Netherlands

Langs het ontwrichtende spoor van discriminatie en kolonialisme

Recensie Beeldende kunst

Tentoonstelling De expositie ‘Say it loud’ in het Bonnefantenmuseum draait niet alleen om zwart bewustzijn, maar is ook een schreeuw om meer aandacht voor de koloniale en post-koloniale verhoudingen in de wereld.

James Brown zong: „Say it loud!” Het kinderkoor reageerde vervolgens: „I’m black and I’m proud!” The Godfather of Soul was op die 7de augustus 1968 pas laat klaar geweest met het opnemen voor de instrumentale track. Voor het inzingen werden snel wat jongens en meisjes in de buurt van de studio bij elkaar gezocht. Het waren hoofdzakelijk witte en Aziatische kinderen, maar het effect was er niet minder om. ‘Say it loud’ ademde zwarte trots en zelfbewustzijn, maar zo’n vier maanden na de moord op Martin Luther King ook protest en verzet. In een van de coupletten zong Brown: „We rather die on our feet than keep livin’ on our knees.”

Al die sentimenten zijn terug te vinden op een tentoonstelling in het Bonnefantenmuseum in Maastricht die ook SAY IT LOUD heet. Soms in een en hetzelfde kunstwerk. Filmmaker en beeldend kunstenaar Kahlil Joseph laat in de fascinerende video-installatie BLKNWS de beelden van twee schermen elkaar voortdurend aanvullen en tegenspreken. Het gaat om registraties van onrecht, vaststellingen van de hardnekkigheid van vooroordelen, maar toont vooral ook volop zwarte iconen, van Venus Wiliams tot John Coltrane. De onnavolgbare voetbewegingen van James Brown komen net zo goed aan bod als tal van verrijkingen van ieders dagelijks leven dankzij zwarte uitvinders. Plus een heleboel ellendige zaken waar zij part noch deel aan hebben gehad.

Lees ook dit interview met Kahlil Joseph: ‘Voor ik het wist was ik een kunstenaar’

SAY IT LOUD is ontstaan uit het samenwerkingsverband Musea bekennen kleur, dat als doel heeft culturele diversiteit duurzaam te verankeren in de Nederlandse museale sector. De expositie draait niet alleen om zwart bewustzijn, maar is ook een schreeuw om meer aandacht voor de koloniale en post-koloniale verhoudingen in de wereld en de diaspora van vele miljoenen mensen die daardoor ontstond. De video-installatie The specter of ancestors becoming toont het zoeken, het zwijgen en de worstelingen met identiteit van een kind dat een Senegalese soldaat verwekte bij een Vietnamese vrouw tijdens de koloniale oorlog in Frans Indochina.

Ni Haifeng, Of The Departure and The Arrival, 2005. Bonnefanten, Maastricht 2020. Foto Peter Cox

Kunstenaar Ni Haifeng daagt uit tot vragen over culturele toe-eigening door te spelen met Delfts blauw, in de zeventiende eeuw ontstaan als kopie van Chinees porselein. Ongebruikelijke, soms oer-Nederlandse objecten zijn nu in China in aardewerk uitgevoerd. Die samenhang tussen gesleep met grondstoffen, ingrediënten, producten en daarmee samenhangend mensen keert vaker terug in de expositie: in de zwarte zeep van Otobong Nkanga’s Carved to flow en in The soul of sault van Patricia Kaersenhout, een voor de tentoonstelling ingezegende berg zout van minstens drieënhalve meter hoog. Onder slaven ging het verhaal dat zoutloos eten hielp afvallen. Als je licht genoeg was, kon je terug naar Afrika vliegen. Bezoekers mogen wat zout van de hoop mee naar huis nemen. De gedachte daarbij: het oplossen daarvan in water is ook het oplossen en het afspoelen van een pijnlijk verleden.

Lees ook dit interview met Patricia Kaersenhout: ‘Het enige wat ik wil, is het verhaal iets completer maken’

Tussen al die soms wel erg nadrukkelijke lessen en symboliek ontroert een door de Amerikaanse kunstenaar Henry Taylor geschilderd portret met de titel Pretty. Achter de afgebeelde jonge vrouw kan de kijker een hele wereld bedenken en vermoeden. Maar ze wordt vooral opsmukloos en vrij van clichés neergezet. Om haar hals bungelt een kettinkje met het woord ‘Pretty’ eraan. In alle stilte straalt ze één boodschap uit: „Say it loud! I’m black and I’m proud.”

Passend is de plek voor de materiaal- en fantasierijke werken van kunstenaar Raquel van Haver, van Columbiaanse komaf en opgegroeid bij Nederlandse adoptieouders. De ruimte in de toren van het Bonnefantenmuseum geeft een extra dimensie aan de bijna bijbels aandoende taferelen vol familie- en gemeenschapszin. Kijken, kijken en nog eens kijken loont: steeds opnieuw springen andere details en gebruikte materialen van teer en nephaar tot afval in het oog.

Football news:

Tuchel na 2:2 met Bordeaux: ik bescherm altijd de spelers, maar ik weiger dit te doen. U kunt niet spelen wedstrijden van dit niveau
Ole Gunnar Solskjaer: elke beslissing die ik maak is voor het welzijn van Manchester United. Het belangrijkste is het resultaat
Mourinho op Tottenham: we hebben niet dezelfde voorwaarden als sommige clubs. Ze creëren een gekke markt
Hazard raakte voor de achtste keer gewond in 16 maanden bij Real Madrid. Hij had 12 verwondingen in 7 jaar in Chelsea
Abramovich is een man die zijn doelen bereikt. Zonder Dit, is het onmogelijk om zijn positie te bereiken
Marcelo werd bij z ' n haar gegrepen. Duidelijke straf. Ex-scheidsrechter Iturralde Gonzalez over de controversiële episode in de wedstrijd van Real Madrid
Gasperini op Atalanta ' s nederlaag: de spelers zijn moe. Wij betalen meer voor de nationale team wedstrijden dan voor de Champions League (Atalanta Head coach Gian Piero Gasperini). Ik denk dat wij in die zin meer betalen voor de nationale team wedstrijden dan voor de Champions League. Sommige spelers verlaten ons, reizen over de wereld en keren terug in verschillende staten