logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo
star Bookmark: Tag Tag Tag Tag Tag
Netherlands

Klus is klaar voor Peter den Oudsten

Natuurlijk, hij weet hoe zwaar de aardbevingen erin hakken bij de Groningers. Maar soms kan een emotioneel relaas ook de burgemeester van Groningen nog overvallen.

,,Deze zomer waren we met minister Ollongren op werkbezoek, ergens in Ten Boer. Werden we aangeschoten door een lokale ondernemer. Een hardwerkende zzp’er die vertelde hoe ernstig hij eraan toe is door zijn uitzichtloze schadedossier. Dat bezoek was niet het moment om daarop diep in te gaan. Maar ik heb zijn nummer gevraagd en de zaterdag erop uitgebreid met hem gebeld en gezegd: ‘laat me weten wat jij nodig hebt om weer verder te kunnen’. Stuurde hij onlangs een mailtje: ‘wat ik éigenlijk nodig heb, is slachtofferhulp’.’’

Dat is misschien wel de grootste frustratie waarmee hij straks uit het aardbevingsdossier stapt. In de mallemolen waarin tienduizenden Groningers de afgelopen jaren zijn beland en het juridische getouwtrek over schadeherstel, is de emotionele impact te veel op de achtergrond geraakt. ,,Het oog voor de menselijke kant van de aardbevingen is heel laat op gang gekomen, te laat. Dat was een van de eerste vragen die ik had toen ik hier kwam in 2015: hoe reageren ménsen hierop?’’

Het oog voor de menselijke kant van de aardbevingen is heel laat op gang gekomen, te laat

Uit die vraag rolde een jaar later het langlopende bevolkingsonderzoek door de Rijksuniversiteit Groningen. Hoogleraar Tom Postmes en zijn onderzoekers hebben inmiddels glashelder laten zien wat die aardbevingen teweegbrengen, zegt Den Oudsten: ,,Hoe diep het ingrijpt in levens. Goed en belangrijk werk, maar de erkénning komt pas nu langzaam op gang. Het aardbevingsdossier houdt niet op bij woningen en de hele zorgsector versterken en vernieuwen. Die late erkenning is wel een grote frustratie. Een tweede is dat het allemaal zo ongehoord lang duurt om schadeherstel en versterking in gang te trekken.’’

En trage en stroperige processen zijn een ingewikkelder probleem naarmate je ouder wordt, grapt Den Oudsten op de drempel van zijn 68ste verjaardag en aan de vooravond van zijn afscheid. Hij vertrekt met lichte weemoed, maar overtuigd van zijn keuze. ,,Ik vind dat ik een goed besluit heb genomen om te stoppen.’’

Dik een half jaar hij na de herindeling met buurgemeenten Haren en Ten Boer bleef hij nog aan als waarnemer. Maar hij besloot niet te solliciteren voor een volle termijn van vier jaar als burgemeester van de nieuw gevormde gemeente. Al staat die nu voor een immense bezuinigingsopgave en zal ook de landelijke ‘wietproef’, waarvoor ook Groningen is uitverkoren, nog een hele puzzel worden voor zijn opvolger Koen Schuiling. ,,Zo zijn er nog een paar een dossiers waarvan je denkt: die wil ik graag afronden. Maar elk moment is een verkeerd moment.’’

Groningen, Leeuwarden, Assen en Emmen kunnen elkaar meer opzoeken in gemeenschappelijke issues

Toen hij in 2014 solliciteerde naar de baan die vacant was sinds het tumultueuze vertrek van Peter Rehwinkel, wist hij dat Groningen zijn laatste post zou worden. Na zijn eerste burgemeestersambt in Meppel had hij het in Enschede tien jaar lang goed gedaan als opvolger van Jan Mans – legendarisch geworden door zijn daadkrachtige optreden na de vuurwerkramp van 2000. Het leverde Den Oudsten een tweede plek op bij de verkiezing van de beste Lokale Bestuurder van Nederland 2014, nipt na Ahmed Aboutaleb van Rotterdam.

Als het niet om Groningen ging, had hij waarschijnlijk niet op de toenadering gehapt. ,,Ik was eigenlijk helemaal niet van plan weg te gaan uit Enschede. Maar als Groningen dan in je bereik komt, dan is dat toch wel heel bijzonder. Dat had voor mij twee dimensies. Ik heb het altijd een heel leuke en kansrijke stad gevonden. En de stad ligt in het Noorden. Als het in het Zuiden was geweest, had ik niet gesolliciteerd. Dat heeft ook te maken met de mentaliteit. Ik ben zelf een Noorderling, ik hou van het Noorden.’’

En, zegt hij nog maar even met klem, maar ook met een knipoog over de provinciegrenzen: ,,Groningen is de belangrijkste burgemeesterspost in het Noorden.’’ Dat geldt nog sterker na de samenvoeging met Haren en Ten Boer. De nieuwe gemeente Groningen ging op 1 januari van start met 231.354 inwoners. ,,De vijfde stad van het land’’, jubelde de burgemeester in de media. Oeps: Eindhoven heeft 231.469 inwoners. ,,Gelukkig had niemand dat direct in de gaten’’, gnuift Den Oudsten. ,,Maar het werd een beetje wacky wacky met die vijfde stad. Inmiddels ben ik overgegaan op: ‘net zo groot als Eindhoven’.’’

Evengoed: die promotie op de ladder van grootste gemeenten is van grote betekenis voor de stad. Het helpt enorm, constateert Den Oudsten. ,,Vooral om ook mensen in Den Haag tot besef te brengen dat Groningen echt op een andere manier moet worden behandeld.’’ Daarvan plukt niet alleen de stad zelf de vruchten, het gehele Noorden heeft profijt van de groeiende slagkracht op landelijk niveau. ‘Stadse’ bestuurders leggen in hun gewicht in de Haagse lobby ook in de schaal voor gezamenlijke regionale belangen. Of het nu gaat om tekortschietende budgetten voor de jeugdzorg, aanslagen op de Rijksuitkering aan de gemeenten dan wel verlenging van de spoorlijn Groningen-Veendam via Stadskanaal naar Emmen of extra politie-inzet in Ter Apel, de onrustige ‘asielhoofdstad’ van het land.

Elk moment is een verkeerd moment

Groningen is met afstand het grootste economische centrum van het Noorden en heeft met zijn universiteit en hogeschool ook een spilpositie op het gebied van onderwijs, zegt de scheidend burgemeester. Dat schept verantwoordelijkheden. ,,Groningen moet meer geven dan nemen’’, zegt Den Oudsten. Wat goed is voor de stad is goed voor de regio en omgekeerd. ,,Neem de Eemshaven. Ik zeg altijd: dat is ook ónze haven, onze verbinding met de wereld. Dus is het ook voor de stad belangrijk dat die zich verder ontwikkeld.’’

Dat vereist wel dat zowel stad als regio over grenzen heen durven te kijken. Daarin heeft het Noorden geen heel sterke traditie, erkent Den Oudsten. ,,Maar dat is overal zo. In Twente keek de regio ook zo tegen Enschede aan.’’ Tien jaar geleden kon Den Haag het verdeelde Noorden nog simpel uit elkaar spelen in de strijd voor een snelle Zuiderzeelijn-spoorverbinding met de Randstad. Dat moet de regio zich met de nieuwe lobby voor een Lelylijn niet opnieuw laten gebeuren, waarschuwt Den Oudsten. ,,Den Haag maakt ook wel misbruik van die zogenaamde verdeeldheid. ‘Word het eerst maar eens onderling eens’ wordt dan een argument om de boot af te houden.’’

Den Oudsten ziet de onderlinge toenadering in het Noorden voorzichtig groeien. Een kwestie van vertrouwen; het lukt alleen door te investeren in persoonlijke contacten. Zoals hij ook zijn burgers actief en regelmatig opzoekt – vooral inwoners voor wie de drempel naar het stadhuis te hoog is. ,,Dat zijn vaak fantastische gesprekken.’’ Op bestuurlijk vlak is de relatie met de provincie Groningen genormaliseerd, die was bij zijn komst ver onder het vriespunt gedaald na een reeks publieke politieke erftwisten. ,,We kunnen het nog steeds oneens zijn, maar we hebben afgesproken dat we niet meer ruziënd over straat gaan.’’ Ook de drie commissarissen van de Koning vinden elkaar in de lobby voor Noordelijke belangen. Een volgende stap is dat de G4 in het Noorden het voortouw neemt in de strijd. ,,Groningen, Leeuwarden, Assen en Emmen kunnen elkaar meer opzoeken in gemeenschappelijke issues.’’

Gezamenlijke belangen liggen er ook in – daar is-ie weer – het aardbevingsdossier. Ook daarin probeert de stad nadrukkelijker om ontwikkelingen voor de regio op gang te trekken of los te wrikken in Den Haag. De stad Groningen werd nooit zo nadrukkelijk genoemd in de aardbevingsproblematiek. Loppersum in het hart van het schadegebied trok de kar, met voormalig burgemeester Albert Rodenboog voorop. Groningen koos volgens Den Oudsten bewust voor stille diplomatie. ,,We wilden geen imago op ons laden als te mijden ‘rampgebied’ met alle mogelijke schade van dien voor de economie.’’

Zet een paar miljard euro opzij om daarmee goede projecten te financieren

Toch sleepte de kersverse burgemeester al in zijn prille begindagen een compensatieregeling uit het Haagse vuur toen bleek dat alle nieuwbouw in de de regio vanaf de oostkant van de stad zou moeten worden versterkt om veilig te zijn. Het kabinet paste 5 procent bij op de bouwsom voor elk nieuwbouwproject. Al in zijn eerste echte raadsvergadering na de installatie kon Den Oudsten een eerste injectie van 50 miljoen euro aankondigen. ,,Dat was meteen een mooie binnenkomer.’’ Later volgde nog een vergelijkbare miljoenencompensatie voor het Forum Groningen, toen al tijdens de bouw bleek dat de nieuwe cultuurkolos in het stadshart moest worden versterkt. ,,Alleen al via die nieuwbouwregeling is inmiddels meer dan 300 miljoen euro uitgekeerd. Dan heb je het dus over een totale investering van 6 miljard euro. Dat zegt dus wel iets over hoe enorm veel er inmiddels weer wordt gebouwd in deze stad.’’

Nu eindelijk de randvoorwaarden voor schadeherstel en versterking zijn uitonderhandeld en Den Haag bovendien via het Nationaal Programma Groningen 1,15 miljard op tafel heeft gelegd om het aardbevingsgebied nieuw perspectief te geven, wordt het volgens Den Oudsten ook tijd voor een Groot Gebaar van die andere grootverdiener aan het Groningse gas: Shell, samen met collega-oliegigant Exxon eigenaar van de NAM.

In januari werd Den Oudsten politiek nog fel geattaqueerd omdat hij de dialoog zocht met Shell. Met de duivel doe je geen zaken, vindt vooral de SP. Inmiddels ziet hij echter het commitment bij de Groningse zaak groeien. ,,Shell doet met ons mee.’’ Het olieconcern werkt op allerlei fronten zeer actief mee aan de Groningse ambities om voortrekker te worden op het gebied van de waterstoftechnologie en de overstap. Deze week werd bovendien bekend dat Shell een onafhankelijk bureau scenario’s laat uitwerken voor een kansrijke nieuwe toekomst voor de drie provincies in het Noorden.

Een mooi begin, maar nog lang niet genoeg: Den Oudsten wil boter bij de vis van multinational Shell. ,,Dit mag niet in scenariostudies blijven hangen. Ik zeg steeds tegen de oliemaatschappijen: jullie zouden veel meer moeten doen. Help ons nou eens op weg om weer een nieuwe energietoekomst te krijgen met waterstof en met wind op de Noordzee. Zet een paar miljard euro opzij om daarmee goede projecten te financieren. Dan laat je zien dat je het serieus neemt om voor Groningen goede dingen te doen voor de lange termijn.’’

Je moet je opvolger niet voor de voeten lopen

Het is niet meer zijn zorg nu hij voor zijn pensioen staat. Hij blijft weliswaar actief op bestuurlijk en maatschappelijk terrein, ,,maar dan in een veel rustiger tempo en met minder tijdsbeslag dan nu’’. Nevenfuncties als het voorzitterschap van de Raad van Toezicht bij hogeschool Windesheim in Zwolle houdt hij aan, ,,en er zijn nog wel wat andere dingetjes gekomen’’. Een primeur: onder meer gaat Den Oudsten een expertteam leiden dat de Vereniging van Nederlandse Gemeenten van advies dient over de verbetering van de positie van lokale partijen. Maar voor een fulltime waarnemerschap in een gemeente hoeven ze niet aan te kloppen. ,,Ik heb vanaf mijn 19de gewerkt, bijna vijftig jaar. Dan is het fijn om een beetje af te schalen. Zeker nu ik nog profiteer van het wonder van de gezondheid.’’

Zijn afscheid betekent ook een vertrek uit Groningen. Met echtgenote Selma verkast Den Oudsten naar Friesland. Ze trekken al komende maand in het huis dat ze al een paar jaar geleden kochten in Tytsjerk, niet ver van zijn geboortestad Leeuwarden, tevens startpunt van zijn politieke loopbaan.

In de openbare arena in Groningen wil hij zich niet meer mengen, maar de stad zal hij nog regelmatig bezoeken. ,,Je moet je opvolger niet voor de voeten lopen. Maar de Stadsschouwburg, het Groninger museum en vooral de warenmarkt wil ik niet missen.’’ Jarenlang was een rondje Vismarkt op zaterdag vrijwel vaste prik. Voor de boodschappen, maar ook voor een praatje links en rechts over de stemming in de stad. ,,Je krijgt er over de jaren een soort persoonlijk netwerkje van mensen met wie het altijd weer leuk is even bij te praten als je elkaar weer ziet.’’

Paspoort

Naam Peter Erick Johan den Oudsten

Geboren 24 oktober 1951 in Leeuwarden

Loopbaan 1975-1984 plaatsvervangend hoofd voorlichting gemeente Enschede; 1984-1991 hoofd in- en externe betrekkingen Provinciaal Energiebedrijf Friesland; 1991-1997 hoofd corporate communications Royal Friesland Food; 1997-2001 wethouder van Leeuwarden (tevens 1ste locoburgemeester); 2001-2005 burgemeester van Meppel; 2005-2014 burgemeester van Enschede; 2015-heden burgemeester van Groningen

Nevenfuncties onder meer voorzitter Raad van Toezicht Hogeschool Windesheim; voorzitter jury Hein Roethofprijs

Privé gehuwd met Selma Marise van Hulsen. Twee kinderen, zeven kleinkinderen

All rights and copyright belongs to author:
Themes
ICO