Netherlands

Het leger is in Myanmar de vijand van iedereen

Tijdens zijn arrestatie werd Myat Hpone Naing geslagen en geschopt door een groep van negen politieagenten. Daarna brachten ze hem over naar de Insein-gevangenis in Yangon, berucht vanwege de beroerde leefomstandigheden. Hij hoorde de bewakers zeggen dat ze hem en de andere demonstranten expres niet in hechtenis hadden genomen, maar meteen naar de gevangenis hadden gestuurd. „Om ons te intimideren.”

Voor hij werd vrijgelaten heeft Myat Hpone Naing (19) een brief moeten tekenen waarin hij belooft niet opnieuw te gaan demonstreren. „Maar ik ga natuurlijk wel. Ik zal voorzichtig zijn, maar ik deins niet terug voor het leger.”

Tot zover had dit het verhaal van elke willekeurige demonstrant kunnen zijn in Yangon, de grootste stad van Myanmar. Mishandeling en arrestatie van demonstranten zijn er aan de orde van de dag, nu de protesten tegen de staatsgreep van 1 februari maar niet gaan liggen. Afgelopen week vielen tientallen doden door beschietingen door ordetroepen.

Het grote verschil met veel andere demonstranten is dat Hpone Naing in november níét op de National League for Democracy (NLD) van Aung San Suu Kyi heeft gestemd, zoals ruim 80 procent van de bevolking wel deed. Als hij binnenkort weer gaat demonstreren, neemt hij zeker niet een poster met haar gezicht erop mee. Beelden van betogers met zulke borden gingen deze week de wereld over.

Hij wil „echte democratie”. „Die was er niet onder de regering van Aung San Suu Kyi.”

Hpone Naing is een Intha. De Intha zijn een kleine bevolkingsgroep van ongeveer zeventigduizend leden, woonachtig rond het Inle-meer. Hij woont pas een paar maanden in Yangon en heeft zich na de staatsgreep aangesloten bij de General Strike Committee of Nationalities, waarin demonstranten afkomstig uit tientallen etnische bevolkingsgroepen samenkomen. Zij gaan geregeld samen de straat op.

Juist dat maakt het verzet tegen de staatsgreep zo bijzonder: Birmezen, Shan, Karen en vele andere etnische groepen in Myanmar hebben nu het leger als gezamenlijke vijand. Woede en frustratie over de coup, die bij de inwoners de vrees opwekt om jaren terug in de tijd geworpen te worden, verenigen de zo diverse bevolkingsgroepen die al decennialang met elkaar in complexe conflicten zijn verwikkeld.

Optimisten zien een kans in die grote collectieve afkeer van de Tatmadaw, zoals het leger in Myanmar heet. Een gelegenheid om het bestel helemaal om te gooien en met een democratischer stelsel te komen, in plaats van het huidige systeem dat is gebaseerd op een door militairen geschreven grondwet. Op basis van die grondwet, uit 2008, vormde de NLD van Suu Kyi in 2016 de eerste burgerregering na tientallen jaren van militair bewind. En op basis van diezelfde wet heeft het leger nu evengoed de macht weer teruggegrepen, onder het mom van een verkiezingsfraude, waar verder niemand in gelooft.

Karen-activist Saw Alex is een van die optimisten: „Na meer dan zeventig jaar gewapend conflict is dit onze kans op vrede”, zegt hij tijdens een videogesprek. „Wij moeten samen, de Birmezen en de andere etnische groepen, een interim-regering opstellen en de grondwet en de overheersing van het leger tot het verleden verklaren.”

Saw Alex woont in Yangon, maar na 1 februari is hij naar de grens met Thailand gevlucht. „Yangon is nu te gevaarlijk voor activisten.” Al jaren strijdt Alex voor de rechten van etnische groepen in Myanmar. Het woord ‘minderheden’ gebruikt hij zelf liever niet. Zoals de meeste etnische activisten wil hij dat Myanmar een federale staat wordt met meer zeggenschap voor niet-Birmezen.

Saw Alex laat zelf meteen ook zien waar het probleem zit: de verdeeldheid zit diep. Tijdens het gesprek zegt hij een paar keer dat „het nu echt niet het moment is om kritisch te zijn op de NLD”, omdat iedereen zich moet verenigen tegen het leger. Om vervolgens uit te leggen dat de NLD „helemaal niks” voor de minderheden heeft gedaan in de vijf jaar dat ze het land meebestuurden.

„Ze hebben alle etnische politieke partijen op afstand gehouden en juist wetten aangenomen die de andere groepen verder onder druk zetten.” Het vredesproces waar Aung San Suu Kyi altijd van zei dat het een prioriteit was, noemt hij een „doodlopende weg”.

De Birmezen zijn met ongeveer twee derde van de bevolking in de meerderheid. Ze weten weinig over de minderheidsgroepen, vertelt Saw Khu Blu Moo (29). Hij komt net als Saw Alex uit de Karen-deelstaat, maar woont al jaren in Yangon en gaat daar ook de straat op tegen de coup. Een paar jaar geleden ging hij als vrijwilliger kinderen lesgeven in het hart van het land, waar veel Birmezen wonen. „Toen ik werd voorgesteld als Karen, vroegen ze of de Karen rebellen zijn.”

De NLD was de afgelopen jaren volgens Blu Moo vooral druk bezig met hun eigen gespannen verhouding tot de Tatmadaw – terwijl zowel partij als leger uit vooral Birmezen bestaat. Birmezen die met Birmezen ruziën, dus. „Etnische groepen kregen geen prioriteit. Wij, de Karen hebben altijd geleden. Onze eigen gedenkdagen worden bijvoorbeeld standaard verboden.”

betogers hebben vrouwenkleding boven de weg gehangen in Yangon. Onder vrouwenkleding doorlopen zou ongeluk brengen voor mannen. Foto AP

Myat Hpone Naing vertelt dat ook de Intha worden onderdrukt. En dat hij weleens wordt gepest omdat zijn Birmees niet zo goed is, de officiële nationale taal.

Juist wegens die teleurstelling van de etnische groepen in de NLD had de legerleiding waarschijnlijk gehoopt de groeperingen aan haar kant te krijgen. De nieuwe administratieve raad, onder leiding van generaal Min Aung Hlaing, had de etnische politieke partijen daarom ook vrij snel na de staatsgreep uitgenodigd om zich bij de raad te voegen, maar op twee groepen na wezen de partijen die invitatie van de hand. Tien gewapende groeperingen zeiden de demonstranten „op elke mogelijke manier” te zullen steunen. Oftewel: zo nodig met een gewapende strijd tegen het leger.

Lees ook: Zullen sancties de generaals van Myanmar raken?

De samenwerking tussen Birmezen en andere etnische groepen die Saw Alex en met hem veel anderen graag zouden zien, is nog niet van de grond gekomen. Het gekozen parlement – dat nu dus machteloos is – heeft wel een soort schaduwcomité ingesteld. Afgelopen week benoemde het ook enkele ministers. Dat zijn vooral NLD’ers, wat misschien niet zo vreemd is gezien hun grote winst tijdens de verkiezingen in november.

Tegelijkertijd zorgt dat voor een probleem: door aan die verkiezingsuitslag vast te houden, blijven ze ook impliciet de door militairen geschreven grondwet van 2008 erkennen, zegt activist Saw Alex. „Dat zal aan de trots van de NLD liggen. Zo van, wíj hadden gewonnen, dus wij bepalen wat er gebeurt. Maar een regering van nationale eenheid is de enige optie met serieus zicht op een vreedzame toekomst.”

Stel dat het ervan komt, zo’n regering, wat doen de NLD en de etnische groepen dan met die olifant in de kamer – het leger? Saw Alex moet lachen. „Ik zei ook niet dat het gemakkelijk zou worden.” Zijn hoop is dat politieagenten en militairen overlopen naar de bevolking. Bij de politie is dat tot nu toe mondjesmaat gebeurd. Enkele tientallen politiefunctionarissen, verspreid over het land, hebben de kant van de bevolking gekozen. Bij de militairen is zoiets nog niet voorgekomen.

Geen analist durft te voorspellen hoe de toekomst eruitziet voor Myanmar. In elk geval is het harde optreden van leger en politie een eyeopener voor jonge Birmezen, zeker voor die in de grotere steden. De gewapende conflicten spelen zich al decennia in de uithoeken van het land af, ver buiten hun zicht. Er gaan in de media verhalen rond van Birmezen die nu pas inzien wat er is gebeurd met de Rohingya-moslims, tegen wie het leger in 2017 grof geweld inzette. Het leidde destijds tot duizenden doden en honderdduizenden vluchtelingen.

Saw Alex zegt: „Zij wisten niet waar het leger toe in staat is. Ze hebben nog nooit burgeroorlog meegemaakt. Nu gebeurt het ook onder hun neus.”

Met medewerking van een journalist in Yangon, van wie de naam om veiligheidsredenen niet vermeld wordt.

Football news:

La Liga over de Super League: Dit is een egoïstische wens om de superrijken verder te verrijken. De vernietiging van het ecosysteem zal leiden tot het falen van deze clubs
Namens Juve en de ECA kan ik het idee van een Super League afwijzen. Hoe snel Gianni Agnelli veranderde zijn schoenen
Tottenham heeft Mourinho ontslagen. Nee, De Super League heeft er niets mee te maken
Minstens 2 clubs uit Frankrijk zullen elk jaar in de Super League spelen
Mesut Ozil: kinderen dromen van het winnen van de World Cup of de Champions League, niet een of andere Super League. Het plezier van grote wedstrijden is dat ze gebeuren een of twee keer per jaar
Disneyficatie van voetbal. Waar komt de Super League vandaan?
Carragher op Super League: Ik ben het zat dat Liverpool ' s reputatie zo beschadigd is. En het schandelijke kapitalisme van Manchester United verbaast me niet.Jamie Carragher, voormalig verdediger van Liverpool, heeft zich kritisch uitgelaten over de oprichting van de Europese Super League