Netherlands

Alle schakels moeten functioneren, maar dat doen ze bijna nergens

Bestrijding tweede golf Behalve in Duitsland, worstelen ons omringende landen ook met hun coronabestrijding. Essentiële pijlers, zoals testcapaciteit en bron- en contactonderzoek, zijn net als in Nederland niet op orde.

In veel Europese landen is het beeld hetzelfde: de testcapaciteit voor Covid-besmettingen is tot soms een factor 30 opgeschroefd ten opzichte van een half jaar geleden. En tóch zijn er wachttijden, lopen IT-systemen vast en teststraten vol, moeten mensen niet zelden tientallen kilometers van hun woonplaats naar een testlocatie en laat de uitslag soms dagen op zich wachten. En als die uitslag dan positief is, dan lukt het autoriteiten vaak zeer matig om goed contactonderzoek te doen.

In Nederland en omringende landen als het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk of België is de respons van politici vaak eensluidend: we zijn overvallen door de plotse stijging van het aantal besmettingen en de daarmee sterk toegenomen vraag naar tests. Of met andere woorden: we hadden de boel nog niet op orde en de tweede golf kwam vroeger dan gedacht.

Dat is alarmerend, want het indammen van de coronapandemie kan alleen als alle schakels in de aanpak sterk genoeg zijn, legde de Duitse immunoloog Michael Mayer-Hermann laatst uit tijdens een webinar voor Amerikaanse journalisten. De bevolking moet zich houden aan de (hygiëne)voorschriften, testen moeten makkelijk toegankelijk zijn en snel uitsluitsel geven, en bij een positieve uitslag moet grondig bron- en contactonderzoek en strikte quarantaine volgen. In Duitsland is het negeren van dat laatste gebod al heel vroeg strafbaar gesteld.

Mayer-Hermann, die ook bondskanselier Angela Merkel adviseert, benadrukt dat de relatief lage besmettingscijfers in Duitsland – nu en tijdens de eerste golf – vooral te danken zijn aan het zeer vroeg en snel uit de grond stampen van de benodigde test- en opsporingscapaciteit. Testen is amper een probleem geweest en er werd aanvullend een legertje extra speurders gevormd, van veelal geneeskundestudenten. Bij Duits bron- en contactonderzoek is de landelijke norm dat er op iedere 20.000 inwoners vijf speurders actief moeten zijn; een getal dat overigens nog altijd niet bij alle 375 Duitse GGD’s wordt gehaald.

Kortom, besloot de immunoloog: ook al stijgt het aantal gevallen in Duitsland langzaam in de laatste maanden, het land heeft in ieder geval alle schakels gereed om het niet volledig uit de hand te laten lopen.

Het dagelijkse aantal besmettingen ligt vooralsnog rond de 2.000, terwijl Nederland met een ruim viermaal kleinere bevolking die grens al is gepasseerd. België (12 miljoen inwoners) matcht ongeveer het aantal Duitse besmettingen de afgelopen week, maar met een zevenmaal kleinere bevolking.

Wie inzoomt op worstelende landen als Nederland, het VK of Frankrijk ziet dat er grote problemen zijn bij het gelijktijdig in stelling brengen van alle schakels die het Duitse succes zouden kunnen verklaren. In Nederland ging dat tijdens de eerste golf al goed mis, zo merkte de Algemene Rekenkamer eerder deze week op. Bij aanvang van de tweede golf zijn testcapaciteit en contactonderzoek, twee van de belangrijkste pijlers bij een succesvolle aanpak, onvoldoende.

17 GGD’s hebben bron- en contactonderzoek beperkt. Een aanzienlijk deel van de verantwoordelijkheid voor contactonderzoek ligt daardoor bij betrokkenen zelf. En dat terwijl veel burgers ‘coronamoe’ zijn en de relatief lage IC-bezetting de urgentie niet aanjaagt. Aan het begin van de eerste golf werd het contactonderzoek ook gestaakt vanwege gebrek aan capaciteit. Sindsdien is er onvoldoende uitgebreid, terwijl die ruimte er in tijd wel was. Een contact-onderzoeker opleiden duurt enkele weken, volgens de GGD’s zelf.

In het Verenigd Koninkrijk poogt premier Boris Johnson critici de mond te snoeren, door te stellen dat geen enkel Europees land zoveel test als het VK. De afgelopen week waren dat er 1,3 miljoen, in absolute aantallen inderdaad een Europees record. Maar tegelijk wordt er door burgers steen en been geklaagd over de soms slechte beschikbaarheid en wachttijden van dagen.

En als testen wel vlot lukt, komt bij een positieve uitslag de volgende uitdaging: het bron- en contactonderzoek. De Britse regering heeft afgelopen week boetes afgekondigd voor mensen die een thuisquarantaine negeren, oplopend tot ruim 10.000 euro.

Lees ook: Negen hordes bij het bestrijden van de tweede golf

Maar de gezondheidsdienst NHS, verantwoordelijk voor dat contactonderzoek, is tegelijk maar in staat om bij 64 procent van de eenvoudige, enkelvoudige besmettingen alle nauwe contacten te bereiken en te vragen zich te isoleren, zo blijkt uit de meest recente cijfers. Dat terwijl het door de Britten zelf bepaalde effectieve percentage op 80 ligt en het aantal besmettingen sinds begin augustus in Engeland is verachtvoudigd.

In veel Europese landen ligt de nadruk nog altijd op het opvoeren van de testcapaciteit, terwijl de systemen al kraken en steunen door snelle toenames. Zo gingen tal van testcentra in Frankrijk half september dicht door stakingen, boos als de inderhaast gerekruteerde medewerkers waren over de Spartaanse werkomstandigheden, de korte lontjes van patiënten en de in hun ogen karige beloning van circa 1.500 euro per maand.

Wat autoriteiten willen voorkomen, een tweede lockdown, lijkt steeds lastiger te verwezenlijken. In Engeland gelden op tal van plaatsen, zoals Bolton en en Manchester, nog altijd beperkingen en gedwongen sluitingen die het openbare leven zwaar hinderen. In het Franse Marseille moet de horeca vanaf zaterdag twee weken op slot. In Brussel zitten de vier testcentra die nodig zijn om het nationale overheidsdoel van 90.000 tests per dag te halen nog min of meer in de planningsfase, terwijl het aantal dagelijkse besmettingen in België die van de eerste golf nadert.

Bron- en contactonderzoek komt dan al helemaal niet meer op de eerste plaats. In Frankrijk is volgens de gezondheidsdienst het aantal opgespoorde contacten van positieve gevallen tussen half juli en half augustus gedaald van 4,5 naar 2,5. Ondertussen blijven de rap toenemende besmettingen (13.000 op woensdag) niet meer vooral beperkt tot jongeren, maar zijn er in verzorgingshuizen de afgelopen weken ook al zeker honderd doden geteld.

Volgens Boris Johnson doen Duitsland maar ook Italië het beter in de huidige Covid-statistieken omdat het VK „een vrijheidslievend land is”. Britten zijn nu eenmaal moeilijker in bedwang te houden, zei de premier deze week. Italië heeft inderdaad een nog veel langere en striktere lockdown gekend dan het VK, maar lijkt van de ruwe ervaringen tijdens de eerste golf te hebben geleerd, door bijvoorbeeld zeer gericht te testen en op te sporen. Ondertussen waarschuwen Johnsons eigen adviseurs ervoor dat maatregelen zoals de pub een uurtje eerder dichtdoen, waarschijnlijk niet voorkomen dat er in oktober zomaar 50.000 gevallen per dag kunnen zijn, met honderden dagelijkse doden tot gevolg.

Football news:

Ik hoop dat Alaba een contract tekent met Bayern. Onze club is een van de beste ter wereld
Messi gaf Barca alles, bracht ze naar de top. Hij werd niet behandeld op de manier die hij verdiende.De voormalige Argentijnse Internationale Diego Maradona deelde zijn mening over het verhaal toen Lionel Messi Barcelona wilde verlaten
Ik hoop m ' n stempel op Juve te drukken. We zullen grote resultaten bereiken
De Coach van Benfica: Ik wil niet dat we eruit zien als de huidige Barcelona, Het heeft niets
Ik ben gelukkig in Manchester City. Ik hoop hier te blijven
Fabinho zal niet spelen met West ham als gevolg van blessure
Maradona was de beste in zijn tijd. De beste Messi