Netherlands

Column: Wie gisteren voor sinterklaas doorging, heet vandaag verstandig

„Sinterklaas bestaat. Daar zit-ie, achter de tafel”, beet VVD-partijleider Wiegel zijn rooie evenknie Den Uyl toe tijdens een verkiezingsdebat in 1972. Het kabinet-Den Uyl zou later bekend worden als „het meest linkse kabinet dat Nederland ooit gekend heeft.” Maar wie gisteren voor sinterklaas doorging, geldt vandaag als iemand die zijn gezonde verstand gebruikt. Wat zijn erfenis morgen is, zal de toekomst leren.

Alle polarisatie ten spijt, heeft Prinsjesdag 2020 geleerd dat er over één kwestie brede consensus heerst. Van PvdA tot PVV en van DENK tot ‘Dieren’ was iedereen het erover eens: Nederland moet zich uit de crisis investeren. Van der Staaij toonde zich kritisch, door de regering om een duidelijk langetermijnperspectief te vragen: hoe de overheidsfinanciën weer op orde te krijgen als de economie weer uit het dal klimt. Het Nationaal Groeifonds, dat op zichzelf losstaat van de coronacrisis, werd door Baudet als een vorm van ”staatskapitalisme” aangemerkt”. Echter, ook voor SGP en Forum voor Democratie stond niet ter discussie dat de overheid flink moet investeren in tijden van corona.

Hoe anders was de situatie toen het kabinet-Rutte I aantrad: links en rechts stonden lijnrecht tegenover elkaar. Waar rechts consistent op het risico van een onhoudbare staatsschuld wees, waarschuwde links dat bezuinigingen op zorg en sociale zekerheid weleens funest zouden kunnen blijken. Immers, wie te rigoureus bezuinigt, dient een medicijn toe dat mogelijk meer schade aanricht dan de kwaal zelf. Tijdens de financiële en economische crisis beschuldigden oppositiepolitici de regering ervan dat zij de economie te veel „kapotbezuinigd” had.

Toch zou het misleidend zijn als je de politieke ”ruk naar links” geheel aan de coronacrisis zou ophangen. Al langer getuigt het in Den Haag van goede smaak wanneer je afrekent met het neoliberalisme. Meer overheid en minder markt, daar hoefde je tot voor kort niet mee aan te komen bij de VVD. Rutte en Dijkhoff lijken zichzelf echter steeds nadrukkelijker in het sociaaleconomische midden te positioneren. Of dit uit overtuiging of eerder uit pragmatisme is geboren, zal moeten blijken. Evenmin betekent zulke retoriek een verandering van stemgedrag of een wijziging van de koers in het verkiezingsprogramma.

Binnen het CDA is een vergelijkbare trend waar te nemen. De partij nam afscheid van de rechts-conservatieve Bumakoers en probeert de publieke beeldvorming zodanig bij te sturen dat haar sociale gezicht weer meer tot uiting komt. Met veel bombarie kondigde De Jonge vorige week aan dat 2020 als „het einde van neoliberalisme” de geschiedenisboeken zal ingaan. In een interview met Trouw bediende de huidige partijleider zich van vergelijkbare woorden, door zich kritisch uit te laten over „het neoliberale mensbeeld” en „het ongebreidelde marktdenken.” Je kunt De Jonge veel verwijten, maar niet dat zijn verhaal niet consistent is.

Er zijn meer aanwijzingen voor het steeds meer naar links opschuiven van het politiek-economische zwaartepunt. Zo tikte het Internationaal Monetair Fonds (IMF), dat voorheen zo hamerde op begrotingsdiscipline, Nederland en Duitsland vorig jaar op de vingers omdat hun regeringen zich te weinig inspanden om de groei te stimuleren. Door de enorme overschotten op de kapitaalmarkt kunnen overheden nagenoeg gratis en onbeperkt lenen. Natuurlijk weten ze in Athene ook dat de wereld vandaag anders is dan tien jaar terug. Toch zal het recente IMF-beleid er de nodige gefronste wenkbrauwen hebben opgeleverd.

In navolging van Piketty hebben topeconomen als Branko Milanovic en Joseph Stiglitz zich sterk gemaakt voor een overheid die zich assertief opstelt tegenover de financiële sector en een aanjager is van (duurzame) investeringen. Hun boeken vinden gretig aftrek in ons land. Of neem ”Donuteconomie” van Kate Raworth, waarin gepleit wordt voor een economie waarin de menselijke maat en de draagkracht van de aarde centraal staan. Coronacrisis of niet, de neuzen lijken dezelfde kant op te staan. Investeren, investeren en nog eens investeren, zo lijkt het credo in Haagse kringen.

De auteur is politicoloog en masterstudent politieke filosofie.

Football news:

Bale op Tottenham start: ik ben nog niet helemaal klaar. Ik probeer in vorm te komen
Ex-Barca coach Sethien kan het overnemen in Palmeiras
Fonseca ongeveer 2:1 met jonge jongens: gaf een pauze aan sommigen. Nu Roma zal zich richten op Milaan
Hoogtepunt van de maand: de Rangers vooruit scoorde van 50 meter (het verste doelpunt in de geschiedenis van de Europa League). Gerrard zegt dat hij nog nooit iets mooiers gezien heeft dan pure waanzin
Mourinho op 3:0 met LASK: moeilijke tegenstander, maar Tottenham speelde zo dat de overwinning leek gemakkelijk
Stefano Pioli: Milaan is geen gewoon team. Hij speelt met minder toewijding na de Derby
Barca spelers-verslag over loonsverlagingen: we gaan niet tolereren dat de club onze rechten schendt. De deelnemers in de brief reageerden op het verzoek van de directie om loonsverlaging en gaven uiting aan hun ontevredenheid. Marca met betrekking tot El Mundo onthult enkele details van de brief. Wij zullen niet accepteren dat Barcelona onze rechten schendt met de argumenten in hun boodschap. Zij zijn van mening dat de enige manier om de kosten te verlagen is door gezamenlijke actie van alle groepen en delen van de club. Tegelijkertijd geven zij echter in duidelijke tegenspraak toe dat sommige van de genoemde groepen en afdelingen reeds de economische aanpassingen hebben doorgevoerd die zij wensen, luidt de tekst van de brief. In de brief van de spelers staat dat het team op dit punt eensgezind is, ondanks het feit dat Marc-Andre Ter Stegen, Clement Langle, Frankie De Jong en Gerard Pique onlangs hun contracten hebben verlengd