Netherlands

Liberaal Rutte heeft moeite met strenge rol in deze crisis

Analyse

Persconferentie coronamaatregelen Mark Rutte sprak de bevolking streng toe, maar wil als liberaal burgers ook ruimte geven. De persconferentie van de premier liet deze worsteling zien.

Na de wortels was er nu de stok. Vóór de zomer hielden premier Mark Rutte (VVD) en minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) de samenleving voor dat als mensen zich goed aan de regels zouden houden, maatregelen eerder versoepeld zouden worden. Dat gebeurde. Maar nu door oplopende besmettingscijfers van een „zorgeloze zomer”, aldus Rutte, geen sprake is, is er die stok: als mensen de coronaregels niet beter gaan volgen, dreigen weer zwaardere maatregelen. Misschien zelfs een „tweede lockdown”, waarschuwde Rutte op een persconferentie over het coronavirus, de eerste sinds 24 juni.

Het toont de fragiele situatie waarin Nederland verkeert. Even leek het zo’n zomer zonder al te grote zorgen te worden, toen sinds begin juni het aantal nieuwe besmettingen laag bleef, ook al was de horeca weer open, werd er weer gesport en werd met het openbaar vervoer weer meer gereisd. Maar deze week steeg het aantal besmettingen van Covid-19 weer flink.

Rutte en De Jonge kondigden donderdag daarom nieuwe maatregelen aan. Burgemeesters kunnen de sluitingstijden van horeca en nachtwinkels beperken. Voor restaurants moet weer gereserveerd worden, contactgegevens van klanten genoteerd. Studentenontgroeningen mogen niet doorgaan, studentenintroducties alleen informatief en zonder alcohol.

Het zijn nog relatief lichte maatregelen. Pas als de situatie dramatisch verder verslechtert, komen zwaardere maatregelen weer in zicht. Rutte en De Jonge wilden niet zeggen wanneer dat precies is, of wanneer sprake is van een ‘tweede golf’.

Lees ook: Is er sprake van een tweede golf?

In de kern was de boodschap van Rutte en De Jonge dan ook niet gericht op de maatregelen. Met name Rutte legde de nadruk op de persoonlijke verantwoordelijkheid van burgers. De rol die de overheid kan spelen in het beïnvloeden van hun gedrag, en daarmee het beteugelen van de crisis, maakte hij klein. Pas als de burger beter gaat handelen, kan het coronavirus worden beteugeld.

Met name jongeren hebben moeite zich aan de regels te houden. Daarom richtte Rutte speciaal het woord tot hen. „Corona is niet voorbij, dit is geen grap. Het is oerstom om te doen alsof dat wel zo is.”

Het kabinet heeft vaker persconferenties gebruikt om gedrag en publieke opinie te beïnvloeden. ‘Preekjes’, wordt gezegd in het kabinet, zijn nodig om de bevolking te herinneren aan de regels. Rutte zei: „We zijn geen kleuterland, daar geloof ik geen seconde in. We kunnen erop vertrouwen dat mensen verstandig zijn.”

Vaker gaf Rutte aan dat hij geen trek heeft in strengere maatregelen, of strakker toezicht op bijvoorbeeld de anderhalve meter afstand. „Ik ben geen dictator”, zei hij.

Het tekent de dubbele boodschap van de premier. Enerzijds wil hij streng zijn, burgers aan „de afspraken” houden. Tegelijkertijd is hij een liberaal, die vindt dat de overheid geen grote rol in de levens van individuen kan spelen. Rutte is een premier die al tien jaar burgers zegt dat ze hun eigen verantwoordelijkheid moeten nemen, dat ze zélf gaan over het succes of het falen in hun leven. Die liberale intuïtie botst met de noodzaak van een streng praatje.

Door zijn rol te beperken en de verantwoordelijkheid voor de coronabestrijding naar de samenleving te verschuiven, verzwakt de positie van het kabinet. Na een periode waarin de maatschappelijke steun voor coronamaatregelen groot was en onderlinge solidariteit verstevigd leek, breekt bovendien een meer onzekere tijd aan. De steun voor maatregelen neemt wat af, en het ongeduld van burgers neemt toe.

Daarbij is een deel van de crisisaanpak uitbesteed aan burgemeesters en veiligheidsregio’s. Dat leidt tot meer maatwerk, is het idee. Maar het leidt ook tot dubbele boodschappen. Zo voerden Amsterdam en Rotterdam een gedeeltelijke mondkapjesplicht in. Rutte zei donderdag dat het nut van mondkapjes medisch onvoldoende is aangetoond, maar dat ze alleen in sociale zin helpen, omdat burgers bijvoorbeeld meer afstand houden. Het kabinet leunt in dit dossier nog altijd sterk op de ideeën van deskundigen, terwijl de politieke en maatschappelijke druk over uitbreiding van een mondkapjesplicht toeneemt.

De vanzelfsprekendheid van maart, toen Rutte op donderdag zei dat mensen moesten thuiswerken, en miljoenen mensen dat op vrijdag ook deden, is verdwenen. Het wegvallen van draagvlak ondergraaft zijn liberale aanpak. Die kan alleen slagen als individuen meewerken. Rutte verzuchtte dat hij vaak „het kabinet moet dít, het kabinet moet dát” hoort. „Maar uiteindelijk gaat het niet om het kabinet”, zei hij. „Het gaat om u en mij persoonlijk.”

Football news:

Jose Mourinho: wat er met Dyer is gebeurd is niet normaal, hij was uitgedroogd. Als de League management niet geeft om de spelers, ik niet
Jose ging twee keer door het lint tijdens de wedstrijd met Chelsea: rende over Lampard en rende om Dyer te zoeken - hij haastte zich naar het toilet tijdens het spel
Lampard op degradatie van de League Cup:we moeten positief blijven. Alles zal komen als Chelsea tweede score, met de score
Call of nature, wat kun je doen? Dyer legde uit waarom hij naar de kleedkamer Rende tijdens de wedstrijd met Chelsea
Mourinho en Lampard hebben elkaar de hand geschud voor de schietpartij. In de eerste helft hadden zij een gevecht
Dest arriveerde in Spanje om een transfer te voltooien naar Barca
Ik ben verantwoordelijk voor mijn fouten. Ik wilde dat Barcelona sterker werd.Lionel Messi sprak de fans aan tijdens de crisis in de club. Na zoveel meningsverschillen wil ik hier een eind aan maken. We moeten eensgezind blijven en begrijpen dat het beste nog moet komen. Ik ben verantwoordelijk voor mijn eigen fouten. Als ik ze liet gebeuren, was het alleen maar om Barcelona beter en sterker te maken