De les van de coronacrisis is dat Nederland het heil niet primair moet zoeken in nog meer draaiboeken en scenario's, maar beter moet leren improviseren. Dat constateren onderzoekers van het Instituut Fysieke Veiligheid (IFV), het kennisinstituut dat veiligheidsregio's en andere hulpdiensten ondersteunt bij rampenbestrijding en crisisbeheersing. Het IFV heeft een tussenbalans opgemaakt van de omgang met de coronacrisis tot medio 2021.

Een pandemie gold bij veiligheidsregio's en andere hulpdiensten al jaren als de meest denkbare en waarschijnlijke crisis en daar werd geregeld op geoefend. En toch werd Nederland in februari 2020 verrast en moesten er onvoorbereide, ingrijpende besluiten als lockdowns worden genomen.

"Chinese of Italiaanse toestanden zouden hier niet voorkomen. Maar de werkelijkheid van de coronapandemie was een totaal andere dan in plannen was voorzien", aldus het IFV. Zo liep het aantal doden heel snel op en was er bijna meteen een tekort aan hulpmiddelen als mondkapjes en handschoenen. De geoefende aanpak met bron- en contactonderzoek en isolatie van besmette personen bleek al na enkele dagen onwerkbaar.

Lockdowns kwamen in geen enkel draaiboek voor, schrijven de onderzoekers. Dat extreme groeperingen een podium zouden krijgen was onverwacht. Het RIVM deed volgens het IFV vooraf wel goede voorspellingen, maar de coronacrisis duurt nu al veel langer dan eerder voorzien.

"In de plannen wordt wel benoemd wat mogelijke problemen zijn, maar een oplossing blijft uit. Er wordt weinig tot niets voorbereid om problemen het hoofd te bieden", stellen de onderzoekers. Maar de samenleving, die in zijn geheel is geraakt, heeft veerkrachtig gereageerd, constateren zij ook. "Misschien is dat de belangrijkste les: veerkracht is belangrijker dan voorbereidingen, die haast per definitie tekortschieten."