Netherlands

Kernenergie: wat als er weer oorlog komt?

De discussie over een nieuwe kerncentrale laaide in aanloop naar de verkiezingen weer op. Daarbij krijgen enkele nadelen en risicofactoren echter nauwelijks aandacht.

Steeds vaker horen we dat we kernenergie nodig hebben om de klimaatdoelen te halen. Recent nog in deze krant van de Groningse hoogleraar Nasser Kalantar-Nayestanaki ( LC 11 april).

Nu kan ik de urgentie met betrekking tot de klimaatcrisis begrijpen. Eventueel menselijk falen is nog wel grotendeels uit te sluiten. En voor radioactief afval verzinnen we waarschijnlijk ook een veilige oplossing. Toch vergeten we dan twee belangrijke punten om wel bang te zijn.

Nooit meer oorlog?

Allereerst. Kernrampen zijn geen gewone rampen, maar rampen met een extreem lange ‘looptijd’. Bij een watersnood is de storm de volgende dag over en vijf jaar later zijn de dijken hoger. Bij een aardbeving is het meeste puin na een maand opgeruimd en tien jaar later is alles weer opgebouwd. Maar een kernramp? Pas na tientallen jaren, of zelfs eeuwen, is het getroffen gebied weer enigszins bewoonbaar. Kijk naar Tsjernobyl of naar Fukushima. Wat een kapitaalvernietiging. En wat een menselijke drama’s.

Wellicht zou je om een nog grotere klimaatramp te voorkomen de risico’s van een individuele kernramp kunnen accepteren. Langdurige onleefbaarheid speelt dan slechts op ‘beperkte’ schaal, bijvoorbeeld ter grootte van enkele Nederlandse provincies of Franse departementen. Maar dan vergeten we de volgende reden om juist wel bang te zijn, volgens mij de doorslaggevende reden om per direct te stoppen met kernenergie: waarom doen we net alsof er nooit meer oorlog komt?

Al 70.000 jaar is het gewapende conflict een bepalende factor bij maatschappelijke veranderingen. Het lijkt mij daarom nogal naïef om ervan uit te gaan dat gewapende conflicten verleden tijd zijn. Dat zal echt niet het geval zijn.

Doelwit

We kunnen denken aan conflicten tussen wereldreligies. Of aan gewapende conflicten veroorzaakt door grote migratiestromen door de opwarming van de aarde. Of geopolitieke conflicten. Of conflicten door toenemend nationalisme en ‘deep fake’-technologie, waarbij iedereen in zijn eigen werkelijkheid gaat leven. Maar ook micro-conflicten in een guerrilla-setting zijn denkbaar, zoals gecoördineerde terroristische aanvallen op een aantal kerncentrales. Conflictdempende internationale organisaties als de Verenigde Naties worden uitgehold en spelen geen rol van betekenis meer.

Al deze - nu nog onvoorstelbare - conflicten ontstaan doordat mensen nu eenmaal mensen blijven. We leggen onze dijken zodanig aan dat ze slechts eenmaal in de 10.000 jaar doorbreken. Maar de kans op een grootschalige oorlog lijkt mij zich eerder in de tijdspanne van enkele eeuwen te bevinden. En als we pech hebben binnen de komende 100 jaar. Dan doen we het overigens nog steeds beduidend beter dan onze voorouders, die elke halve eeuw een grote oorlog met elkaar uitvochten.

Wat zijn de gevolgen van deze conflicten voor kernenergiecentrales? Ook daar kunnen we maar beter niet te optimistisch over zijn. De kans dat conflicterende partijen keurig om kerncentrales heen vechten en deze intact laten is vrijwel nul. Sterker nog; bij militaire conflicten hebben we geleerd dat deze zich vrijwel nooit binnen de grenzen van het oorlogsrecht afspelen, dus de kans dat kerncentrales juist als doelwit gekozen worden is groot.

Ook de kans dat deze conflicten over grote delen van de aarde worden uitgevochten is groot. Laten we West-Europa nemen: daar zijn op dit moment ongeveer 125 kerncentrales operationeel, verdeeld over 14 landen. Als het aan de voorstanders van kernenergie ligt binnenkort nog veel meer.

Noodlot tarten

Maar stel dat er een oorlog uitbreekt? Kunnen deze centrales veilig tot stilstand gebracht worden? Of is het waarschijnlijker dat allerlei veiligheidsmaatregelen niet meer in acht genomen worden? En zal het niet zo zijn dat juist zij gebombardeerd worden?

We kunnen maar beter de aard van de homo sapiens en zijn geschiedenis niet te achteloos uit het oog verliezen. Laten we ons daarom richten op zonne- en windenergie en daarmee samenhangend op het investeren in waterstoftechnologie. Net zoals we dat bij de ontwikkeling van het coronavaccin ook gedaan hebben moeten we hier een wereldwijde prioriteit van maken.

Wat een fantastische investering in de toekomst van onze planeet. Onze zon blijft nog een paar miljard jaar schijnen. In de vorm van daglicht is zij er elke dag. Waarom dan het lot tarten en de kans op een nucleaire catastrofe voor lief nemen?

Dolph Kessler woont in Oentsjerk. Hij is planoloog.

Football news:

Griezmann sprak met Hamilton en bezocht de Mercedes boxes tijdens de Spaanse Grand Prix
Barcelona vindt dat Neymar het gebruikt heeft. Hij zei dat hij wilde terugkeren, maar verlengde zijn contract met PSG (RAC1)
Aubameyang aan de Arsenal fans: we wilden je iets goeds geven. Het spijt me dat we niet konden
Atletico verloor niet in Camp Nou. Busquets' blessure is het keerpunt van de wedstrijd (en het kampioenschap race?)
Verratti blesseerde zijn kniebanden tijdens PSG training. Deelname aan de Euro is nog steeds in vraag
Neymar ' s contract in één foto. Mbappe wil hetzelfde
Manchester United wil Bellingham in de zomer tekenen, niet Sancho. Borussia niet van plan om te verkopen Jude