Van veel dagelijkse gewoonten heb je vaak niet door hoeveel geld ze kosten. Soms zijn alternatieven goedkoper, soms vragen ze veel meer tijd - en energie. Wat is goed voor je portemonnee, en je humeur? In de reeks Onder de streep rekenen we het voor je door. Dit keer: cappuccino.

Het was maandenlang het enige vertier buiten de deur: koffie halen. Een loopje, iets warms en een kleine economische impuls voor de horecazaak om de hoek, een afhaalkoffie sloeg drie vliegen in één klap. Toch tikken al die dubbele espresso's, cappuccino's en latte macchiato's to go behoorlijk aan. Is koffie uit een espressoapparaat niet veel goedkoper?

Afhaalcappuccino: 3 euro

Het hangt er natuurlijk erg van af met welke cijfers je rekent. Voor 2 euro heb je bij McDonald's' al een kleine cappuccino, terwijl je er bij een koffiespeciaalzaak in hartje Amsterdam zomaar 3,50 euro aan kwijt bent. Voor dit artikel gaan we uit van een afhaalcappuccino van 3 euro.

Welke machine gebruiken we voor de vergelijking?

Bij koffie uit een espressomachine spelen nog meer variabelen. Espressomachines zijn er in alle soorten en maten: van exemplaren die koffiecups doordrukken tot volautomatische met ingebouwde bonenmalers. In de meeste koffiezaken staan pistonmachines, waarbij de koffie in een houder onder het apparaat wordt geklemd en de melk apart wordt opgeschuimd. Om de vergelijking eerlijk te houden, gaan we bij thuisgebruik ook uit van zo'n apparaat.

De goedkoopste pistonmachines zijn er vanaf ongeveer 120 euro, de duurste schieten ver boven de 2.000 euro. Voor 350 tot 400 euro heb je een redelijk apparaat in huis, al valt over smaak, gebruiksgemak en prijs-kwaliteitverhouding altijd te twisten. In dit rekenvoorbeeld gaan we uit van een espressoapparaat van 400 euro.

Tenslotte maakt het natuurlijk nog uit welke koffie en melk je gebruikt. Voor ongeveer 4 euro heb je 250 gram Lavazza-koffie, Illy-koffie is twee keer zo duur. Bij koffiezaak Simon Lévelt variëren de prijzen van 4,25 euro tot 8,25 euro voor dezelfde hoeveelheid. In dit voorbeeld gaan we uit van gemalen espressokoffie van 7 euro per 250 gram. Voor melk hanteren we 1,15 euro per liter.

Huisgemaakte cappuccino: 56 cent

Barista's houden voor een cappuccino de formule van derden aan: een derde espresso, een derde warme melk en een derde melkschuim. Voor 30 milliliter espresso heb je dan 60 milliliter melk nodig, al circuleert er ook een hoeveelheid van 130 milliliter. Voor een goede espresso is zo'n 7 tot 9 gram koffie nodig, gemiddeld 8 gram.

Van een pak of blik van 250 gram gemalen espressokoffie kun je 31 espresso's zetten. Eén espresso kost dan 22 cent. Als je uitgaat van 60 milliliter melk voor een cappuccino ben je als thuisbarista ongeveer 7 cent aan melk kwijt. Een huisgemaakte cappuccino kost dan 29 cent aan grondstoffen.

Als je de prijs van het apparaat doorrekent, moet je weten hoelang het meegaat. Dat is lastig te zeggen en afhankelijk van gebruik en onderhoud. Als je de prijs van het apparaat er binnen een jaar uit wil hebben en vier koffies per dag zet, is de aanschafprijs 27 cent per kopje. Dat brengt de prijs van een huisgemaakte cappuccino op 56 cent.

Conclusie: huisgemaakte espressokoffie is een stuk goedkoper dan afhaalkoffie. Voor één afhaalcappuccino kun je er ongeveer zes thuis maken. Als je elke werkdag een koffie afhaalt, ben je zo 15 euro per week kwijt. Voor dat geld kun je ruim 26 thuiscappuccino's maken.

Uiteindelijk hangt het er natuurlijk ook van af hoeveel koffie je drinkt. Als je thuis elke dag zes cappuccino's drinkt, terwijl je er buiten de deur één zou drinken, wordt het verschil al snel kleiner. En als je niet zo'n koffieleut bent, kun je er ook voor kiezen om het aanrecht leeg te laten en de koffiezaak op de hoek te steunen. In deze tijden is dat sowieso een sympathiek gebaar.