Netherlands

Kunstdetective Brand vindt eeuwenoude Perzische dichtbundel terug

De Diwan van Hafez, bijna zeshonderd jaar oud en 1 miljoen euro waard, was in 2007 gestolen. Kunstdetective Arthur Brand vond het terug bij een Britse verzamelaar.

De Nederlandse kunstdetective Arthur Brand heeft een eeuwenoude Perzische dichtbundel teruggevonden, die was gestolen uit de collectie van een Duitse verzamelaar. Het gaat om een vijftiende-eeuws exemplaar van de gebundelde werken van de beroemde dichter Hafez, met een geschatte waarde van 1 miljoen euro. In zijn zoektocht naar het boek had Brand concurrentie van de Iraanse geheime dienst, zegt hij vrijdag tegen persbureau AFP.

De bundel zat in de verzameling van de Duits-Iraanse liefhebber van oude Iraanse literatuur Djafar Ghazy. Na diens dood in 2007 ontdekte zijn familie dat het werk, getiteld de Diwan van Hafez, verdwenen was. Iran hoorde in 2011 van de zaak, vertelt Brand aan AFP, en nam zich voor „al het toelaatbare te doen” de dichtbundel in zijn bezit te krijgen.

Brand raakte bij de verdwijning betrokken toen hij eind 2018 werd benaderd door een in Duitsland woonachtige Iraanse kunstdealer. Deze man had bezoek gehad van Iraanse diplomaten, die hem hadden gevraagd waar het boek was. Hij voelde zich volgens Brand „duidelijk bang en bedreigd”. Naar eigen zeggen begon de kunstdetective vervolgens een „race tegen de klok”. „Ik wilde de bundel eerder vinden dan Iran, want het boek behoort toe aan Ghazy’s familie.”

Kunsthandelaar

Via via kwam Brand uit bij een kunsthandelaar. Die gaf toe dat hij de Diwan, waarvan hij niet zou hebben geweten dat hij gestolen was, had doorverkocht aan een verzamelaar. Toen Brand deze koper vervolgens opspoorde en confronteerde met het verhaal over de diefstal, reageerde de man volgens de Nederlander „gechoqueerd en boos”. „Iemand had immers een gestolen boek aan hem verkocht, dat door iedereen werd gezocht, zelf door de Iraanse overheid.”

Lees ook: De spectaculaire vondsten van de kunstdetective

Brand zegt woensdag naar München te gaan, om de dichtbundel af te geven aan de politie. Tot die tijd bewaart hij het werk zelf. AFP mocht het deze week komen bekijken. Op zijn eigen site is Brand te zien terwijl hij met het boek op de foto gaat.

De Diwan van Hafez is niet het eerste verdwenen kunstwerk dat door Brand is teruggevonden. Vorig jaar slaagde hij er bijvoorbeeld in een gestolen Picasso op te sporen. Het werk, Buste de Femme (1999), was in 1999 verdwenen van het jacht van een Saoedische sjeik. Eerder vond Brand onder meer twee grote bronzen paardenbeelden terug die in de jaren veertig gemaakt waren voor Adolf Hitler, en een ring van de schrijver Oscar Wilde.

Het door Brand opgedoken exemplaar van de Diwan is afkomstig uit omstreeks 1462, en daarmee een van de oudst bewaard gebleven uitgaven van het verzamelde werk van Hafez. De veertiende-eeuwse dichter is een iconische figuur in de Perzische cultuur: zijn graftombe in Iran wordt nog druk bezocht en zijn Diwan staat in de meeste Iraanse boekenkasten. Westerse schrijvers als Goethe en Ralph Waldo Emerson rekenden Hafez tot hun invloeden. „Deze vondst betekent veel voor me”, aldus Brand. „Want dit is een enorm belangrijk boek.”