Op sociale media duiken steeds vaker video’s op van ouders die hun kinderen een lesje willen leren: kidshaming. Vaak voor de grap, maar experts waarschuwen voor de pedagogische gevolgen van het digitaal disciplineren van kinderen.

Derek Hensley plaatst op socialemediaplatform TikTok filmpjes waarin hij laat zien hoe hij zijn kinderen 'disciplineert'. Zo slaat de Amerikaanse vader de televisie van zijn toekijkende dochter aan diggelen met een gitaar. Het is bedoeld als grap. De video's worden miljoenen keren bekeken.

Orthopedagoog Mariëlle Beckers vindt de Amerikaanse trend zorgelijk. "Er staat mij een ander filmpje bij van een baby die met zijn neus in een taart wordt geduwd door de ouders. In eerste instantie lijkt het grappig. Maar een jong kind denkt: ik krijg taart. De verwachtingen zijn positief. Dan zorg je er als ouder voor dat dit moment negatief wordt en onveilig gaat voelen. Als je dit heel vaak doet bij kinderen, weten ze niet wat ze van hun ouders kunnen verwachten."

“Zodra je video echt populair wordt, heb je er eigenlijk geen controle meer over. Als een kind later niet op film had willen staan, wordt het lastig om dit weg te halen.”
Kirsten Jassies, socialemediatrendwatcher

Mediawijsheid van kind niet onderschatten

"In veel filmpjes is duidelijk dat de kinderen zelf betrokken zijn bij de 'prank'. Dan is het geacteerd. Maar dan lijkt het mij alsnog verstandig om bij de video's te vermelden dat het om in scène gezette situaties gaat", aldus Beckers. "Het gevaar is dat andere ouders misschien wel op ideeën worden gebracht door dit soort filmpjes, en iets soortgelijks gaan uithalen zonder dat met het kind te overleggen."

Volgens socialemediatrendwatcher Kirsten Jassies moeten we de mediawijsheid van kinderen niet onderschatten. "Mijn kinderen zijn nu twaalf en veertien. Die hebben meteen door dat zo'n filmpje van een vader die de televisie van zijn dochter kapotslaat, nep is. Als ik ze dat ga uitleggen, worden ze boos. Ze voelen het verschil aan tussen filmpjes die geproduceerd zijn voor likes en het echte leven."

Vanaf een jaar of zeven is het verstandig om je kinderen om toestemming te vragen, aldus Jassies. "Ze zijn dan oud genoeg om zelf te beoordelen of ze op internet zichtbaar willen zijn. Vóór die leeftijd moet je de inschatting als ouder zelf maken. Zo had ik foto's van mijn zoon op Instagram geplaatst. Toen hij een jaar of negen was, vroeg hij of ik een aantal foto's wilde verwijderen. Dat heb ik toen gedaan", aldus de socialemedia-expert. Het risico van filmpjes op bijvoorbeeld TikTok of Instagram is dat ze viraal kunnen gaan. "Zodra je video echt populair wordt, heb je er eigenlijk geen controle meer over. Als een kind later niet op film had willen staan, wordt het lastig om dit weg te halen."

'Kijk kritisch naar de inhoud'

Disciplineren voor de likes: het werkt. "TikTokkers denken na over hoe ze mensen aan het lachen kunnen maken. Het publiekelijk in de maling nemen van mensen is eigenlijk niets nieuws. Het begon ooit met Bananasplit en America's Funniest Home Videos. Nu is het TikTok", legt Jassies uit.

“Als jij als ouder je kind te grazen neemt op sociale media, is dat eigenlijk heel egoïstisch.”
Mariëlle Beckers, orthopedagoog

De opvoeding van kinderen vertalen naar een filmpje kan grappig zijn, maar vraag je wel af ten koste van wat. "Als jij als ouder je kind te grazen neemt op sociale media, is dat eigenlijk heel egoïstisch", stelt orthopedagoog Beckers. "Je maakt dat filmpje met als doel dat je leuk gevonden wordt door andere mensen. Het gaat in wezen voorbij aan of jouw kind het leuk vindt." Wie zijn kind voor de grap wil straffen, kan vooraf maar beter goed bij zichzelf te rade gaan. "Doe je dit in jouw eigen belang of in belang van je kind?"

De hamvraag: mogen we onze kinderen disciplineren door middel van humor? Natuurlijk wel, stelt Beckers. "Humor binnen het gezin is belangrijk. Maar kijk wel kritisch naar de inhoud. Grapjes waarbij kinderen zich per ongeluk pijn doen of zich rot schrikken, dat vind ik vanuit opvoedkundig oogpunt geen sterke grappen. Zeker niet als de kinderen erg jong zijn en deze grappen voor de hele wereld te zien zijn."

Het social mediakanaal TikTok is erg populair bij kinderen en tieners. Het gebruik ervan is alleen niet zonder gevaren.