Netherlands

De kwetsbare plekken van het nieuwe maatregelenpakket

Coronaregels De coronamaatregelen zijn aangescherpt, maar niet alle adviezen van experts zijn overgenomen door het kabinet. Wat zijn de kwetsbare plekken?

Waarom ingrijpen nodig was en strengere coronaregels gaan gelden, blijkt onomstotelijk uit de nieuwste weekcijfers van het RIVM. Een recordaantal van bijna 20.000 positieve tests, fors meer ziekenhuisopnames en bijna drie keer zoveel doden als een week eerder, rapporteerde het instituut dinsdag. Er is „ontzettend veel gebeurd in een week”, constateerde RIVM-directeur infectieziektenbestrijding Jaap van Dissel dinsdag in de Tweede Kamer.

Waar premier Mark Rutte (VVD) vrijdag nog zei liever gerichte lokale maatregelen te willen, kon het kabinet maandag niet anders dan een pakket zware landelijke aanscherpingen presenteren. Overal in het land grijpt het virus om zich heen, dus moet de horeca vanaf dinsdagavond eerder sluiten, wordt de groepsgrootte bij samenkomsten weer sterk ingeperkt en roept het kabinet iedereen weer op thuis te werken, tenzij het echt niet anders kan.

Het effect van de nieuwe maatregelen wordt pas over een week of twee zichtbaar – het duurt immers even voor wie besmet is, daadwerkelijk klachten krijgt en eventueel in het ziekenhuis belandt. Het aantal IC-opnames stijgt daardoor, ondanks de maatregelen, door naar misschien wel zevenhonderd. Maar is het pakket maatregelen stevig genoeg om het virus daarna weer terug te dringen? Vier kanttekeningen.

Premier Rutte noemde de adviezen van het Outbreak Management Team (OMT) in het begin van de crisis „heilig”, maar dat blijken ze niet meer. Het kabinet nam niet alle geadviseerde maatregelen over. Het OMT wilde bijvoorbeeld de maximale groepsgrootte in binnenruimtes beperken tot twintig personen, het kabinet maakte daar dertig van. Verder worden, in tegenstelling tot het advies, kleedkamers bij sportverenigingen niet gesloten. Terwijl uit bron- en contactonderzoek blijkt dat het aantal besmettingen tijdens het sporten ook stijgt, met name onder jongeren.

Dat lijken kleine verschillen, maar ze kunnen veel uitmaken. Het pakket dat het OMT bepleitte zou namelijk precies genoeg moeten zijn om het reproductiegetal een klein stukje onder de 1 te brengen, op 0,9. Dat wil zeggen dat honderd besmette personen negentig anderen aansteken. De epidemie wordt dan langzaam kleiner.

Maar omdat de marge van 0,9 naar de 1 niet groot is, zijn kleine veranderingen van de geadviseerde maatregelen van groot belang. Door één maatregel minder kan de R nét boven de 1 blijven hangen – wat wil zeggen dat de epidemie toch groeit.

Het OMT reikte het kabinet nog extra maatregelen aan om het reproductiegetal verder omlaag te brengen. Een R van 0,9 is namelijk een „bovengrens”, schrijft het OMT in het advies aan het kabinet. Het is „verstandig naar een lagere R te streven”. Dat kan bijvoorbeeld door het instellen van een avondklok, zodat mensen ’s avonds laat na het sluiten van de horeca niet meer de straat op mogen.

Hoogleraar infectiepreventie en OMT-lid Andreas Voss had zo’n avondklok graag gezien. „Zo kunnen mensen thuis niet verder feesten en het zou ook duidelijk maken dat er echt iets aan de hand is.” Hij steunt de huidige set maatregelen, maar noemt het ook „een minimumpakket”.

OMT-voorzitter Van Dissel noemde een avondklok dinsdag nuttig „in gebieden waar de infectiedruk hoog is”. Minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) schreef dinsdag in een Kamerbrief dat hij de avondklok „achter de hand” wil houden „om eventueel in een latere fase toe te passen”.

Bekijk hier de Nederlandse brandhaarden

Dat het door het OMT geadviseerde maatregelenpakket de R naar 0,9 terugduwt is niet gebaseerd op nattevingerwerk: het RIVM rekende het effect van alle maatregelen door. Maar die berekening is niet perfect, het gedrag van mensen laat zich lastig modelleren.

Het kabinet heeft juist ingezet op de eigen verantwoordelijkheid, waarbij de discipline van de burger een essentiële rol speelt. Veel maatregelen zijn „dringende adviezen” en daardoor niet af te dwingen. Er staan bijvoorbeeld geen boetes op werken op kantoor of meer dan drie personen thuis ontvangen. Lastig, want dat zijn grote besmettingshaarden, blijkt uit cijfers van het RIVM. Van de besmettingen waarvan een mogelijke bron is herleid, is 10 procent in een ‘werksituatie’ gebeurd. Ruim 15 procent ontstond op een feest of borrel of op bijeenkomsten met familie of vrienden.

Voss maakt hij zich „zorgen” over de naleving van de regels. Hij noemt als voorbeeld dat de burgemeester van Groningen overweegt een uitzondering voor de horeca in zijn stad te willen onderzoeken. „Als je dat soort discussies krijgt, werkt dat averechts voor de naleving.” Dat er regionaal een verschillend mondkapjesbeleid komt, helpt volgens Voss ook niet. „Mondkapjes zijn geen wondermiddel, maar ik denk dat het helpt als er landelijk één beleid is.”

Lees ook deze analyse: Nu de besmettingen weer oplopen, wordt het spannend voor de economie

Een ander manco van de doorrekening van het RIVM: de seizoensinvloeden zijn niet meegenomen. De maatregelen zouden onder dezelfde omstandigheden de R naar 0,9 kunnen duwen. Maar de omstandigheden blijven niet hetzelfde: het wordt herfst, het weer wordt slechter en we gaan meer naar binnen, waar we elkaar sneller besmetten.

Kortom: het maatregelenpakket gaat in aan het begin van het griepseizoen, dat grofweg loopt van oktober, tot en met maart. Veel virologen gingen ervan uit dat in het griepseizoen ook het coronavirus weer zou opleven. Maar, zo stelt RIVM-modelleur Jacco Wallinga, we weten niet hoe groot de invloed van de seizoenen is. Het is daarom niet in de meegenomen in de berekening van het effect van de maatregelen.

Het blijft daarom de vraag of dit maatregelenpakket in combinatie met het griepseizoen de corona-uitbraak voldoende weet af te remmen.

Football news:

Ik hoop dat Alaba een contract tekent met Bayern. Onze club is een van de beste ter wereld
Messi gaf Barca alles, bracht ze naar de top. Hij werd niet behandeld op de manier die hij verdiende.De voormalige Argentijnse Internationale Diego Maradona deelde zijn mening over het verhaal toen Lionel Messi Barcelona wilde verlaten
Ik hoop m ' n stempel op Juve te drukken. We zullen grote resultaten bereiken
De Coach van Benfica: Ik wil niet dat we eruit zien als de huidige Barcelona, Het heeft niets
Ik ben gelukkig in Manchester City. Ik hoop hier te blijven
Fabinho zal niet spelen met West ham als gevolg van blessure
Maradona was de beste in zijn tijd. De beste Messi