Netherlands

'Connery, Sean Connery': sexappeal met zelfspot

Necrologie

Sean Connery 1930-2020 De Schotse acteur die van een geheim agent een sekssymbool wist te maken, realiseerde zich heel goed dat James Bond hem lang zou kunnen achtervolgen. Hij zocht altijd naar rollen die hem niet zouden typecasten.

Bond is dood. James Bond. Ik kan niet geloven dat ik dit opschrijf, want het is natuurlijk niet waar. Niemand zal het ooit aandurven om James Bond te laten sterven.

Maar zo voelt het wel nu de eerste acteur die de legendarische superspion op het witte doek gestalte gaf er niet meer is. In de nacht van vrijdag 30 oktober stierf de Schotse acteur Thomas Sean Connery in zijn huis op de Bahama’s aan de gevolgen van ouderdom. De acteur leidde al geruime tijd een teruggetrokken leven, op spaarzame openbare optredens na bij tenniswedstrijden en op galavoorstellingen van het filmfestival in zijn geboorteplaats Edinburgh.

Filmsterren gaan natuurlijk nooit dood. Ik hoef maar op YouTube ‘James Bond, Introduction – Dr. No (1962)’ in te tikken en ik kan tot in de oneindigheid horen hoe de MI6-agent zich aan de kaarttafel van de Londense nachtclub Le Cercle at Les Ambassadeurs aan Bond-girl ‘Trench, Sylvia Trench’ voor de eerste keer in de filmgeschiedenis voorstelt met wat later een van de meest gevleugelde uitdrukkingen uit de populaire cultuur zal worden. En alles wat Bond tot James Bond maakt zit al in dat eerste moment: die aan arrogantie grenzende zelfverzekerdheid, maar ook die onderkoelde zelfspot. Elke Bond die na Sean Connery kwam heeft alleen maar een van zijn eigenschappen opgeblazen: Roger Moore de ironie, Daniel Craig het atletische lichaam. Om die redenen worden de eerste Bond-film Dr. No (1962) en opvolgers From Russia With Love (1963) en Goldfinger (1964) nog steeds als de beste in de reeks beschouwd.

En dan dat sexappeal! Nee, dat is toch echt van Connery alleen. Toen hij in 1999 door People Magazine werd verkozen tot de meest sexy man van de 20ste eeuw, was dat niet omdat hij tussen 1962 en 1983, toen hij in maar liefst zeven Bond-films optrad een geheim agent tot sekssymbool wist te maken, maar omdat hij dat op dat moment op zijn bijna zeventigste nog steeds wás. Het was immers ook het jaar waarin hij als gepensioneerde kunstdief een romance beleefde met verzekeringsinspecteur Catherine Zeta-Jones in de misdaadkomedie Entrapment en daar ondanks bijna veertig jaar verschil in leeftijd de vonken nog vanaf kon doen spatten. En dan te bedenken dat hij zich voor Bond eigenlijk altijd al te oud vond.

Wat de aantrekkingskracht van Connery precies was, daar hebben mannen en vrouwen zich het hoofd over gebroken. Was het zijn stem? Zijn als jonge bodybuilder al goed getrainde lichaam? Dat hij met zijn twaalf ambachten-working-class-achtergrond in een maatpak in een Aston Martin rondreed? Of toch iets mysterieuzers? Wat alleen de echte grote filmsterren hebben, iets wat er in het dagelijkse leven ook wel is, en dan charisma heet, maar wat pas echt begint te sprankelen als de camera aangaat? Fotogenie.

Of was het, met licht gevoel voor perversie, ook de wetenschap dat Connery niet altijd de gentleman en de womanizer wás die hij spéélde? Hij was immers ook degene die het succes van Bond bij de vrouwen verklaarde vanuit het feit dat ze hem geen snars konden schelen. Bond is nonchalant. Nooit verliefd. Een godsgeschenk voor van nature twijfelende vrouwen. En wie nog zou denken dat dat alleen maar een analyse van zijn personage was, een stereotype uit de jaren vijftig en zestig, in 1975 vertelde hij in een interview met Playboy het oké te vinden om af en toe een vrouw te slaan, zo lang het maar met de vlakke hand gebeurde.

De in een eenvoudig arbeidersgezin in Edinburgh geboren en via eerste rollen in het theater uiteindelijk halverwege de jaren vijftig via de televisie in de filmindustrie gelanceerde Connery was overigens de eerste die zich realiseerde dat Bond hem wel eens lang zou kunnen achtervolgen. Daarom zocht hij van het begin af aan naar rollen die hem niet zouden typecasten: zo speelde hij een verkrachter in Alfred Hitchcocks Marnie (1964) en een futuristische huurmoordenaar in de trippy sciencefictionfilm Zardoz (1974).

Maar zijn meest memorabele rollen zijn toch die waarin hij een variant op zijn Bond kon laten zien. Anti-autoritaire maar charmante avonturiers, (ex)militairen die door hun uniform en mores beschermd werden tegen hun eigen neiging tot recalcitrantie, zoals de Agatha Christie-verfilming Murder on the Orient Express (1974); The Man Who Would Be King (1975) tegenover vriend Michael Caine, over twee negentiende-eeuwse ex-militairen op avontuur; A Bridge Too Far (1977), de epische oorlogsfilm over de bevrijding van Nijmegen; en de middeleeuwse monnik annex speurneus in de filmversie van Umberto Eco’s filosofische detective The Name of the Rose (1986).

Frustraties met het beleid van de grote studio’s leidden ertoe dat hij in de jaren tachtig vooral wat kleinere rollen op zich nam. Al kunnen we ons nu moeilijk voorstellen dat zijn rol in Brian De Palma’s gangsterdrama Untouchables (1987), waarin hij het opneemt tegen de door Robert De Niro gespeelde Al Capone en waarvoor hij een Oscar won, nu als ‘klein’ zou worden beschouwd, evenals zijn keuze om op te treden in de Indiana Jones-avonturenfilms van Steven Spielberg als de vader van het schatzoekende hoofdpersonage. Op zoek naar de heilige graal.

Schandaaltjes en controverses waren er natuurlijk ook. Zijn extreme nationalisme en de rol die hij speelde bij het referendum voor de Schotse onafhankelijkheid in 2014 viel niet bij iedereen in goede aarde. Connery beweerde dat de Labour-partij er in 1997 een stokje voor had gestoken dat hij tot ridder werd geslagen, iets wat in 2000 alsnog gebeurde. Zijn laatste hoofdrol The League of Extraordinary Gentlemen (2003) naar het stripboek van Alan Moore werd een financiële flop, waarna Connery een al dan niet zelfgekozen pensionering aanvaardde. Hij laat echtgenote Micheline Roquebrune, een zoon en drie stiefkinderen na.

Maar wie zijn filmografie overziet kan niet anders dan concluderen dat dat pas het echte ‘bondgenootschap van buitengewone kerels’ is. Een staalkaart van 20ste-eeuwse mannelijkheid. Met hem sterft een eeuw.

Football news:

Barcelona heeft 14 punten na 10 rondes - de slechtste start in La Liga in 33 jaar
Hetzelfde doel maandag in de Euro 1960 finale: zag de bal niet vliegen in het net, en zegt dat hij niet het recht had om niet te scoren
De achternaam Van maandag verscheen per ongeluk door een dronken persoon. Dit gebeurde na de afschaffing van de lijfeigenschap
Messi is de enige in de top 5 van de Europese competities die niet scoort na 10 keer in een kampioenschap dit seizoen
Lampard op 3-1 Met Leeds. Op een andere dag hadden we 5-6
Koeman op 1:2 met Cadiz: de stemming was niet zo goed. Verloren door een fout is het moeilijk om deze nederlaag te verklaren. Daarvoor speelden we goede wedstrijden. We waren niet erg goed in de eerste helft. In de tweede, Barcelona speelde beter, maar we verloren door een fout die u niet verwacht van ons team. Ongelooflijk. Het is niet toegestaan na een dergelijke indiening door te gaan [out]. We hebben gemist door gebrek aan concentratie. De stemming van vandaag was niet al te goed, niet alleen voor de verdedigers. Als we zonder de bal spelen, missen we agressiviteit. Misschien missen we hierdoor iets. Deze nederlaag is een grote stap in de strijd voor de titel. Het is teleurstellend, maar je moet het accepteren. 12 punten achter een sterk team als Attico is veel
Mbappe scoorde zijn 100e goal voor PSG en deelt de vierde plaats in de goalscoring lijst van de club. Dit doel was de 100e voor de 21-jarige Fransman voor de Paris club. Nu neemt Mbappe de vierde plaats in de lijst van scorers in de hele geschiedenis van Parijs met Dominique Roshto. Edinson Cavani (200 goals), Zlatan Ibrahimovic (156) en Pedro Pauleta (109). De statistieken van