voor banen. Kritisch volgen en kijken is belangrijk. Maar ik ken eerlijk gezegd alleen maar bedrijven die verantwoordelijk willen zijn, aandacht voor het klimaatakkoord willen en eerlijk loon willen betalen. Aandeelhouders verwachten dat ook van die bedrijven.”

Het wetenschappelijk instituut van D66 en de fractie schreven een paar weken eerder over grote bedrijven die ‘ons uit elkaar spelen’.

„Dit is míjn verhaal. En bashing is iets anders dan op feiten gebaseerd kijken naar bijvoorbeeld de techmonopolies, zoals we in het programma doen. Die bedrijven hebben te veel macht over onze data, burgers worden aan hun lot overgelaten.”

Een ander punt: jullie pleiten in het verkiezingsprogramma voor een vermogensbelasting van 1 procent voor mensen met een vermogen boven een miljoen euro. Op dit moment is de effectieve vermogensbelasting 1,58 procent voor die groep. U wilt een belastingkorting?

„Ja, dat zou je zeggen. We hebben het op detailniveau laten doorrekenen, ik heb die totale doorrekening nog niet gezien.”

Het kabinet wil naar 1,9 procent vermogensbelasting. Waarom dan een halvering?

„Nou, ik heb daar op dit moment geen antwoord op. Ik moet even kijken naar…”

Ze kijkt vragend naar haar politiek assistent, die het antwoord wel weet: „Wij willen daar een procent bovenop.” Kaag knikt.

Lees ook: Sigrid Kaag, de ex-diplomaat die nog moet wennen aan Nederland

Football news:

Salzburg coach Marsh: Attico verschilt niet van Lokomotiv in hun spelstijl. Het verschil in het niveau van de spelers
Bartomeu en zijn directeurs kunnen morgen ontslag nemen als de motie van wantrouwen niet wordt uitgesteld.Het management van Barcelona wil geen motie van wantrouwen in club President Josep Bartomeu houden. De Catalaanse club deed een beroep op de Generalitat (regering) Catalonië om de stemming, die gepland was voor 1 en 2 November, uit te stellen, maar werd geweigerd, ondanks de aanbevelingen van de regering om thuis te blijven en de noodtoestand opgelegd. Bartomeu en zijn team kunnen morgen ontslag nemen als de generale staf het besluit goedkeurt om een stemming te houden over de goedgekeurde data. Volgens Diario Sport, heeft de Barca President zijn raad van Bestuur al meegedeeld dat het ontslag van het hele management morgen kan worden aangekondigd
Luka Modric: zou de Gouden Bal inruilen voor Kroatië dat het WK
We hebben Bale ' s golfvaardigheden met de profs uit elkaar gehaald. Het lijkt erop dat Gareth 15 uur per week traint.Het blijkt dat hij ooit zijn leven riskeerde
Alli werd niet opgenomen in Tottenham ' s bod voor de wedstrijd tegen Burnley, hoewel hij niet gewond was
Isco: Zidane verandert me in de 50-60e minuut of zelfs in de helft van de tijd, en laat me vrij in de 80e
Pirlo op Ronaldo ' s optimale positie: begin van links naar binnen en ga naar het midden. Hij kan naast Morata of Dybala