Netherlands

Drugskartels nemen Covid-19 serieuzer dan Bolsonaro doet

Reportage

Favela’s Brazilië staat aan de vooravond van een enorme ramp, waarschuwen experts. Inwoners van Rio’s grootste favela maken zich zorgen over hun leven. „Niemand hoort ons en niemand luistert naar ons.”

Nadat de eerste coronabesmettingen waren vastgesteld in de favela’s, stuurden de kartelbazen meteen een WhatsApp-bericht rond. „Mensen, jullie moeten thuisblijven. De zaak is ernstig en er zijn nog steeds mensen die denken dat dit virus een grapje is. We willen het beste voor de gemeenschap en als de regering niet in staat is dit aan te pakken, dan lost de georganiseerde misdaad het wel op.” Afzender: CV, ofwel Comando Vermelho.

Als sterkste drugsbende van Rio de Janeiro heeft dit Rode Commando de facto de macht in Rocinha, met tweehonderdduizend inwoners de grootste favela (sloppenwijk) van de Braziliaanse metropool.

Te midden van de zich snel ontwikkelende corona-epidemie in het land, vormt het bevel van de bendeleiders een schril contrast met de laconieke koers waarmee president Bolsonaro het virus tegemoet treedt. De rechts-populist wil anti-coronamaatregelen nu al terugdraaien om de economie overeind te houden.

Sinds het eerste app-bericht aan de inwoners van Rocinha is door het kartel een avondklok ingesteld.

Het is ook overdag stil in de altijd zo drukke en levendige Via Ápia, de hoofdstraat van Rocinha, waar normaliter talloze motortaxi’s op en neer racen en het altijd krioelt van de mensen. De vele kleine winkeltjes zoals de plaatselijke schoonheidssalon, barretjes en ijzerwarenzaken zijn dicht of half gesloten.

„Ik ben nog open, maar er komt niemand. Ik heb het hier nog nooit zo rustig op straat gezien. En zodra het avond wordt gaat iedereen snel naar huis”, zegt Elaine Barbossa da Silva (27), die eenzaam in haar lege salon tussen de potjes nagellak zit. Net als de andere inwoners weet ze dat de regels van het drugskartel bloedserieus genomen moeten worden.

We moeten snel weer terug naar het gewone leven

Jair Bolsonaro, president Brazilië

In de meer dan zevenhonderd favela’s van Rio, waar zo’n drie miljoen mensen wonen, hebben vooral de drie elkaar bestrijdende drugsbendes het voor het zeggen, niet de lokale overheid.

Het virus slaat al hard toe in Brazilië. In een week tijd vertienvoudigde het aantal besmettingen naar 4.000 en tot zondag waren er 120 doden. Volgens gezondheidsexperts staat het land aan de vooravond van een enorme ramp.

Sinds de uitbraak van het coronavirus zijn er in de verschillende deelstaten in Brazilië strenge maatregelen genomen. Met name de gouverneurs van São Paulo en Rio, de deelstaten met de meeste besmettingen en doden, grepen streng in door bijvoorbeeld winkels en scholen te sluiten. Rio heeft een week geleden zijn fameuze stranden gesloten en in São Paulo, de grootste en zwaarst getroffen deelstaat, zitten de bewoners verplicht twee weken in quarantaine.

Maar ondertussen neemt president Jair Bolsonaro de verspreiding van het virus, dat volgens hem slechts „een griepje” is, totaal niet serieus. Hij bemoeit zich continu met de maatregelen van de deelstaten, die in Brazilië een grote mate van autonomie hebben. In een tv-toespraak verklaarde Bolsonaro dat hij de strenge maatregelen van de gouverneurs onverantwoordelijk vindt, omdat ze onherroepelijk de toch al kwakkelende economie zullen schaden.

Lees ook: Pannenprotest tegen coronalaksheid Bolsonaro

„We moeten snel weer terug naar het gewone leven, scholen en winkels moeten open”, aldus Bolsonaro. Zijn eigen regering, met name het ministerie van Volksgezondheid, neemt de zaak juist heel serieus. Grenzen zijn gesloten, de regering heeft omgerekend 20 miljard euro vrijgemaakt voor de gezondheidszorg en er zijn 10 miljoen sneltesten verdeeld. Maar ondertussen geeft de president persoonlijk allerlei tegengestelde signalen.

Levensgevaarlijk, zeggen experts uit de gezondheidszorg. In de verwarring die Bolsonaro zaait, trekken de drugskartels in de sloppenwijken ondertussen hun eigen plan. Hier worden voedselpakketten uitgedeeld, er is een samenscholingsverbod ingesteld en niemand van buitenaf mag de wijken in.

Vrijdag bepaalde Bolsonaro per decreet dat kerken open moesten blijven, maar hij werd onmiddellijk teruggefloten door een federale rechter. Vervolgens lanceerde Bolsonaro een eigen campagne onder de hastag #OBrasilnãopodeparar, ‘Brazilië kan niet stil blijven staan’, inclusief een filmpje waarin getoond wordt hoe de arbeidersklasse nu zonder werk zit en dat dit funest is voor de economie.

De kritiek en het tegengas vanuit zijn eigen kabinet en zijn meer pragmatische vicepresident Mourão worden steeds groter. Steeds meer ministers, onder wie die van Gezondheidszorg, maken duidelijk dat regering wel degelijk strenge maatregelen wil.

De 75-jarige oma Cecilia Oliveira schiet in de lach als haar de plannen van de burgemeester van Rio, Marcelo Crivela worden voorgelegd. Deze rechtse evangelist riep eerder dat favelabewoners zelf verantwoordelijk zijn als ze besmet raken, omdat ze „ervan houden dicht op elkaar te wonen”. Maar de arme inwoners van deze wijk hebben geen keuze, ze kunnen geen duurdere woning betalen en de huizen hier zijn dicht op elkaar gebouwd.

Inmiddels wil de burgemeester de inwoners van de sloppenwijken helpen door tien luxe hotels in de stad in te richten voor kwetsbare ouderen – een groep die verhoogd risico loopt. Maar dat aanbod is aan Oliveira niet besteed: „Ik wil niet weg bij mijn kinderen. Hoe gevaarlijk het hier ook is met de besmettingen, ik ben hier thuis en onze lokale en landelijke leiders haten arme mensen.”

Dagelijks zijn er in het hele land steeds luidere en massalere protesten, waarbij mensen uit hun raam hangen en met lepels op deksels, potten en pannen slaan. Maar in de sloppenwijken blijft het stil. „Wij protesteren hier niet tegen Bolsonaro, want het heeft toch geen zin. Niemand hoort ons en niemand luistert naar ons. We zijn al decennia op onszelf aangewezen en nu helemaal. Hulp komt hier van binnen, niet van buiten”, zegt nagelstyliste Elaine Barbossa da Silva. Ze sluit de deur en keert terug naar huis.

Football news:

Antoine Griezmann: het winnen van La Liga en de Champions League met Barca is een droom. Ik wil graag mijn carrière in de VS afmaken
Ik denk niet dat Ousmane Barcelona zal verlaten
Echt geïntensiveerd in de onderhandelingen over Kamwenge. De club wil in de zomer voor Rennes tekenen
Jan-OGE Fjortoft: Liverpool stopte met de competitie om Werner om financiële redenen
Barcelona zal een video bevatten met fans die het volkslied van de club voor de wedstrijd tegen Leganes zingen
Zinchenko over Guardiola: voetbalgenie moet er zo uitzien
Tottenham is de gastheer van Manchester United op 19 juni, terwijl Liverpool Everton speelt op 21 juni. APL zenders hebben een akkoord bereikt over de data en tijden van de wedstrijden van het Engels kampioenschap