De Nederlandse economie is in het tweede kwartaal van dit jaar met 8,5 procent gekrompen vergeleken met het kwartaal ervoor, toen ook al sprake was van een teruggang. "Een dergelijke krimp is niet eerder gemeten", meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) vrijdag.

Bij twee kwartalen van krimp op rij wordt ook wel gesproken van een recessie. "Het woord recessie is hier nauwelijks op zijn plaats", zegt hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen van het CBS. "Er is kolossale schade aan de economie met twee kwartalen op rij met in totaal 10 procent krimp."

De daling van het bruto binnenlands product (bbp) in het tweede kwartaal, het eerste volledige kwartaal tijdens de coronacrisis, is voor meer dan de helft toe te schrijven aan een afname van de bestedingen door consumenten. "Maar eigenlijk zit de krimp overal", zegt Van Mulligen.

"Met name in de sectoren die het zwaarst geraakt zijn door de lockdown, zoals cultuur en recreatie, vervoer en horeca." Daar valt bijvoorbeeld ook de reis- en luchtvaartsector onder. Maar ook de lagere productie in de zorg , door uitgestelde en vermeden zorgbehandelingen, droeg bij aan de krimp.

Ook zonder lockdown is het minder druk

De economische teruggang zet ook zonder lockdown door, constateert het CBS. "De krimp wordt in de eerste plaats veroorzaakt door het coronavirus. Want sinds de horeca weer open is, is het nog steeds niet druk, een paar mooie dagen daargelaten", zegt de hoofdeconoom. "Mensen kiezen er nu zelf voor om dingen niet te doen als gevolg van het virus."

Nederland is ook sterk afhankelijk van de export en omdat het coronavirus overal is, nam ook de internationale handel flink af. "En het inkomend toerisme, dat tot de export van diensten wordt gerekend."

Ten opzichte van de andere landen in Europa deed Nederland het vooralsnog wel relatief beter. "De krimp in Nederland was wel kleiner dan gemiddeld in de eurozone en in de ons omringende landen, zoals Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en België."

Consumenten gaven in het tweede kwartaal 10,4 procent minder uit dan in de eerste drie maanden van 2020, de investeringen daalden met 12,4 procent. "De uitvoer en invoer van goederen en diensten daalden met respectievelijk 9,8 en 8,3 procent. De overheidsconsumptie tenslotte daalde met 3 procent."

Veel grotere teruggang dan bij financiële crisis

De krimp van 8,5 procent kwartaal op kwartaal en 9,3 procent op jaarbasis is een eerste raming van het CBS. Doorgaans wijken de definitieve cijfers daar niet heel veel van af. De coronacrisis zorgt wel voor grotere onzekerheid, tekent het CBS bij de cijfers aan.

Het CBS meet de economische groei sinds 1987. Sindsdien was de krimp van 3,6 procent in het eerste kwartaal van 2009 ten tijde van de financiële crisis de grootste teruggang, tot het afgelopen kwartaal.