Netherlands

Nieuwe Tijden, Gezellige Tijden

Soap opera Ingrijpen bij een soap is niet zonder risico, maar Goede Tijden, Slechte Tijden lijkt er baat bij te hebben. In Meerdijk kan het nu ook gemoedelijk zijn, met gewone mensen.

Moordaanslag op fietser! Schilderijenzwendel! Zoenen met schoonpapa op je eigen bruiloft! Ja, de bewoners van Meerdijk leveren elkaar nog steeds smerige streken. Maar het kille is er af, dit seizoen van Goede Tijden, Slechte Tijden. Er waait een warme wind van menselijkheid door de enige Nederlandse soap. Donderdag is de laatste GTST van dit seizoen, aflevering 6255.

Het ging vorig jaar niet goed met de serie, de kijkcijfers liepen terug. Scoorde de dagelijkse serie op RTL4 zes jaar geleden nog tegen de twee miljoen kijkers – steevast het best bekeken dagprogramma na het achtuurjournaal – begin dit seizoen was dit gedaald naar 744.000. Verder haakten de jongeren af, en de kijkers klaagden over te veel aandacht voor het kinderachtige pubergedoe in de serie. GTST, zo oordeelde de nieuwe RTL-directeur Peter van der Vorst, was te ver van de kijkers af komen te staan.

In de eerste helft van dit seizoen was alles nog bij het oude. De jongeren waren nog volop aanwezig. Ze ruzieden over hun vlogkanaal Grappenmakers; JoJo kreeg diabetes, en draagmoeder Tiffy keerde terug naar Meerdijk om een kind te krijgen. Ondertussen was er ook nog ruimte voor zo’n heerlijk onwaarschijnlijk misdaadplot: soapschurk Ludo wordt met chantage gedwongen om te trouwen met zijn rivaal Billy da Palma.

De kijkdichtheid is het percentage van alle kijkers boven de zes jaar dat naar een programma kijkt.

Maar in januari reed een nieuw gezin Meerdijk binnen en werd alles anders. Gewone mensen zijn het: klusjesman Julian Verduyn, verpleegkundige Saskia, twee pubers en een hond. Ze eten boerenkool en macaroni aan de keukentafel. De Verduyntjes brengen ook gewone problemen mee: vader heeft het in zijn rug, moeder schaamt zich voor de geldproblemen, het kind wordt gepest, de hond loopt weg. En dan gaat ook nog de ijskast kapot. Het nieuwe gezin woont in een flat – nieuw voor GTST. Ze zijn volks; herkenbaarder voor een groot deel van de kijkers. GTST zou onder meer zijn aanhang verliezen omdat het er te rijk en stijlvol uitzag.

De omslag is niet alleen zichtbaar bij het nieuwe gezin. Het lijkt erop dat de bizarre plottwists tot het verleden behoren. Grote rampen, als de uitbraak van een dodelijk virus in seizoen 2011-2012, lijken nu onvoorstelbaar. In plaats daarvan krijgen de vaste personages ook gewone-mensenproblemen. Zo raakt Linda in de overgang. Je ziet de verandering ook in de interieurs: niet meer smaakvol, leeg en koel, maar juist rommelig en vol.

Het promo-filmpje voor de afleveringen van deze maand:

De hele sfeer is warmer en gezelliger. Dat zie je het beste in de sympathieke oudgediende Rik, die een relatie krijgt met de ravissante, laaggeletterde nagelstyliste Shanti. Met Shanti gaat hij in het flatje naast de Verduyns wonen. Nadat de schrijvers ze van hun oude identiteit hebben gestript – Rik wordt dakloos en werkloos, Shanti raakt los van haar misdadige moeder en draagt geen tijgerprints meer – kunnen ze ook een gewoon gezin beginnen, en bakkeleien over de kastruimte. Rik en Shanti zijn bij de kijkers vermoedelijk nog populairder dan de Verduyns.

De ingreep heeft succes, het kijkcijfer stijgt weer, mede dankzij de coronacrisis, waardoor mensen meer tv kijken. Bij het officiële kijkcijfer moeten we volgens RTL nog 250.000 streams optellen, van de mensen die de serie op abonneedienst Videoland kijken.

De ingrepen zijn niet zonder risico, ze raken het wezen van het soapgenre. Soap opera begon op de Amerikaanse radio in de jaren dertig – als moderne voortzetting van het 19de-eeuwse melodrama – en vervolgde na de oorlog zijn zegetocht op televisie. Het zijn dagelijkse, sterk moralistische series rondom familieperikelen, grote gebeurtenissen en grote gevoelens. Misdaad, leugens, ziekte, overspel, onechte kinderen, onvermoede familieverbanden. Meerdere verhaallijnen worden eindeloos uitgesponnen. Weinig actie, veel lange dialogen – toneelmatig. Ingewikkelde verhalen zo simpel mogelijk verteld. Soaps hebben hondstrouwe kijkers, waardoor ze decennialang mee kunnen. Omdat de scènes zo lang duren, en er veel personages zijn om uit te kiezen, kunnen de kijkers zich stevig hechten aan de soapbewoners.

Het genre zit sinds begin deze eeuw in de problemen, waarschijnlijk door de opkomst van reality, die de functie van dagelijkse tv-snack heeft overgenomen. Deels met dezelfde middelen – het nieuwe genre werd niet voor niets aanvankelijk ‘reality soap’ genoemd. In dit licht is het opvallend dat GTST dit seizoen een scheutje reality toeliet. Het aankaarten van sociale problemen was al een van de specialiteiten van de soap (we kregen dit seizoen een verhaallijn die door het Diabetesfonds was gesponsord); nu was er een speciale aflevering waarin echte vrouwen over hun echte borstkanker vertelden.

Lees ook: In GTST wonen ze opeens in flats

Hoewel de gebeurtenissen bizar kunnen zijn, blijven de emoties in soaps juist zeer herkenbaar. Daar zit een vreemde tegenstelling in: de personages reageren op een moord zoals normale mensen op een parkeerboete. Althans, eerst zijn ze wel degelijk geschokt, maar er blijft daarna weinig van hangen. Ook bij de kijkers niet trouwens. Zo kan het gebeuren dat Rik en Julian hier als doodgewone jongens van de gestampte pot worden gepresenteerd. Terwijl Rik al drie keer in de gevangenis heeft gezeten, onder meer wegens het doorknippen van iemands parachutedraden, en wegens drugssmokkel in Singapore, waar zijn gevangenis afbrandde. En herintreder Julian? Incestverleden, opgegroeid in sekte, naar bed geweest met zus, zelfmoordpoging en een relatie met een uitgeprocedeerde escortgirl.

Amerikaanse soaps draaien om rijke, aantrekkelijke mensen. De gewone kijker wil zich weliswaar herkennen in de emoties, maar wil ook wegdromen bij mooie mensen in grote villa’s, en gruwen van sensationele malheur. Wanneer je GTST laat draaien om alledaagse gebeurtenissen van een gewoon gezin, verstoor je het evenwicht. Niet voor niets nam de GTST-leiding zich bij de renovatie van 2013 ook al voor om het minder bizar te maken, en meer te laten draaien om „familie, warmte, gezelligheid.” Daar kwamen ze later weer van terug.

Je kunt de verbouwing van GTST ook zien als een verschuiving richting de Britse soaps, als Coronation Street en de EastEnders. Die gaan niet over rijke families, maar over arbeiders en hun dagelijkse problemen. In de Britse soaps zit ook vaak meer humor dan in de Amerikaanse. Doorgaans bevatten ze bijvoorbeeld een grumpy oude man, die geestig moppert en voor hilarische problemen zorgt. Laat GTST nu ook zo’n opa hebben toegevoegd: John Kraaijkamp speelt Henk ,die te lang bij de Verduyntjes blijft plakken. Inderdaad, net als in Het zonnetje in huis (1993-2003), waarin hij met zijn vader speelde.

Opa Henk zet per ongeluk een schilderij van drie ton bij het grof vuil. Daarmee raakt hij verzeild in een nare misdaadlijn, die GTST ook nog onderhoudt. Want dat schilderij was van de rijke schurk Ludo, die nogal soft was geworden de laatste maanden, maar die sinds kort te maken heeft met een nieuwe rivaal die voor niets terugdeinst. Gelukkig wonen er niet alleen gezellige arbeiders in Meerdijk.

Football news:

Barcelona verliest 100 miljoen euro door het coronavirus. De club verwachtte 200 miljoen euro winst te maken
De politie heeft een zaak geopend tegen Ronaldo ' s 10-jarige zoon. Hij reed zelf in een jetski (de zon)
Lampard over de intrekking van het stads verbod: ik had nooit gehoopt dat een extra team in de Champions League zou komen
Thibaut Courtois: om de titel te nemen, moet je lijden. Het is niet gemakkelijk om elke wedstrijd te winnen
Antonio Conte: Ik zal niet aarzelen voordat ik vertrek als Inter niet gelukkig is met wat ik doe
Inter zal alles doen om de tweede plaats te behouden. Nu moeten we nadenken over hoe we Juventus kunnen inhalen
Manchester United wil vechten voor trofeeën